๔. เมตตคูปัญหา

4. Mettagusuttavaṇṇanā

Pucchāmi tanti mettagusuttaṃ. Tattha maññāmi taṃ vedaguṃ bhāvitattanti "ayaṃ vedagū"ti ca "bhāvitatto"ti ca evaṃ taṃ maññāmi.

Apucchasīti ettha ca aiti padapūraṇamatte nipāto, pucchasiccevattho. Pavakkhāmi yathā pajānanti yathā pajānanto ācikkhati, evaṃ ācikkhissāmi. 2- Upadhinidānā pabhavanti dukkhāti taṇhādiupadhinidānā jātiādidukkhavisesā pabhavanti.

Evaṃ upadhinidānato pabhavantesu dukkhesu:- yo ve 3- avidvāti gāthā. Tattha pajānanti saṅkhāre aniccādivasena jānanto. Dukkhassa jātippabhavānupassīti vaṭṭadukkhassa jātikāraṇaṃ "upadhī"ti anupassanto.

Sokapariddavañcāti sokañca paridevañca. Tathā hi te vidito esa dhammoti yathā yathā sattā jānanti, tathā tathā paññāpanavasena 4- vidito esa tayā 5- dhammoti.

@Footnote: 1 ka. anekasahassānaṃ 2 ka. akkhāmi 3 ka. ce

@4 ka. ñāṇabalādivasena 5 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati

[1060-61] Kittayissāmi te dhammanti nibbānadhammaṃ nibbānagāminipaṭipadā- dhammañca te desayissāmi. Diṭṭhe dhammeti diṭṭhe dukkhādidhamme, imasmiṃyeva vā attabhāve. Anītihanti attapaccakkhaṃ. Yaṃ viditvāti yaṃ dhammaṃ "sabbe saṅkhārā aniccā"tiādinā nayena sammasanto viditvā. Tañcāhaṃ abhinandāmīti taṃ vuttappakāradhammajotakaṃ taṃ vā vacanaṃ abhipatthayāmi. 1- Dhammamuttamanti tava 2- dhammamuttamaṃ abhinandāmīti.

Uddhaṃ adho ca tiriyañcāpi majjheti ettha uddhanti anāgataddhā vuccati, adhoti atītaddhā, tiriyañcāpi majjheti paccuppannaddhā. Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇanti etesu addhādīsu taṇhañca diṭṭhinivesanañca abhisaṅkhāraviññāṇañca panudehi, panuditvā ca bhave na tiṭṭhe, evaṃ sante duvidhepi bhave na tiṭṭheyya. Evaṃ tāva panujjasaddassa panudehīti imasmiṃ atthavikappe sambandho. Panuditvāti etasmiṃ pana atthavikappe bhave na tiṭṭheti ayameva sambandho, etāni nandinivesanaviññāṇāni panuditvā duvidhepi bhave na tiṭṭheyyāti vuttaṃ hoti.

[1063-4] Etāni vinodetvā bhave atiṭṭhanto eso:- evaṃvihārīti gāthā. Tattha idhevāti imasmiṃyeva sāsane, imasmiṃyeva vā attabhāve. Sukittikaṃ gotamanūpadhīkanti ettha anupadhikanti nibbānaṃ, taṃ sandhāya bhagavantaṃ ālapanto āha "sukittitaṃ gotamanūpadhīkan"ti.

Na kevalaṃ dukkhameva pahāsi:- te cāpīti gāthā. Tattha aṭṭhitanti sakkaccaṃ, ādaraṃ 3- vā. Taṃ taṃ namassāmīti tasmā taṃ namassāmi. Sameccāti upagantvā. Nāgāti bhagavantaṃ ālapanto āha.

@Footnote: 1 ka. vuttappakāraṃ dhammajātaṃ taṃ vā vacanaṃ abhipaṭṭhayāmi 2 cha.Ma.,i. tañca

@3 cha.Ma.,i. sadā

Idāni taṃ bhagavā "addhā hi pahāsi dukkhan"ti evaṃ tena brāhmaṇena viditopi attānaṃ anupanetvāva pahīnadukkhena puggalena ovadanto "yaṃ brāhmaṇan"ti gāthamāha. Tassattho:- yaṃ tvaṃ abhijānanto "ayaṃ bāhitapāpattā brāhmaṇo, vedehi gatattā vedagū, kiñcanābhāvena akiñcano, kāmesu ca bhavesu ca asattattā kāmabhave asatto"ti jaññā jāneyyāsi, addhā hi so imaṃ oghaṃ atāri, tiṇṇo ca pāraṃ akhilo akaṅkho.

Kiñca bhiyyo:- vidvā ca yoti 1- gāthā. Tattha idhāti imasmiṃ sāsane, attabhāve vā. Visajjāti vossajjitvā. Sesaṃ sabbattha pākaṭameva.

Evaṃ bhagavā imampi suttaṃ arahattanikūṭeneva desesi, desanāpariyosāne ca vuttasadiso eva dhammābhisamayo ahosīti.

Paramatthajotikāya khuddakaṭṭhakathāya

suttanipātaṭṭhakathāya

mettagusuttavaṇṇanā niṭṭhitā.