อุทายสูตร

๑๐. อุทายิสูตร

ว่าด้วยปัญหาของอุทายิพราหมณ์

ครั้งนั้นแล อุทายิพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า “แม้ท่านพระโคดมก็ทรงสรรเสริญยัญของพวก ข้าพระองค์หรือ”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ เราไม่ได้สรรเสริญยัญไปเสียทุกอย่าง และเราก็ไม่ได้ติเตียนยัญไปเสียทั้งหมด เราไม่สรรเสริญยัญ ๑- ที่มีกิริยา คือ ยัญที่มี การฆ่าโค ๑ ยัญที่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ทำให้สัตว์ ต่างๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระอรหันต์หรือท่านผู้ บรรลุอรหัตตมรรคย่อมไม่เกี่ยวข้องกับยัญที่มีกิริยาอย่างนั้น

พราหมณ์ แต่เราสรรเสริญยัญที่ไม่มีกิริยา คือ นิจทานและอนุกูลยัญ คือ ยัญที่ไม่มีการฆ่าโค ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าแพะ แกะ ๑ ยัญที่ไม่มีการฆ่าไก่ สุกร ๑ ยัญที่ไม่ทำให้สัตว์ต่างๆ ได้รับความเดือดร้อน ๑ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะพระ อรหันต์หรือท่านผู้บรรลุอรหัตตมรรคย่อมเกี่ยวข้องกับยัญที่ไม่มีกิริยาอย่างนี้”

ท่านผู้ประพฤติพรหมจรรย์ สำรวมระวัง

ย่อมเกี่ยวข้องกับยัญ ๒- ที่จัดเตรียมไว้อย่างดี

ไม่มีกิริยา เหมาะสมกับเวลาเช่นนั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ ยัญในที่นี้หมายถึงมหายัญ ๕ ประการของพราหมณ์(ดูเชิงอรรถที่ ๓ ข้อ ๓๙ (อุชชยสูตร) หน้า ๖๕ ในเล่มนี้)

@๒ ยัญ ในที่นี้หมายถึงเครื่องไทยธรรม เป็นยัญที่พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๐/๓๔๑)

ท่านผู้รู้ผู้ฉลาดในบุญ

มีกิเลสเปรียบเหมือนหลังคาอันเปิดแล้ว

ล่วงเลยตระกูลและคติ ๑- ในโลก

ย่อมสรรเสริญยัญชนิดนี้

ถ้าบุคคลทำการบูชาในปกติทาน

หรือในมตกทานตามสมควร

มีจิตเลื่อมใส บูชาในนาที่ดี

คือท่านพรหมจารีทั้งหลาย

ยัญที่บุคคลบูชาดีแล้ว

เซ่นสรวงดีแล้ว สมบูรณ์ดี

ทำไว้ในทักขิไณยบุคคล

ยัญย่อมแพร่หลาย และเทวดาก็เลื่อมใส

บัณฑิตผู้เป็นนักปราชญ์ มีศรัทธา ๒-

มีใจพ้นแล้ว ๓- บูชายัญอย่างนี้แล้ว

ย่อมเข้าถึงโลกที่ปราศจากความเบียดเบียน เป็นสุข

อุทายิสูตรที่ ๑๐ จบ

จักกวรรคที่ ๔ จบ

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. จักกสูตร ๒. สังคหสูตร

๓. สีหสูตร ๔. อัคคัปปสาทสูตร

๕. วัสสการสูตร ๖. โทณสูตร

๗. อปริหานิยสูตร ๘. ปฏิลีนสูตร

๙. อุชชยสูตร ๑๐. อุทายิสูตร

@เชิงอรรถ :

@๑ ตระกูลและคติ ในที่นี้หมายถึงวัฏฏะ ๓ คือ กิเลสวัฏฏะ, กัมมวัฏฏะ, วิปากวัฏฏะ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๐/๓๔๑)

@๒ ศรัทธา หมายถึงมีศรัทธาเชื่อมั่นต่อพุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๐/๓๔๒)

@๓ มีใจพ้นแล้ว หมายถึงพ้นจากความตระหนี่ในลาภเป็นต้น หรือมีใจสละแล้ว (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๐/๓๔๒,

@องฺ.ฉกฺก.อ. ๓/๓๗/๑๑๘)