๙. กุหนาสูตร

๙. กุหสุตฺตวณฺณนา

นวเม กุหาติ สามนฺตชปฺปนาทินา กุหนวตฺถุนา กุหกา, อสนฺตคุณสมฺภาวนตฺถาย โกหญฺญํ กตฺวา ปเรสํ วิมฺหาปกาติ อตฺโถ. ถทฺธาติ โกเธน จ มาเนน จ ถทฺธมานสา. "โกธโน โหติ อุปายาสพหุโล, อปฺปมฺปิ วุตฺโต สมาโน อภิสชฺชติ กุปฺปติ พฺยาปชฺฌติ ปติตฺถียตี"ติ ๑- เอวํ วุตฺเตน

@เชิงอรรถ: ๑ องฺ.ติก. ๒๐/๒๕/๑๑๘, อภิ.ปุ. ๓๖/๑๐๑/๑๓๘ โกเธน จ, "ทุพฺพโจ โหติ โทวจสฺสกรเณหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต อกฺขโม อปฺปทกฺขิณคฺคาหี อนุสาสนินฺ"ติ ๑- เอวํ วุตฺเตน โทวจสฺเสน จ, "ชาติมโท โคตฺตมโท สิปฺปมโท อาโรคฺยมโท โยพฺพนมโท ชีวิตมโท"ติ ๒- เอวํ วุตฺเตน ชาติมทาทิเภเทน มเทน จ ครุกาตพฺเพสุ ครูสุ ปรมนิปจฺจการํ อกตฺวา อโยสลากํ คิลิตฺวา ฐิตา วิย อโนนตา หุตฺวา วิจรณกา. ลปาติ อุปลาปกา มิจฺฉาชีววเสน กุลสงฺคาหกา, ปจฺจยตฺถํ ปยุตฺตวาจาวเสน นิปฺเปสิกตาวเสน จ ลปกาติ วา อตฺโถ.

สิงฺคีติ "ตตฺถ กตมํ สิงฺคํ, ยํ สิงฺคํ, สิงฺคารตา จาตุรตา จาตุริยํ ปริกฺขตฺตตา ปาริกฺขตฺติยนฺ"ติ ๓- เอวํ วุตฺเตหิ สิงฺคสทิเสหิ ปากฏกิเลเสหิ สมนฺนาคตา. อุนฺนฬาติ อุคฺคตนฬา, นฬสทิสํ ตุจฺฉมานํ อุกฺขิปิตฺวา วิจรณกา. อสมาหิตาติ จิตฺเตกคฺคตามตฺตสฺสาปิ อลาภิโน. น เม เต ภิกฺขเว ภิกฺขู มามกาติ เต มยฺหํ ภิกฺขู มม สนฺตกา น โหนฺติ. มยฺหนฺติ ๔- อิทํ ปทํ อตฺตานํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตตฺตา ภควตา วุตฺตํ. ยสฺมา ปน เต กุหนาทิโยคโต น สมฺมา ปฏิปนฺนา, ตสฺมา "น มามกา"ติ วุตฺตา. อปคตาติ เอว อิมมฺหา ธมฺมวินยา, อิโต เต สุวิทูรวิทูเร ฐิตาติ ทสฺเสติ. วุตฺตเญฺหตํ:-

"นภญฺจ ทูเร ปฐวี จ ทูเร

ปารํ สมุทฺทสฺส ตทาหุ ทูเร

ตโต หเว ทูรตรํ วทนฺติ

สตญฺจ ธมฺมํ อสตญฺจ ราชา"ติ. ๕-

@เชิงอรรถ: ๑ ม.มู. ๑๒/๑๘๑/๑๔๔ ๒ อภิ.วิ. ๓๕/๘๓๒/๔๒๑

@๓ อภิ.วิ. ๓๕/๘๕๒/๔๒๘ ๔ ฉ.ม. เมติ

@๕ องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๔๗/๕๗, ขุ.ชา. ๒๘/๓๖๓/๑๔๓ (สฺยา)

วุฑฺฒึ วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปชฺชนฺตีติ สีลาทิคุเณหิ วฑฺฒนวเสน วุฑฺฒึ, ตตฺถ นิจฺจลภาเวน วิรูฬฺหึ, สพฺพตฺถ ปตฺถฏภาเวน สีลาทิธมฺมกฺขนฺธปาริปูริยา เวปุลฺลํ. น จ เต กุหาทิสภาวา ภิกฺขู อาปชฺชนฺติ, น จ ปาปุณนฺตีติ อตฺโถ. เต โข เม ภิกฺขเว ภิกฺขู มามกาติ อิธาปิ เมติ อตฺตานํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตตฺตา วทติ, ๑- สมฺมาปฏิปนฺนตฺตา ปน "มามกา"ติ อาห. วุตฺตวิปริยาเยน สุกฺกปกฺโข เวทิตพฺโพ. ตตฺถ ยาว อรหตฺตมคฺคา วิรูหนฺติ นาม, อรหตฺตผเล ปน สมฺปตฺเต วิรูฬฺหึ เวปุลฺลํ อาปนฺนา นาม. คาถา สุวิญฺเญยฺยา เอว.

นวมสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.