สิกขาบทที่ ๕ เรื่องเด็กชายอุบาลี

{402} Pañcamasikkhāpade. Aṅguliyo dukkhā bhavissantīti akkharāni likhantassa aṅguliyo dukkhā bhavissantīti cintesuṃ. Urassa dukkhoti gaṇanaṃ sikkhantena bahupi cintetabbaṃ hoti tenassa uro dukkho bhavissatīti maññiṃsu. Akkhīnissa dukkhānīti rūpasuttaṃ sikkhantena kahāpaṇāni parivattetvā parivattetvā passitabbāni honti tenassa akkhīni dukkhāni bhavissantīti maññiṃsu. Ḍaṃsādīsu ḍaṃsāti piṅgalamakkhikāyo. Dukkhānanti dukkhamānaṃ. Tibbānanti bahalānaṃ. Kharānanti tikkhiṇānaṃ. Kaṭukānanti pharusānaṃ. Amanāpatāya vā kaṭukarasasadisānaṃ. Asātānanti amadhurānaṃ. Pāṇaharānanti jīvitaharānaṃ.

{404} Sīmaṃ sammannatīti navaṃ sīmaṃ bandhati. Kurundiyaṃ pana udakukkhepaṃ paricchindanepi dukkaṭaṃ vuttaṃ. Paripuṇṇavīsativassoti paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso. Gababhavīsopi hi paripuṇṇavīsativassotveva saṅkhyaṃ gacchati. Yathāha. Tena kho pana samayena āyasmā kumārakassapo gabbhavīso upasampanno hoti. Athakho āyasmato kumārakassapassa etadahosi bhagavatā paññattaṃ na ūnavīsativasso puggalo upasampādetabboti ahañcamhi gabbhavīso upasampanno upasampanno nukhomhi na nukho upasampanno. Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Yaṃ bhikkhave mātukucchismiṃ paṭhamaṃ Cittaṃ uppannaṃ paṭhamaṃ viññāṇaṃ pātubhūtaṃ tadupādāya sāvassa jāti anujānāmi bhikkhave gabbhavīsaṃ upasampādetunti 1-. Tattha yo dvādasa māse mātukucchismiṃ vasitvā mahāpavāraṇāya jāto so tato paṭṭhāya yāva ekūnavīsatime vasse mahāpavāraṇā taṃ atikkamitvā pāṭipade upasampādetabbo. Etenūpāyena hāpanavaḍḍhanaṃ veditabbaṃ.

Porāṇakattherā pana ekūnavīsativassaṃ sāmaṇeraṃ nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipadadivase upasampādenti. Taṃ kasmāti. Vuccate. Ekasmiṃ vasse cha cātuddasikā uposathā honti iti vīsatiyā vassesu cattāro māsā parihāyanti. Rājāno tatiye tatiye vasse vassaṃ ukkaḍḍhanti iti aṭṭhārasasu vassesu chammāsā vaḍḍhanti. Tato uposathavasena parihīne cattāro māse apanetvā dve māsā avasesā honti. Te dve māse gahetvā vīsati vassāni paripuṇṇāni hontīti nikkaṅkhā hutvā nikkhamanīyapuṇṇamāsiṃ atikkamma pāṭipade upasampādenti. Ettha pana yo pavāretvā vīsativasso bhavissati taṃ sandhāya ekūnavīsativassanti vuttaṃ. Tasmā yo mātukucchismiṃ dvādasa māse vasi so ekavīsativasso hoti. Yo sattamāse vasi so sattamāsādhikavīsativasso. Chammāse jāto pana na jīvati. {406} Anāpatti ūnavīsativassaṃ puggalaṃ paripuṇṇasaññīti ettha kiñcāpi upasampādentassa anāpatti puggalo pana anupasampannova hoti. Sace pana so dasavassaccayena aññaṃ upasampādeti tañce muñcitvā gaṇo pūrati

@Footnote: 1. vi. mahāvagga. 4/187-188. Sūpasampanno. Sopi ca yāva na jānāti tāvassa neva saggantarāyo na mokkhantarāyo. Ñatvā pana puna upasampajjitabbaṃ. Sesaṃ uttānamevāti. Tisamuṭṭhānaṃ kiriyā saññāvimokkhaṃ sacittakaṃ paṇṇattivajjaṃ kāyakammaṃ vacīkammaṃ ticittaṃ tivedananti.

Ūnavīsativassasikkhāpadaṃ pañcamaṃ.