สกุณัคฆีสูตร

อรรถกถาสกุณัคฆีสูตรที่ ๖

พึงทราบวินิจฉัยในสกุณัคฆีสูตรที่ ๖.

บทว่า สกุณคฺฆิ ได้แก่ ชื่อว่าสกุณัคฆิ เพราะอรรถว่าฆ่านก. คำนั่นเป็นชื่อของเหยี่ยว.

บทว่า สหสา อชฺฌปฺปตฺตา ได้แก่ โฉบลงโดยเร็ว เพราะความโลภ.

บทว่า อลกฺขิกา ได้แก่ เป็นผู้หมดสิริ. บทว่า อปฺปปุญฺญา แปลว่า เป็นผู้มีบุญน้อย.

บทว่า สจชฺช มยํ ตัดบทเป็น สเจ อชฺช มยํ ถ้าวันนี้เรา.

บทว่า นงฺคลกฏฐกรณํ ได้แก่ การทำนาด้วยไถ คือไถใหม่ๆ. อธิบายว่า ที่นา.

บทว่า เลณฺฑุฏฺฐานํ แปลว่า ที่แตกระแหง.

บทว่า อวาทมานา คือ เหยี่ยวเมื่อหยิ่ง. อธิบายว่า กล่าวสรรเสริญกำลังของตนด้วยดี.

บทว่า มหนฺตํ เลณฺฑุํ อภิรูหิตฺวา ความว่า นกมูลไถกำหนดที่ก้อนดิน ๓ ก้อน ตั้งอยู่ โดยสัณฐานดังเตาไฟว่า เมื่อเหยี่ยวบินมาข้างนี้ เราจักหลีกไปข้างโน้น เมื่อบินมาข้างโน้น เราจักหลีกไปข้างนี้ ดังนี้ ขึ้นก้อนดินก้อนหนึ่ง ในก้อนดิน ๓ ก้อนเหล่านั้น ยืนท้าอยู่.

บทว่า สนฺธาย ได้แก่ หลุบปีกดุจลู่อก คือตั้งไว้ด้วยดี.

บทว่า พหุ อาคโต โข มยายํ ความว่า นกมูลไถรู้ว่าเหยี่ยวนี้มาสู่ที่ไกลกว่าเพื่อต้องการเรา บัดนี้จักจับเราไม่ให้เหลือแต่น้อย ดังนี้ จึงหลบเข้าไปในระหว่างดินนั้นแล คล้ายน้ำอ้อยงบติดอยู่ที่พื้น.

บทว่า อุรํ ปจฺจตาเฬสิ ความว่า เหยี่ยวเมื่อไม่สามารถดำรงความเร็วไว้ได้ เพราะแล่นไปด้วยคิดว่า เราจักจับตัดหัวของนกมูลไถครั้งเดียว กระแทกอกที่ดินนั้น ในทันใดนั้นเอง หัวใจของมันแตกแล้ว

ครั้งนั้น นกมูลไถร่าเริงยินดีว่า เราเห็นหลังของศัตรู ดังนี้ จึงเดินไปมาตรงหัวใจของเหยี่ยวนั้น. จบอรรถกถาสกุณัคฆีสูตรที่ ๖