นันทกสูตร

๔. นนฺทกสุตฺตวณฺณนา

จตุตฺเถ อุปฏฺฐานสาลายนฺติ โภชนสาลายํ. เยนุปฏฺฐานสาลาติ สตฺถา นนฺทกตฺเถเรน มธุรสฺสเรน อารทฺธาย ธมฺมเทสนาย สทฺทํ สุตฺวา "อานนฺท โก เอโส อุปฏฺฐานสาลายํ มธุรวจเนน ธมฺมํ เทเสตี"ติ ปุจฺฉิตฺวา "ธมฺมกถิก- นนฺทกตฺเถรสฺส อชฺช ภนฺเต วาโร"ติ สุตฺวา "อติมธุรํ กตฺวา อานนฺท เอโส ภิกฺขุ ธมฺมํ กเถติ, มยํปิ คนฺตฺวา สุณิสฺสามา"ติ วตฺวา เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ. พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสีติ ฉพฺพณฺณสฺมิโย จีวรคพฺเภ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อญฺญาตกเวเสน อฏฺฐาสิ. กถาปริโยสานํ อาคมยมาโนติ "อิทมโวจา"ติ อิทํ กถาวสานํ อุทิกฺขมาโน ธมฺมกถํ สุณนฺโต อฏฺฐาสิเยว. อถายสฺมา อานนฺโท นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม สตฺถุ สญฺญํ อทาสิ "ปฐโม ภนฺเต ยาโม อติกฺกนฺโต โถกํ วิสฺสมถา"ติ. สตฺถา ตตฺเถว อฏฺฐาสิ. อถายสฺมา อานนฺโท มชฺฌิมยาเม นิกฺขนฺเต "ภนฺเต ตุเมฺห ปกติยา ขตฺติยสุขุมาลา, ปุน พุทฺธสุขุมาลา ๑- ปรมสุขุมาลา, มชฺฌิมยาโมปิ อติกฺกนฺโต, มุหุตฺตํ วิสฺสมถา"ติ อาห. สตฺถา ตตฺเถว อฏฺฐาสิ. ตสฺส ฐิตกสฺเสว อรุณุคฺคมนํ ๒- ปญฺญายิตฺถ. อรุณุคฺคมนญฺจ เถรสฺส อิทมโวจา"ติ ปาเปตฺวา กถาปริโยสานญฺจ ทสพลสฺส ฉพฺพณฺณรสฺมิวิสฺสชฺชนญฺจ ๓- เอกปฺปหาเรเนว อโหสิ. อคฺคฬํ อาโกเฏสีติ อคฺคนเขน ทฺวารกวาฏํ อาโกเฏสิ.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. พุทฺธสุขุมาลาติ ๒ ฉ.ม. ตตฺถ ฐิตกสฺเสวสฺส อรุณคฺคํ

@๓ ฉ.ม. ฉพฺพณฺณสรีรรสฺมิวิสฺสชฺชนญฺจ

สารชฺชมานรูโปติ หรายมาโน โอตฺตปฺปมาโน สารชฺชมาโน. ๑- โทมนสฺสสารชฺชํ ปนสฺส นตฺถิ. เอตฺตกํปิ โน นปฺปฏิภาเสยฺยาติ ปฏิสมฺภิทาปฺปตฺตสฺส อปฺปฏิภาณํ นาม นตฺถิ. เอตฺตกํ ปน ๒- น กเถยฺยนฺติ ทสฺเสติ. สาธุ สาธูติ เถรสฺส ธมฺม- เทสนํ สมฺปหํสนฺโต อาห. อยเญฺหตฺถ อตฺโถ "สุคฺคหิตา จ เต ธมฺมเทสนา สุกถิตา จา"ติ. กุลปุตฺตานนฺติ อาจารกุลปุตฺตานญฺเจว ชาติกุลปุตฺตานญฺจ. อริโย วา ตุณฺหีภาโวติ ทุติยชฺฌานสมาปตฺตึ สนฺธาเยวมาห. อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนายาติ สงฺขารปริคฺคหวิปสฺสนาญาณสฺส. จตุปฺปาทโกติ อสฺสโคณคทฺรภาทิโก วิย. ๓- อิทํ วตฺวาติ อิมํ จตูหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ ธมฺมํ กถยิตฺวา. วิหารํ ปาวิสีติ คนฺธกุฏึ ปวิฏฺโฐ.

กาเลน ธมฺมสฺสวเนติ กาเล กาเล ธมฺมสฺสวนสฺมึ. ธมฺมสากจฺฉายาติ ปญฺหากถาย. คมฺภีรํ อตฺถปทนฺติ คมฺภีรํ คุฬฺหํ รหสฺสํ อตฺถํ. ปญฺญายาติ สห วิปสฺสนาย มคฺคปญฺญาย. สมฺมสนปฏิเวธปญฺญาปิ อุคฺคหปริปุจฺฉาปญฺญาปิ วฏฺฏติเยว. ปตฺโต วา คจฺฉติ วาติ ๔- อรหตฺตํ ปตฺโต วา ปาปุณิสฺสติ วาติ เอวํ คุณสมฺภาวนาย สมฺภาเวติ. อปฺปตฺตมานสาติ อปฺปตฺตอรหตฺตา, อรหตฺตํ วา อปฺปตฺตํ มานสํ เอเตสนฺติปิ อปฺปตฺตมานสา. ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารนฺติ เอตฺถ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร โลกิโยปิ วฏฺฏติ โลกุตฺตโรปิ.