อุปาลิสูตรที่ ๑

๔. อุปาลิวรรค

หมวดว่าด้วยพระอุบาลี

๑. อุปาลิสูตร

ว่าด้วยพระอุบาลีทูลถามประโยชน์แห่งการบัญญัติสิกขาบท

ครั้งนั้น ท่านพระอุบาลีเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวาย อภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระตถาคตทรงบัญญัติสิกขาบท ทรงแสดงปาติโมกข์แก่เหล่าสาวกโดยอาศัยอำนาจ ประโยชน์เท่าไรหนอ”

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า อุบาลี ตถาคตบัญญัติสิกขาบท แสดงปาติโมกข์ แก่เหล่าสาวกโดยอาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ

อำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์

๒. เพื่อความผาสุกแห่งสงฆ์

๓. เพื่อข่มบุคคลผู้เก้อยาก ๑-

๔. เพื่อความอยู่ผาสุกแห่งเหล่าภิกษุผู้มีศีลดีงาม

๕. เพื่อปิดกั้นอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในปัจจุบัน

๖. เพื่อกำจัดอาสวะทั้งหลายอันจะบังเกิดในอนาคต

๗. เพื่อความเลื่อมใสของคนที่ยังไม่เลื่อมใส

๘. เพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นไปของคนที่เลื่อมใสแล้ว

@เชิงอรรถ :

@๑ บุคคลผู้เก้อยาก ในที่นี้หมายถึงบุคคลผู้ทุศีลที่กำลังล่วงละเมิดสิกขาบท หรือล่วงละเมิดสิกขาบทแล้วก็

@ไม่ละอาย ไม่ยอมรับ ทั้งยังรุกรานสงฆ์ว่า “ท่านเห็นหรือ ท่านได้ยินหรือ ข้าพเจ้าทำผิดอะไร พวกท่านยก

@อาบัติอะไรขึ้นข่มข้าพเจ้า” (องฺ.ทสก.อ. ๓/๓๑/๓๔๒)

๙. เพื่อความตั้งมั่นแห่งสัทธรรม

๑๐. เพื่อเอื้อเฟื้อวินัย ๑-

อุบาลี ตถาคตบัญญัติสิกขาบท แสดงปาติโมกข์แก่เหล่าสาวกโดยอาศัย อำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการนี้แล

อุปาลิสูตรที่ ๑ จบ

๒. ปาติโมกขัฏฐปนาสูตร

ว่าด้วยเหตุงดสวดปาติโมกข์

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เหตุงดสวดปาติโมกข์ มีเท่าไรหนอ”

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “อุบาลี เหตุงดสวดปาติโมกข์ ๑๐ ประการ

เหตุงดสวดปาติโมกข์ ๑๐ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุผู้ต้องอาบัติปาราชิกนั่งอยู่ในบริษัทนั้น

๒. กถาว่าด้วยปาราชิกยังทำค้างอยู่

๓. อนุปสัมบันนั่งอยู่ในบริษัทนั้น

๔. กถาว่าด้วยอนุปสัมบันยังทำค้างอยู่

๕. ผู้บอกลาสิกขานั่งอยู่ในบริษัทนั้น

๖. กถาว่าด้วยผู้บอกลาสิกขายังทำค้างอยู่

@เชิงอรรถ :

@๑ ข้อ ๑, ๒ ทรงบัญญัติเพื่อประโยชน์แก่ส่วนรวม คือสงฆ์

@ข้อ ๓, ๔ ทรงบัญญัติเพื่อประโยชน์แก่บุคคล

@ข้อ ๕, ๖ ทรงบัญญัติเพื่อประโยชน์แก่ความบริสุทธิ์หรือแก่ชีวิต

@ข้อ ๗, ๘ ทรงบัญญัติเพื่อประโยชน์แก่ประชาชน

@ข้อ ๙, ๑๐ ทรงบัญญัติเพื่อประโยชน์แก่พระศาสนา

@ข้อ ๑๐ คำว่า “เพื่อเอื้อเฟื้อวินัย” หมายถึงเพื่อเชิดชูค้ำจุนประคับประคองพระวินัย ๔ อย่าง คือ สังวรวินัย

@ปหานวินัย สมถวินัย บัญญัติวินัย (วิ.อ. ๑/๓๙/๒๓๖-๒๓๗)

๗. บัณเฑาะก์นั่งอยู่ในบริษัทนั้น

๘. กถาว่าด้วยบัณเฑาะก์ยังทำค้างอยู่

๙. ผู้ประทุษร้ายภิกษุณีนั่งอยู่ในบริษัทนั้น

๑๐. กถาว่าด้วยผู้ประทุษร้ายภิกษุณียังทำค้างอยู่

อุบาลี เหตุงดสวดปาติโมกข์ ๑๐ ประการนี้แล”

ปาติโมกขัฏฐปนาสูตรที่ ๒ จบ