๔. นันทาเปตวัตถุ

๑๐๑. ๔. นนฺทาเปติวตฺถุวณฺณนา

กาฬี ทุพฺพณฺณรูปาสีติ อิทํ สตฺถริ เชตวเน วิหรนฺเต นนฺทํ นาม เปตึ อารพฺภ วุตฺตํ.

สาวตฺถิยา กิร อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ คามเก นนฺทิเสโน ๓- นาม อุปาสโก อโหสิ สทฺโธ ปสนฺโน, ภริยา ปนสฺส นนฺทา นาม อสฺสทฺธา อปฺปสนฺนา มจฺฉรินี จณฺฑี ผรุสวจนา สามิเก อคารวา อปฺปติสฺสา สสฺสุํ โจริวาเทน อกฺโกสติ ปริภาสติ. สา อปเรน สมเยน กาลํ กตฺวา เปตโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา ตสฺเสว คามสฺส อวิทูเร วิจรนฺตี เอกทิวสํ นนฺทิเสนสฺส อุปาสกสฺส คามโต นิกฺขมนฺตสฺส อวิทูเร อตฺตานํ ทสฺเสสิ. โส ตํ ทิสฺวา:-

@เชิงอรรถ: ๑ สี. อธิฏฺฐานฏฺฐานํ ๒ สี.,อิ. ทานสีลาทินิรโต ๓ สี.,อิ. นนฺทเสโน

"กาฬี ทุพฺพณฺณรูปาสิ ผรุสา ภีรุทสฺสนา

ปิงฺคลาสิ กฬาราสิ น ตํ มญฺญามิ มานุสินฺ"ติ คาถาย อชฺฌภาสิ.

ตตฺถ กาฬีติ กาฬวณฺณา, ฌามงฺคารสทิโส หิสฺสา วณฺโณ ๑- อโหสิ. ผรุสาติ ขรคตฺตา. ๒- ภีรุทสฺสนาติ ภยานกทสฺสนา สปฺปฏิภยาการา. "ภารุทสฺสนา"ติ ๓- วา ปาโฐ, ภาริยทสฺสนา, ทุพฺพณฺณตาทินา ทุทฺทสิกาติ อตฺโถ. ปิงฺคลาติ ปิงฺคลโลจนา. กฬาราติ กฬารทนฺตา. น ตํ มญฺญามิ มานุสินฺติ อหํ ตํ มานุสินฺติ น มญฺญามิ, เปติเมว จ ตํ มญฺญามีติ อธิปฺปาโย. ตํ สุตฺวา เปตี อตฺตานํ ปกาเสนฺตี:-

"อหํ นนฺทา นนฺทิเสน ภริยา เต ปุเร อหุํ

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา"ติ คาถมาห.

ตตฺถ อหํ นนฺทา นนฺทิเสนาติ สามิ นนฺทิเสน อหํ นนฺทา นาม. ภริยา เต ปุเร อหุนฺติ ปุริมชาติยํ ตุยฺหํ ภริยา อโหสึ. อิโต ปรํ:-

"กินฺนุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ

กิสฺสกมฺมวิปาเกน เปตโลกํ อิโต คตา"ติ ตสฺส อุปาสกสฺส ปุจฺฉา. ๔- อถสฺส สา:-

"จณฺฑี จ ผรุสา จาสึ ตยิ จาปิ อคารวา ๕-

ตาหํ ทุรุตฺตํ วตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา"ติ วิสฺสชฺเชสิ. ปุน โส:-

"หนฺทุตฺตริยํ ททามิ เต อิมํ ทุสฺสํ นิวาสย

อิมํ ทุสฺสํ นิวาเสตฺวา เอหิ เนสฺสามิ ตํ ฆรํ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,อิ. ฌามงฺคารสทิสวณฺณา ๒ ม. ขรุสคตฺตา ๓ สี. ภีรุทสฺสกาติ

@๔ สี. ปุจฺฉา อยํ คาถา ๕ สี. จนฺฑี ผรุสวาจา จ, ตยิ จาสึ อาคารวา

วตฺถญฺจ อนฺนปานญฺจ ลจฺฉสิ ตฺวํ ฆรํ คตา

ปุตฺเต จ เต ปสฺสิสฺสสิ สุณิสาโย จ ทกฺขสี"ติ.

