๕. อาภาวรรค

อาภาวรรคที่ ๕

อรรถกถาอาภาสูตรที่ ๑

พึงทราบวินิจฉัยในอาภาสูตรที่ ๑ วรรคที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-

ดวงจันทร์นั้นแล ชื่อว่าจันทาภา ด้วยอำนาจส่องรัศมี.

แม้ในบทที่เหลือก็นัยนี้แล. อาภาสุตฺตวณฺณนา

ปญฺจมสฺส ปฐเม ฯ อาภาสนวเสน จนฺโทว จนฺทาภา ฯ

เสสปเทสุปิ เอเสว นโย ฯ ปภาสุตฺตาทิวณฺณนา

ทุติยาทีสุปิ

ปภาสนวเสน จนฺโทว จนฺทปฺปภา ฯ

อาโลกนวเสน จนฺโทว จนฺทาโลโก ฯ

โอภาสนวเสน จนฺโทว จนฺโทภาโส ฯ

ปชฺโชตนวเสน จนฺโทว จนฺทปชฺโชโต ฯ

เอวํ สพฺพตฺถ ปเทสุปิ อตฺโถ เวทิตพฺโพ ฯ

แม้ในสูตรที่สองเป็นต้น

ดวงจันทร์ชื่อว่าจันทาปภา ด้วยอำนาจส่องแสง.

ดวงจันทร์ชื่อว่าจันทาโลก ด้วยอำนาจส่องสว่าง.

ดวงจันทร์ชื่อว่าจันโทภาส ด้วยอำนาจเปล่งแสง.

ดวงจันทร์ชื่อว่าจันทัปปัชโชต ด้วยอำนาจส่องโชติช่วง.

เนื้อความในบททั้งปวงพึงทราบอย่างนี้. จบอรรถกถาอาภาสูตรที่ ๑

อรรถกถาปฐมกาลสูตรที่ ๖

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมกาลสูตรที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า กาลา คือ กาลที่เหมาะที่ควร.

บทว่า กาเลน ธมฺมสฺสวนํ ได้แก่ การฟังธรรมในเวลาที่เหมาะที่ควร.

บทว่า ธมฺมสากจฺฉา ความว่า การสนทนาที่เป็นไปด้วยอำนาจการถามและการตอบปัญหา จบอรรถกถาปฐมกาลสูตรที่ ๖

อรรถกถาทุติยกาลสูตรที่ ๗

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยกาลสูตรที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า กาลา นั่นเป็นชื่อแห่งกุศลธรรมที่เป็นไปด้วยอำนาจการฟังธรรมเป็นต้นในกาลนั้นๆ กาลเหล่านั้นจักแจ่มชัดและจักเป็นไป.

บทว่า อาสวานํ ขยํ ได้แก่ พระอรหัต. จบอรรถกถาทุติยกาลสูตรที่ ๗

ปฐมจริตสูตรที่ ๘ ง่ายทั้งนั้น. อรรถกถาทุติยจริตสูตรที่ ๙

พึงทราบวินิจฉัยในทุติยจริตสูตรที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-

บทว่า สณฺหวาจา ได้แก่ วาจาอ่อนโยน.

บทว่า มนฺตาภาสา ได้แก่ เรื่องที่กำหนดด้วยปัญญา ที่เรียกว่ามันตาแล้ว จึงกล่าว. จบอรรถกถาทุติยจริตสูตรที่ ๙

อรรถกถาสารสูตรที่ ๑๐

สารสูตรที่ ๑๐ บทว่า สีลสาโร คือ ศีลที่ให้ถึงสาระ.

แม้ในบทที่เหลือก็นัยนี้แล. จบอรรถกถาสารสูตรที่ ๑๐

จบอาภาวรรควรรณนาที่ ๕

จบตติยปัณณาสก์