กสิณสูตร

๕. กสิณสุตฺตวณฺณนา

ปญฺจเม สกลฏฺเฐน กสิณานิ, ตทารมฺมณานํ ธมฺมานํ เขตฺตฏฺเฐน อธิฏฺฐานฏฺเฐน วา อายตนานีติ ๓- กสิณายตนานิ. อุทฺธนฺติ อุปริคคนตลาภิมุขํ. อโธติ เหฏฺฐา ภูมิตลาภิมุขํ. ติริยนฺติ เขตฺตมณฺฑลํ วิย สมนฺตา ปริจฺฉินฺทิตฺวา. เอกจฺโจ หิ อุทฺธเมว กสิณํ วฑฺเฒติ, ๔- เอกจฺโจ อโธ, เอกจฺโจ สมนฺตโต. เตน เตเนวากาเรน ๕- เอวํ สมฺปสาเรติ อาโลกมิว รูปทสฺสนกาโม. เตน วุตฺตํ "ปฐวีกสิณเมโก สญฺชานาติ อุทฺธํ อโธ ติริยนฺ"ติ. อทฺวยนฺติ อิทมฺปน เอกสฺส อญฺญภาวานุปคมนตฺถํ วุตฺตํ. ยถา หิ อุทกํ ปวิฏฺฐสฺส สพฺพทิสาสุ อุทกเมว โหติ น อญฺญํ, เอวเมว ปฐวีกสิณํ ปฐวีกสิณเมว โหติ. นตฺถิ ตสฺส ๖- อญฺโญ กสิณสมฺเภโทติ. เอเสว นโย สพฺพตฺถ. อปฺปมาณนฺติ อิทํ ตสฺส ตสฺส ผรณอปฺปมาณวเสน วุตฺตํ. ตญฺหิ เจตสา ผรนฺโต สกลเมว ผรติ, น "อยมสฺส อาทิ, อิทมฺมชฺฌนฺ"ติ ปมาณํ คณฺหาติ. วิญฺญาณกสิณนฺติ เจตฺถ กสิณุคฺฆาฏิมากาเสว ๗- ปวตฺตํ วิญฺญาณํ. ตตฺถ กสิณวเสน กสิณุคฺฆาฏิมากาเส, กสิณุคฺฆาฏิมากาสวเสน ตตฺถ ปวตฺตวิญฺญาเณ อุทฺธํอโธติริยตา เวทิตพฺพา. อยเมตฺถ สงฺเขโป, กมฺมฏฺฐานภาวนานเยน ปเนตานิ ปฐวีกสิณาทีนิ วิตฺถารโต วิสุทฺธิมคฺเค ๘- วุตฺตาเนว.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ญาณวาทสฺส วทนากาโร ๒ สี. ภาวิตสฺส, ฉ.ม. ภาวนาวาทสฺส

@๓ สี.,ม. อายตนานิ ๔ สี. อุทฺธเมว ปสาเรติ, ม. อุทฺธเมว ชานาติ ๕ ฉ.ม. เตน เตน

@วา การเณน ๖ สี. อิทํ ตสฺส ๗ ฉ.ม. กสิณุคฺฆาฏิมากาเส

@๘ วิสุทฺธิ. ๑/๑๔๘ ปฐวีกสิณนิทฺเทส, วิสุทฺธิ. ๑/๒๑๗ เสสกสิณนิทฺเทส:

@อาโปกสิณกถา (สฺยา)