๓. ปุณณกปัญหา

๓. ปุณณกมาณวกปัญหา ๑-

ว่าด้วยปัญหาของปุณณกมาณพ

(ปุณณกมาณพทูลถามดังนี้)

ข้าพระองค์มีปัญหาจะทูลถาม จึงมาเฝ้าพระองค์

ผู้ไม่มีตัณหาเหตุให้หวั่นไหว ผู้มีปกติเห็นมูล

ฤๅษี มนุชะ กษัตริย์ และพราหมณ์จำนวนมากในโลกนี้

อาศัยอะไร จึงพากันบูชายัญ ๒- แก่เทวดาทั้งหลาย

ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์ขอทูลถามปัญหานั้น

ขอพระองค์ตรัสตอบปัญหาแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ปุณณกะ)

ฤๅษี มนุชะ ๓- กษัตริย์ และพราหมณ์จำนวนมากในโลกนี้

พากันบูชายัญแก่เทวดาทั้งหลาย

ปุณณกะ ชนเหล่านั้นหวังความเป็นอย่างนี้ ๔-

อาศัยชราจึงพากันบูชายัญ

(ปุณณกมาณพทูลถามดังนี้)

ฤๅษี มนุชะ กษัตริย์ และพราหมณ์จำนวนมากในโลกนี้

พากันบูชายัญแก่เทวดาทั้งหลาย

ข้าแต่พระผู้มีพระภาคผู้นิรทุกข์

ชนเหล่านั้นเป็นผู้ไม่ประมาทแล้วในการบูชายัญ

ได้ข้ามพ้นชาติและชราบ้างไหม

@เชิงอรรถ :

@๑ ดูเทียบ ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๖๘-๗๓/๑๔-๑๕

@๒ ยัญ ในที่นี้หมายถึงไทยธรรม ได้แก่ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร ข้าว น้ำ ผ้า ยาน

@พวงดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พัก เครื่องประทีป (ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๒/๘๘)

@๓ มนุชะ คือผู้ที่เกิดจากพระมนู (ขุ.ม.อ. ๑/๒๖)

@๔ หวังความเป็นอย่างนี้ หมายถึงปรารถนาการบังเกิดเป็นมนุษย์ เป็นเทพ เป็นต้น (ขุ.สุ.อ. ๒/๑๐๕๑/๔๓๗)

ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์ทูลถามปัญหานั้น

ขอพระองค์โปรดตรัสตอบปัญหานั้นแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ปุณณกะ)

ชนเหล่านั้นหวัง ชื่นชม มุ่งหวัง จึงพากันบูชายัญ

เพราะอาศัยลาภจึงมุ่งหวังกาม

เรากล่าวว่า ชนเหล่านั้นผู้ประกอบการบูชายัญ

เป็นผู้กำหนัดยินดีในภพ

ข้ามพ้นชาติและชราไปไม่ได้

(ปุณณกมาณพทูลถามดังนี้)

ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์

ถ้าชนเหล่านั้นผู้ประกอบการบูชายัญ

ข้ามพ้นชาติและชราไปไม่ได้ด้วยยัญทั้งหลาย

ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ เมื่อเป็นเช่นนี้

ใครเล่าในเทวโลกและมนุษยโลกข้ามชาติและชราได้

ข้าแต่พระผู้มีพระภาค ข้าพระองค์ขอทูลถามปัญหานั้น

ขอพระองค์โปรดตรัสตอบปัญหานั้นแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ปุณณกะ)

เรากล่าวว่า บุคคลใดไม่มีความหวั่นไหวในโลกไหนๆ

เพราะทราบชัดฝั่งนี้และฝั่งโน้น ๑- ในโลก

บุคคลนั้นเป็นผู้สงบ ปราศจากควัน ๒- ไม่มีทุกข์

ไม่มีความหวัง ชื่อว่า ข้ามชาติและชราได้แล้ว ๓-

ปุณณกมาณวกปัญหาที่ ๓ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ฝั่งนี้และฝั่งโน้น ในที่นี้หมายถึงอัตภาพของตนและอัตภาพของผู้อื่น (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๒/๑๑๔,

@ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๗/๑๐๔)

@๒ ควัน หมายถึงความประพฤติชั่วทางกาย วาจา และใจ (องฺ.ติก.อ. ๒/๓๒/๑๑๔, ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๗/๑๐๕)

@๓ ดูเทียบ องฺ.ติก. (แปล) ๒๐/๓๒/๑๘๕, องฺ.จตุกฺก. (แปล) ๒๑/๔๑/๗๐, ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๗/๑๐๓