๑๕. โมฆราชปัญหา

๑๕. โมฆราชมาณวกปัญหา ๑-

ว่าด้วยปัญหาของโมฆราชมาณพ

(โมฆราชมาณพทูลถามดังนี้)

ข้าพระองค์ได้ทูลถามพระองค์ผู้สักกะ ๒ ครั้งแล้ว

พระผู้มีพระภาคผู้มีพระจักษุ มิได้ตรัสตอบแก่ข้าพระองค์

ข้าพระองค์รับทราบมาว่า พระผู้มีพระภาคผู้ทรงเป็นเทพฤๅษี

(ถ้าผู้ใดถามปัญหา) ถึง ๓ ครั้ง จะตรัสตอบ

โลกนี้ ๒- โลกอื่น ๓- พรหมโลกพร้อมทั้งเทวโลก

ย่อมไม่ทราบชัดความเห็นของพระองค์

ผู้โคตมโคตร ผู้มีพระยศ

ข้าพระองค์มีปัญหาที่จะทูลถามจึงมาเฝ้าพระองค์

ผู้ทรงมีปกติเห็นธรรมอันงามอย่างนี้

บุคคลพิจารณาเห็นโลกอย่างไร มัจจุราชจึงไม่เห็น

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

โมฆราช เธอจงพิจารณาเห็นโลกโดยความว่างเปล่า ๔-

มีสติทุกเมื่อ พึงถอนอัตตานุทิฏฐิ ๕- เสีย

เป็นผู้ข้ามมัจจุราชเสียได้ ด้วยอาการอย่างนี้

บุคคลพิจารณาเห็นโลกอย่างนี้ มัจจุราชจึงไม่เห็น

โมฆราชมาณวกปัญหาที่ ๑๕ จบ

@เชิงอรรถ :

@๑ ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๑๔๑-๑๔๔/๓๓-๓๔

@๒ โลกนี้ ในที่นี้หมายถึงมนุษยโลก (ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๘๖/๓๐๗)

@๓ โลกอื่น หมายถึงโลกอื่นทั้งหมด เว้นมนุษยโลก (ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๘๖/๓๐๗)

@๔ พิจารณาเห็นโลกโดยความว่างเปล่า หมายถึงพิจารณาโลก คือ นรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เปตวิสัย

@มนุษยโลก เทวโลก ขันธโลก ธาตุโลก อายตนโลก และพรหมโลกด้วยเหตุ ๒ อย่าง คือ (๑) ด้วยการ

@กำหนดเห็นสังขารไม่เป็นไปตามอำนาจ (๒) ด้วยการพิจารณาเห็นสังขารเป็นของว่างเปล่า

@(ขุ.จู. (แปล) ๓๐/๘๘/๓๐๙-๓๒๐, ขุ.สุ.อ. ๒/๑๑๒๖/๔๕๓)

@๕ อัตตานุทิฏฐิ หมายถึงสักกายทิฏฐิ (ขุ.สุ.อ. ๒/๑๑๒๖/๔๕๓)