กรัณฑวสูตร

๑๐ เอกํ สมยํ ภควา จมฺปายํ วิหรติ คคฺคราย โปกฺขรณิยา ตีเร ฯ เตน โข ปน สมเยน ภิกฺขู ภิกฺขุํ อาปตฺติยา โจเทนฺติ โส ภิกฺขุ ภิกฺขูหิ อาปตฺติยา โจทิยมาโน อญฺเญนาญฺญํ ปฏิจรติ พหิทฺธา กถํ อปนาเมติ โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรติ ฯ {๑๐๐.๑} อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ นิทฺธมเถตํ ภิกฺขเว ปุคฺคลํ นิทฺธมเถตํ ภิกฺขเว ปุคฺคลํ อปเนยฺโย ๑- ภิกฺขเว ปุคฺคโล กึ [๒]- ปรปุตฺโต วิเหเฐติ ๓- @เชิงอรรถ: ๑ สี. อปเนยฺโย โส ฯ ม. อปเนยฺยโส ฯ ๒ สี. ม. ยุ. โว ฯ @ ๓ สี. ปุตฺโต วิเหฐิยติ ฯ ม. เตน ปรปุตฺเตน วิโสธิเตน ฯ ยุ. ปุตฺตา วิเหเฐติ ฯ อิธ ภิกฺขเว เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณกรณฺฑโวติ ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ ฯ {๑๐๐.๒} เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว สมฺปนฺเน ยวกรเณ ยวทูสี ชาเยถ ยวปลาโป ยวกรณฺฑโว ตสฺส ตาทิสํเยว มูลํ โหติ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ ตาทิสํเยว นาลํ โหติ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ ตาทิสํเยว ปลาสํ ๑- โหติ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ยวานํ ยาวสฺส สีสํ น นิพฺพตฺตติ ยโต จ ขฺวสฺส สีสํ นิพฺพตฺตติ ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ ยวทูสีวายํ ยวปลาโป ยวกรณฺฑโวติ ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา สมูลํ อุปฺปาเฏตฺวา พหิทฺธา ยวกรณสฺส ฉฑฺเฑนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเกเยว ทูเสสีติ เอวเมว โข ภิกฺขเว อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณกรณฺฑโวติ ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ ตํ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ปตฺตํ ฯ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ ฯ {๑๐๐.๓} เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว มหโต ธญฺญราสิสฺส ผุสยมานสฺส ๑- ตตฺถ ยานิ ตานิ ธญฺญานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ เอกมนฺตํ ปุญฺชํ โหติ ยานิ ปน ตานิ ธญฺญานิ ทุพฺพลานิ ปลาปานิ ตานิ วาโต เอกมนฺตํ อปวหติ ตเมนํ สามิกา สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา ภิยฺโยโส มตฺตาย อปสมฺมชฺชนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเก ธญฺเญ ทูเสสีติ เอวเมว โข ภิกฺขเว อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณกรณฺฑโวติ ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ ฯ {๑๐๐.๔} เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส อุทปานนาฬิยตฺถิโก ๒- ติณฺหํ กุธารึ ๓- อาทาย วนํ ปวิเสยฺย โส ตนฺตเทว ๔- รุกฺขํ กุธาริปาเสน อาโกเฏติ ตตฺถ ยานิ ตานิ รุกฺขานิ ทฬฺหานิ สารวนฺตานิ ตานิ กุธาริปาเสน อาโกฏิตานิ กกฺขฬํ ปฏินทนฺติ ยานิ ปน ตานิ รุกฺขานิ อนฺโตปูตีนิ อวสฺสุตานิ กสมฺพุชาตานิ ตานิ กุธาริปาเสน อาโกฏิตานิ ททฺทรํ ปฏินทนฺติ ตเมนํ มูเล ฉินฺทติ มูเล ฉินฺทิตฺวา อคฺเค ฉินฺทติ อคฺเค ฉินฺทิตฺวา อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธติ อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา อุทปานนาฬึ ๕- โยเชติ เอวเมว โข @เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. วุยฺหมานสฺส ฯ ม. ผุณมานสฺส ฯ ๒ ม. อุทปานปนาฬิยตฺถิโก ฯ @ ๓ ม. กุฐารึ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๔ ม. ยํ ยเทว ฯ ๕ ม. อุทปานปนาฬึ ฯ ภิกฺขเว อิเธกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส ตาทิสํเยว โหติ อภิกฺกนฺตํ ปฏิกฺกนฺตํ อาโลกิตํ วิโลกิตํ สมฺมิญฺชิตํ ปสาริตํ สงฺฆาฏิปตฺตจีวรธารณํ เสยฺยถาปิ อญฺเญสํ ภทฺทกานํ ภิกฺขูนํ ยาวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ น ปสฺสนฺติ ยโต จ ขฺวสฺส ภิกฺขู อาปตฺตึ ปสฺสนฺติ ตเมนํ เอวํ ชานนฺติ สมณทูสีวายํ สมณปลาโป สมณกรณฺฑโวติ ตเมนํ อิติ วิทิตฺวา พหิทฺธา นาเสนฺติ ตํ กิสฺส เหตุ มา อญฺเญ ภทฺทเก ภิกฺขู ทูเสสีติ ฯ สํวาสาย วิชาเนถ ๑- ปาปิจฺฉโกธโน อิติ มกฺขี ถมฺภี ปลาสี จ อิสฺสุกี มจฺฉรี สโฐ สณฺหวาโจ ๒- ชนวติ สมโณ วิย ภาสติ รโห กโรติ กรณํ ปาปทิฏฺฐิ อนาทโร สํสปฺปี จ มุสาวาที ตํ วิทิตฺวา ยถากถํ สพฺเพ สมคฺคา หุตฺวาน อภินิพฺพชฺชยาถ นํ การณฺฑวํ นิทฺธมวา ๓- กสมฺพุํ อปกสฺสวา ๔- ตโต ปลาเป วาเหถ อสฺสมเณ สมณมานิเน ๕- นิทฺธมิตฺวา ปาปิจฺฉํ ๖- ปาปลาจารโคจเร ๗- สุทฺธาสุทฺเธหิ สํวาสํ กปฺปยโวฺห ปฏิสฺสตา ตโต สมคฺคา นิปกา ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถาติ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ม. วิชานาถ ฯ ๒ ม. สนฺตวาโจ ฯ ๓ ม. ยุ. นิทฺธมถ ฯ ๔ ม. ยุ. อปกสฺสถ ฯ @ ๕ ยุ. สมณมานิโน ฯ ๖ ม. ยุ. ปาปิจฺเฉ ฯ ๗ ม. ยุ. ปาปอาจารโคจเร ฯ เมตฺตาวคฺโค ปฐโม ฯ ตสฺสุทฺทานํ เมตฺตปญฺญา จ เทฺว จ ปิเย เทฺว จาปฺปิเย เทฺว จ โลกโลกวิปตฺติโย เทวทตฺโต จ อุตฺตโร นนฺโท การณฺฑเวน จาติ ๑- ฯ ------------