๙. กูฏวินิจฉยกเปตวัตถุ

๑๑๙. ๙. กูฏวินิจฺฉยิกเปตวตฺถุวณฺณนา

มาลี กิริฏี กายูรีติ อิทํ สตฺถริ เวฬุวเน วิหรนฺเต กูฏวินิจฺฉยิกเปตํ อารพฺภ วุตฺตํ.

ตทา พิมฺพิสาโร ราชา ๒- มาสสฺส ฉสุ ทิวเสสุ อุโปสถํ อุปวสติ, ตํ อนุวตฺตนฺตา พหู มนุสฺสา อุโปสถํ อุปวสนฺติ. ราชา อตฺตโน สนฺติกํ อาคตาคเต มนุสฺเส ปุจฺฉติ "กึ ตุเมฺหหิ อุโปสโถ อุปวุตฺโถ, อุทาหุ น อุปวุตฺโถ"ติ. ตเตฺรโก อธิกรเณ นิยุตฺตกปุริโส ปิสุณวาโจ เนกติโก ลญฺชคาหโก ๓- "น อุปวุตฺโถมฺหี"ติ วตฺตุํ อสหนฺโต "อุปวุตฺโถมฺหิ เทวา"ติ อาห. อถ นํ ราชสมีปโต ๔- นิกฺขนฺตํ สหาโย อาห "กึ สมฺม อชฺช ตยา อุปวุตฺโถ"ติ. ภเยนาหํ สมฺม รญฺโญ สมฺมุขา เอวํ อโวจํ, นาหํ อุโปสถิโกติ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี. ธุวยุตฺตา ๒ สี. มหาราชา ๓ สี.,อิ. ลญฺชคาหโก สาหสิโก ๔ ม. ราชปริสโต

อถ นํ สหาโย อาห "ยทิ เอวํ อุปฑฺฒุโปสโถปิ ตาว เต อชฺช โหตุ, อุโปสถงฺคานิ สมาทิยาหี"ติ ๑-. โส ตสฺส วจนํ "สาธู"ติ สมฺปฏิจฺฉิตฺวา เคหํ คนฺตฺวา อภุตฺวาว มุขํ วิกฺขาเลตฺวา อุโปสถํ อธิฏฺฐาย รตฺติยํ วาสูปคโต ริตฺตาสยสมฺภูเตน พลววาตเหตุเกน สูเลน อุปจฺฉินฺนายุสงฺขาโร จุติอนนฺตรํ ปพฺพตกุจฺฉิยํ เวมานิกเปโต หุตฺวา นิพฺพตฺติ. โส หิ เอกรตฺตึ อุโปสถรกฺขณมตฺเตน ๒- วิมานํ ปฏิลภิ ทสกญฺญาสหสฺสปริวารํ มหติญฺจ ทิพฺพสมฺปตฺตึ. กูฏวินิจฺฉยิกตาย ปน เปสุณิกตาย จ อตฺตโน ปิฏฺฐิมํสานิ สยเมว โอกฺกนฺติตฺวา ขาทติ. ตํ อายสฺมา นารโท คิชฺฌกูฏโต โอตรนฺโต ทิสฺวา:-

"มาลี กิริฏี กายูรี ๓- คตฺตา เต จนฺทนุสฺสทา

ปสนฺนมุขวณฺโณสิ สูริยวณฺโณว โสภสิ.

อมานุสา ปาริสชฺชา เย เตเม ปริจารกา

ทส กญฺญาสหสฺสานิ ยา เตมา ปริจาริกา

ตา กมฺพุกายูรธรา ๔- กญฺจนเจลภูสิตา. ๕-

มหานุภาโวสิ ตุวํ โลมหํสนรูปวา

ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน สามํ อุกฺกจฺจ ๖- ขาทสิ.

กึ นุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ

กิสฺสกมฺมวิปาเกน ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน

สามํ อุกฺกจฺจ ขาทสีติ.

อตฺตโนหํ อนตฺถาย ชีวโลเก อจาริสํ ๗-

เปสุญฺญมุสาวาเทน นิกติวญฺจนาย จ.

