ทีฆชาณุสูตร

4. Dīghajāṇusuttavaṇṇanā

Catutthe byagghapajjāti idamassa nāmappaveṇivasena ālapanaṃ. Tassa hi pubbapurisā byagghapathe jātāti tasmiṃ kule manussā byagghapajjāti vuccanti.

@Footnote: 1 cha.Ma. paṭisambhidāpabhedappattakhīṇāsavānaṃ vaseneva Issatthenāti 1- issāsakammena. Tatrupāyāyāti "imasmiṃ kāle idaṃ nāma kātuṃ vaṭṭatī"ti jānane tatrupāyabhūtāya. 2- Vuḍḍhasīlinoti 3- vaḍḍhitasīlā vuḍḍhasamācāRā. Āyanti āgamanaṃ. Nāccogāḷhanti nātimahantaṃ. Nātihīnanti nātikasiraṃ. Pariyādāyāti gahetvā khepetvā. Tattha yassa vayato dviguṇo āyo, tassa vayo āyaṃ pariyādātuṃ na sakkoti.

"catudhā vibhaje bhoge paṇḍito gharamāvasaṃ

ekena bhoge bhuñjeyya dvīhi kammaṃ payojaye

catutthañca nidhāpeyya āpadāsu bhavissatī"ti 4- evaṃ paṭipajjato pana vayo āyaṃ pariyādātuṃ na sakkotiyeva.

Udumbarakhādikanti 5- yathā udumbarāni khāditukāmena pakke udumbararukkhe cālite ekappahāreneva bahūni phalāni patanti, so khāditabbayuttakāni khāditvā itarāni bahutarāni pahāya gacchati, evameva yo āyato vayaṃ bahutaraṃ katvā vippakiranto bhoge paribhuñjati, so "udumbarakhādikañcāyaṃ 6- kulaputto bhoge khādatī"ti vuccati. Addhamārikanti anāthamaraṇaṃ. 7- Samajīvikaṃ 8- kappetīti samaṃ 9- jīvikaṃ kappeti. Samajīvitāti samajīvitāya jīvitā. 10- Apāyamukhānīti vināsaṭṭhānāni.

Uṭṭhātā kammadheyyesūti kammakaraṇaṭṭhānesu uṭṭhānaviriyasampanno. Vidhānavāti vidhānasampanno. 11- Sotthānaṃ samparāyikanti sotthibhūtaṃ samparāyikaṃ. Saccanāmenāti buddhattāyeva buddhoti evaṃ avitathanāmena. Cāgo puññaṃ pavaḍḍhatīti cāgo ceva sesapuññañca pavaḍḍhati. Imasmiṃ sutte saddhādayo missakā kathitā. Pañcamaṃ uttānameva.

@Footnote: 1 cha.Ma. issattenāti 2 cha.Ma. upāyabhūtāya

@3 cha.Ma. vuddhasīlinoti 4 dī.pā. 11/265/163 siṅgālasutta

@5 cha.Ma. udumbarakhādīvāti 6 cha.Ma. udumbarakhādikaṃ vāyaṃ 7 Sī. ajaddhumārikanti

@anāthamaraṇaṃ, cha.Ma. ajeṭṭhamaraṇanti anāyakamaraṇaṃ 8 cha.Ma. samaṃ jīvikaṃ 9 cha.Ma. sammā

@10 Sī. samaṃ jīvikā 11 cha.Ma. vidahanasampanno