๑๑. อปายสูตร

๑๑. อาปายิกสุตฺตวณฺณนา

เอกาทสเม อาปายิกาติ อปาเย นิพฺพตฺติสฺสนฺตีติ อาปายิกา. ตตฺถาปิ นิรเย นิพฺพตฺติสฺสนฺตีติ เนรยิกา. อิทมปฺปหายาติ อิทํ อิทานิ วกฺขมานํ ทุวิธํ ปาปสมาจารํ อปฺปชหิตฺวา, ตถาปฏิปตฺติตถาปคฺคณฺหณวเสน ปวตฺตํ วาจํ จิตฺตํ ทิฏฺฐิญฺจ อปฺปฏินิสฺสชฺชิตฺวาติ อตฺโถ. อพฺรหฺมจารีติ พฺรหฺมํ เสฏฺฐํ จรตีติ พฺรหฺมา วา เสฏฺโฐ อาจาโร เอตสฺส อตฺถีติ พฺรหฺมจารี, น พฺรหฺมจารีติ อพฺรหฺมจารี, พฺรหฺมจาริปติรูปโก ทุสฺสีโลติ อตฺโถ. พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญติ "พฺรหฺมจารี อหนฺ"ติ เอวํปฏิญฺโญ. ปริปุณฺณนฺติ อขณฺฑาทิภาเวน อวิกลํ. ปริสุทฺธนฺติ อุปกฺกิเลสาภาเวน ปริสุทฺธํ. อมูลเกนาติ ทิฏฺฐาทิมูลวิรหิเตน, ทิฏฺฐํ สุตํ ปริสงฺกิตนฺติ อิเมหิ โจทนามูลเกหิ วชฺชิเตน อพฺรหฺมจริเยน อเสฏฺฐจริเยน. อนุทฺธํเสตีติ "ปริสุทฺโธ อยนฺ"ติ ชานนฺโตว ปาราชิกวตฺถุนา ธํเสติ ปธํเสติ, โจเทติ อกฺโกสติ วา.

คาถาสุ อภูตวาทีติ ปรสฺส โทสํ อทิสฺวาว อภูเตน ตุจฺเฉน มุสาวาทํ กตฺวา ปรํ อพฺภาจิกฺขนฺโต. กตฺวาติ โย วา ปน ปาปกมฺมํ กตฺวา "นาหํ เอตํ กโรมี"ติ อาห. อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺตีติ เต อุโภปิ ชนา อิโต ปรโลกํ คนฺตฺวา นิรยํ อุปคมนโต คติยา สมานา ภวนฺติ. ตตฺถ คติเยว เนสํ ปริจฺฉินฺนา, น ปน อายุ เนสํ. พหุํ หิ ปาปํ กตฺวา จิรํ นิรเย ปจฺจติ, ปริตฺตํ กตฺวา อปฺปมตฺตกเมว กาลํ. ยสฺมา ปน เตสํ อุภินฺนมฺปิ กมฺมํ ลามกเมว. เตน วุตฺตํ "นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถา"ติ. "ปรตฺตา"ติ ปน ปทสฺส ปุรโต ๑- "เปจฺจา"ติ ปเทน สมฺพนฺโธ:- ปรตฺถ เปจฺจ อิโต คนฺตฺวา เต นิหีนกมฺมา ปรโลเก ๒- สมา ภวนฺตีติ.

เอวํ ภควา อพฺภูตพฺภกฺขานวเสน ภูตโทสปฏิจฺฉาทนวเสน จ ปวตฺตสฺส มุสาวาทสฺส วิปากํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ตสฺมึ ฐาเน นิสินฺนานํ พหุนฺนํ ปาปภิกฺขูนํ ทุจฺจริตกมฺมสฺส วิปากทสฺสเนน สํเวชนตฺถํ เทฺว คาถา อภาสิ. ตตฺถ กาสาวกณฺฐาติ กสาวรสปีตตฺตา กาสาเวน วตฺเถน ปลิเวฐิตกณฺฐา. ปาปธมฺมาติ ลามกธมฺมา. อสญฺญตาติ กายาทีหิ สญฺญมรหิตา. ปาปาติ ตถารูปา ปาปปุคฺคลา ปาเปหิ กมฺเมหิ อุปปชฺชิตฺวา ๓- "ตสฺส กาโยปิ อาทิตฺโต สมฺปชฺชลิโต สโชติภูโต, สงฺฆาฏิปิ อาทิตฺตา"ติอาทินา ๔- ลกฺขณสํยุตฺเต วุตฺตนเยน มหาทุกขํ อนุภวนฺติเยว.

ตติยคาถา อยํ สงฺเขปตฺโถ:- ยญฺเจ ภุญเชยฺย ทุสฺสีโล นิสฺสีลปุคฺคโล กายาทีหิ อสญฺญโต รฏฺฐวาสีหิ สทฺธาทินฺนํ ยํ รฏฺฐปิณฺฑํ "สมโณมฺหี"ติ

@เชิงอรรถ: ๑ สี. ปรโต ๒ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๓ สี.,ม. อุปฺปชฺชิตฺวา

@๔ วิ.มหาวิ. ๑/๒๓๐/๑๖๓, สํ.นิ. ๑๖/๒๑๘/๒๔๗ ปฏิชานนฺโต คเหตฺวา ภุญฺเชยฺย, ตโต อาทิตฺโต อคฺคิวณฺโณ อโยคุโฬว ภุตฺโต เสยฺโย สุนฺทรตโร, กึการณา? ตปฺปจฺจยา หิสฺส เอโกว อตฺตภาโว ฌาเยยฺย, ทุสฺสีโล ปน หุตฺวา สทฺธาเทยฺยํ ภุญฺชิตฺวา อเนกานิปิ ชาติสตานิ นิรเย อุปปชฺเชยฺยาติ.

เอกาทสมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.