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,อิ. สมาทาหีติ ๒ สี.,อิ. อุปฑฺฒูโปสถรกฺขณมตฺเตน ๓ สี. เกยูรี

@๔ สี. กากมฺพุเกยูรธรา ๕ ฉ.ม. กญฺจนาเวฬภูสิตา ๖ สี. อุกฺกฑฺฒ ๗ ก. อจริสฺสํ

ตตฺถาหํ ปริสํ คนฺตฺวา สจฺจกาเล อุปฏฺฐิเต

อตฺถํ ธมฺมํ นิรากตฺวา ๑- ธมฺมมนุวตฺติสํ.

เอวํ โส ขาทตตฺตานํ โย โหติ ปิฏฺฐิมํสิโก

ยถาหํ ๒- อชฺช ขาทามิ ปิฏฺฐิมํสานิ อตฺตโน.

ตยิทํ ตยา นารท สามํ ทิฏฺฐํ

อนุกมฺปกา เย กุสลา วเทยฺยุํ

มา เปสุณํ มา จ มุสา อภาณิ

มา โขสิ ปิฏฺฐิมํสิโก ตุวนฺ"ติ เถโร จตูหิ คาถาหิ ปุจฺฉิ, โสปิ ตสฺส จตูหิ คาถาหิ เอตมตฺถํ วิสฺสชฺเชสิ.

#[๔๙๙] ตตฺถ มาลีติ มาลธารี, ทิพฺพปุปฺเผหิ ปฏิมณฺฑิโตติ อธิปฺปาโย. กิริฏีติ เวฐิตสีโส. กายูรีติ เกยูรวา, พาหาลงฺการปฏิมณฺฑิโตติ อตฺโถ. คตฺตาติ สรีราวยวา. จนฺทนุสฺสทาติ จนฺทนสารานุลิตฺตา. สูริยวณฺโณว โสภสีติ พาลสูริยสทิสวณฺโณ เอว หุตฺวา วิโรจสิ. "อรณวณฺณี ปภาสสี"ติปิ ๓- ปาฬิ, อรณนฺติ อรณิเยหิ เทเวหิ สทิสวณฺโณ อริยาวกาโสติ ๔- อตฺโถ.

#[๕๐๐] ปาริสชฺชาติ ปริสปริยาปนฺนา, อุปฏฺฐากาติ อตฺโถ. ตุวนฺติ ตฺวํ. โลมหํสนรูปวาติ ปสฺสนฺตานํ โลมหํสชนนรูปยุตฺโต. มหานุภาวตาสมงฺคิตาย ๕- เหตํ วุตฺตํ. อุกฺกจฺจาติ ๖- อุกฺกนฺติตฺวา, ฉินฺทิตฺวาติ อตฺโถ.

#[๕๐๓] อจาริสนฺติ อจรึ ปฏิปชฺชึ. เปสุญฺญมุสาวาเทนาติ เปสุญฺเญน เจว มุสาวาเทน จ. นิกติวญฺจนาย จาติ นิกติยา วญฺจนาย จ ปฏิรูปทสฺสเนน ปเรสํ วิกาเรน วญฺจนาย จ.

@เชิงอรรถ: ๑ ม. นิรํกตฺวา, ก. นิรกตฺวา ๒ ม. ยทาหํ ๓ สี.อรณสทิสวณฺณวาติ วา, อิ.

@ตรุณสทิสวณฺณวาติ วา ๔ สี. อริยาว กาสตีติ ๕ ม. มหานุภาวตาสมฺปตฺติตาย

@๖ สี. อุกฺกฑฺฒาติ

#[๕๐๔] สจฺจกาเลติ สจฺจํ วตฺตุํ ยุตฺตกาเล. อตฺถนฺติ ทิฏฺฐธมฺมิกาทิเภทํ หิตํ. ธมฺมนฺติ การณํ ญายํ. นิรากตฺวาติ ฉฑฺเฑตฺวา ปหาย. โสติ โย เปสุญฺญาทึ อาจรติ, โส สตฺโต. เสสํ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตนยเมว.

กูฏวินิจฺฉยิกเปตวตฺถุวณฺณนา นิฏฺฐิตา.