อถสฺส สา:-

"หตฺเถน หตฺเถ เต ทินฺนํ น มยฺหํ อุปกปฺปติ

ภิกฺขู จ สีลสมฺปนฺเน วีตราเค พหุสฺสุเต.

ตปฺเปหิ อนฺนปาเนน มม ทกฺขิณมาทิส

ตทาหํ สุขิตา เหสฺสํ สพฺพกามสมิทฺธินี"ติ เทฺว คาถา อภาสิ. ตโต:-

"สาธูติ โส ปฏิสฺสุตฺวา ทานํ วิปุลมากิริ

อนฺนํ ปานํ ขาทนียํ วตฺถเสนาสนานิ จ

ฉตฺตํ คนฺธญฺจ มาลญฺจ วิวิธา จ อุปาหนา.

ภิกฺขู จ สีลสมฺปนฺเน วีตราเค พหุสฺสุเต

ตปฺเปตฺวา อนฺนปาเนน ตสฺสา ทกฺขิณมาทิสี.

สมนนฺตรานุทฺทิฏฺเฐ วิปาโก อุทปชฺชถ

โภชนจฺฉาทนปานียํ ทกฺขิณาย อิทํ ผลํ.

ตโต สุทฺธา สุจิวสนา กาสิกุตฺตมธารินี

วิจิตฺตวตฺถาภรณา สามิกํ อุปสงฺกมี"ติ จตสฺโส คาถา สงฺคีติกาเรหิ วุตฺตา. ตโต ปรํ:-

"อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน ยา ตฺวํ ติฏฺฐสิ เทวเต

โอภาเสนฺตี ทิสา สพฺพา โอสธี วิย ตารกา.

เกน เตตาทิโส วณฺโณ เกน เต อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เต โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา.

ปุจฺฉามิ ตํ เทวิ มหานุภาเว

มนุสฺสภูตา กิมกาสิ ปุญฺญํ

เกนาสิ เอวํ ชลิตานุภาวา

วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ.

"อหํ นนฺทา นนฺทิเสน ภริยา เต ปุเร อหุํ

ปาปกมฺมํ กริตฺวาน เปตโลกํ อิโต คตา.

ตว ทินฺเนน ทาเนน โมทามิ อกุโตภยา

จิรํ ชีว คหปติ สห สพฺเพหิ ญาติภิ

อโสกํ วิรชํ เขมํ อาวาสํ วสวตฺตินํ.

อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน ทานํ ทตฺวา คหปติ

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ สมูลํ อนินฺทิโต สคฺคมุเปหิ ฐานนฺ"ติ อุปาสกสฺส จ เปติยา จ วจนปฏิวจนคาถา.

#[๑๗๖] ตตฺถ ทานํ วิปุลมากิรีติ ทกฺขิเณยฺยเขตฺเต เทยฺยธมฺมพีชํ วิปฺปกิรนฺโต วิย มหาทานํ ปวตฺเตสิ. เสสํ อนนฺตรวตฺถุสทิสเมว.

เอวํ สา อตฺตโน ทิพฺพสมฺปตฺตึ ตสฺสา จ การณํ นนฺทิเสนสฺส วิภาเวตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานเมว คตา. อุปาสโก ตํ ปวตฺตึ ภิกฺขูนํ อาโรเจสิ, ภิกฺขู ภควโต อาโรเจสุํ. ภควา ตมตฺถํ อฏฺฐุปฺปตฺตึ กตฺวา สมฺปตฺตปริสาย ธมฺมํ เทเสสิ, สา เทสนา มหาชนสฺส สาตฺถิกา อโหสีติ.

นนฺทาเปติวตฺถุวณฺณนา นิฏฺฐิตา.