๔. นันทาเปตวัตถุ

101. 4. Nandāpetivatthuvaṇṇanā

kāḷī dubbaṇṇarūpāsīti idaṃ satthari jetavane viharante nandaṃ nāma petiṃ ārabbha vuttaṃ.

Sāvatthiyā kira avidūre aññatarasmiṃ gāmake nandiseno 3- nāma upāsako ahosi saddho pasanno, bhariyā panassa nandā nāma assaddhā appasannā maccharinī caṇḍī pharusavacanā sāmike agāravā appatissā sassuṃ corivādena akkosati paribhāsati. Sā aparena samayena kālaṃ katvā petayoniyaṃ nibbattitvā tasseva gāmassa avidūre vicarantī ekadivasaṃ nandisenassa upāsakassa gāmato nikkhamantassa avidūre attānaṃ dassesi. So taṃ disvā:-

@Footnote: 1 Sī. adhiṭṭhānaṭṭhānaṃ 2 Sī.,i. dānasīlādinirato 3 Sī.,i. nandaseno

"kāḷī dubbaṇṇarūpāsi pharusā bhīrudassanā

piṅgalāsi kaḷārāsi na taṃ maññāmi mānusin"ti gāthāya ajjhabhāsi.

Tattha kāḷīti kāḷavaṇṇā, jhāmaṅgārasadiso hissā vaṇṇo 1- ahosi. Pharusāti kharagattā. 2- Bhīrudassanāti bhayānakadassanā sappaṭibhayākāRā. "bhārudassanā"ti 3- vā pāṭho, bhāriyadassanā, dubbaṇṇatādinā duddasikāti attho. Piṅgalāti piṅgalalocanā. Kaḷārāti kaḷāradantā. Na taṃ maññāmi mānusinti ahaṃ taṃ mānusinti na maññāmi, petimeva ca taṃ maññāmīti adhippāyo. Taṃ sutvā petī attānaṃ pakāsentī:-

"ahaṃ nandā nandisena bhariyā te pure ahuṃ

pāpakammaṃ karitvāna petalokaṃ ito gatā"ti gāthamāha.

Tattha ahaṃ nandā nandisenāti sāmi nandisena ahaṃ nandā nāma. Bhariyā te pure ahunti purimajātiyaṃ tuyhaṃ bhariyā ahosiṃ. Ito paraṃ:-

"kinnu kāyena vācāya manasā dukkaṭaṃ kataṃ

kissakammavipākena petalokaṃ ito gatā"ti tassa upāsakassa pucchā. 4- Athassa sā:-

"caṇḍī ca pharusā cāsiṃ tayi cāpi agāravā 5-

tāhaṃ duruttaṃ vatvāna petalokaṃ ito gatā"ti vissajjesi. Puna so:-

"handuttariyaṃ dadāmi te imaṃ dussaṃ nivāsaya

imaṃ dussaṃ nivāsetvā ehi nessāmi taṃ gharaṃ.

@Footnote: 1 Sī.,i. jhāmaṅgārasadisavaṇṇā 2 Ma. kharusagattā 3 Sī. bhīrudassakāti

@4 Sī. pucchā ayaṃ gāthā 5 Sī. canḍī pharusavācā ca, tayi cāsiṃ āgāravā

Vatthañca annapānañca lacchasi tvaṃ gharaṃ gatā

putte ca te passissasi suṇisāyo ca dakkhasī"ti.

Athassa sā:-

"hatthena hatthe te dinnaṃ na mayhaṃ upakappati

bhikkhū ca sīlasampanne vītarāge bahussute.

Tappehi annapānena mama dakkhiṇamādisa

tadāhaṃ sukhitā hessaṃ sabbakāmasamiddhinī"ti dve gāthā abhāsi. Tato:-

"sādhūti so paṭissutvā dānaṃ vipulamākiri

annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ vatthasenāsanāni ca

chattaṃ gandhañca mālañca vividhā ca upāhanā.

Bhikkhū ca sīlasampanne vītarāge bahussute

tappetvā annapānena tassā dakkhiṇamādiSī.

Samanantarānuddiṭṭhe vipāko udapajjatha

bhojanacchādanapānīyaṃ dakkhiṇāya idaṃ phalaṃ.

Tato suddhā sucivasanā kāsikuttamadhārinī

vicittavatthābharaṇā sāmikaṃ upasaṅkamī"ti catasso gāthā saṅgītikārehi vuttā. Tato paraṃ:-

"abhikkantena vaṇṇena yā tvaṃ tiṭṭhasi devate

obhāsentī disā sabbā osadhī viya tārakā.

Kena tetādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati

uppajjanti ca te bhogā ye keci manaso piyā.

Pucchāmi taṃ devi mahānubhāve

manussabhūtā kimakāsi puññaṃ

kenāsi evaṃ jalitānubhāvā

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti.

"ahaṃ nandā nandisena bhariyā te pure ahuṃ

pāpakammaṃ karitvāna petalokaṃ ito gatā.

Tava dinnena dānena modāmi akutobhayā

ciraṃ jīva gahapati saha sabbehi ñātibhi

asokaṃ virajaṃ khemaṃ āvāsaṃ vasavattinaṃ.

Idha dhammaṃ caritvāna dānaṃ datvā gahapati

vineyya maccheramalaṃ samūlaṃ anindito saggamupehi ṭhānan"ti upāsakassa ca petiyā ca vacanapaṭivacanagāthā.

#[176] Tattha dānaṃ vipulamākirīti dakkhiṇeyyakhette deyyadhammabījaṃ vippakiranto viya mahādānaṃ pavattesi. Sesaṃ anantaravatthusadisameva.

Evaṃ sā attano dibbasampattiṃ tassā ca kāraṇaṃ nandisenassa vibhāvetvā attano vasanaṭṭhānameva gatā. Upāsako taṃ pavattiṃ bhikkhūnaṃ ārocesi, bhikkhū bhagavato ārocesuṃ. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi, sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.

Nandāpetivatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.