ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. เอกกนิบาต
  12. /
  13. ๑. ปฐมวรรค
  14. /
  15. ๙. ปิลินทวัจฉเถรคาถา

๙. ปิลินทวัจฉเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๔๖ · บรรทัด ๕๐๒๕

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

146. 9. Pilindavacchattheragāthāvaṇṇanā

svāgatanti āyasmato pilindavacchattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayaṃ kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare mahābhogakule nibbatto heṭṭhā vuttanayeneva satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ devatānaṃ piyamanāpabhāvena aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā aggaṭṭhānantaraṃ 1- patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā tato cuto devamanussesu saṃranto sumedhassa bhagavato kāle manussaloke nibbattitvā bhagavati parinibbute satthu thūpassa pūjaṃ katvā saṃghe ca mahādānaṃ pavattetvā tato cuto devamanussesueva saṃsaranto anuppanne buddhe cakkavattī rājā hutvā mahājanaṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā saggaparāyanaṃ akāsi. So anuppanneyeva amhākaṃ bhagavati sāvatthiyaṃ brāhmaṇagehe nibbatti. "pilindo"tissa 2- nāmaṃ akaṃsu. Vacchoti pana gottaṃ. Tena so aparabhāge "pilindavaccho"ti 3- paññāyittha. Saṃsāre pana saṃvegabahulatāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā cūḷagandhāraṃ nāma vijjaṃ sādhetvā tāya vijjāya ākāsacārī paracittavidū ca hutvā rājagahe lābhaggayasaggappatto paṭivasati.

Atha yadā amhākaṃ bhagavā abhisambuddho hutvā anukkamena rājagahaṃ upagato, tato paṭṭhāya buddhānubhāvena tassa sā vijjā na sampajjati, attano kiccaṃ na sādheti. So cintesi "sutaṃ kho pana metaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ `yattha mahāgandhāravijjā dharati, tattha cūḷagandhāravijjā na sampajjatī'ti, 4- samaṇassa pana gotamassa āgatakālato paṭṭhāya nāyaṃ mama vijjā sampajjati, nissaṃsayaṃ samaṇo gotamo mahāgandhāravijjaṃ jānāti, yannūnāhaṃ taṃ payirupāsitvā tassa santike taṃ vijjaṃ pariyāpuṇeyyan"ti. So bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etadavoca "ahaṃ mahāsamaṇa

@Footnote: 1 cha.Ma. taṃ ṭhānantaraṃ 2 Sī. pilindītissa 3 Sī. pilindivacchoti 4 Ma. na sampajji Tava santike ekaṃ vijjaṃ pariyāpuṇitukāmo, okāsaṃ me karohī"ti. Bhagavā "tenahi pabbajā"ti 1- āha. So "vijjāya parikammaṃ pabbajjā"ti maññamāno pabbaji. Tassa bhagavā dhammaṃ kathetvā caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi. So upanissayasampannatāya na cirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Yā pana purimajātiyaṃ tassovāde ṭhatvā sagge nibbattā devatā, taṃ kataññutaṃ nissāya sañjātabahumānā sāyaṃ pātaṃ theraṃ payirupāsitvā gacchanti. Tasmā thero devatānaṃ piyamanāpatāya aggattaṃ patto. Tena vuttaṃ apadāne:- 2-

"nibbute lokanāthamhi sumedhe aggapuggale

pasannacitto sumano thūpapūjaṃ akāsahaṃ.

Ye ca khīṇāsavā tattha chaḷabhiññā mahiddhikā

tehaṃ 3- tattha samānetvā saṃghabhattaṃ akāsahaṃ.

Sumedhassa bhagavato upaṭṭhāko tadā ahu

sumedho nāma nāmena anumodittha so tadā.

Tena cittappasādena vimānaṃ upapajjahaṃ

chaḷāsītisahassāni accharāyo ramiṃsu 4- me.

Mameva anuvattanti sabbakāmehi tā sadā 5-

aññe deve abhibhomi 6- puññakammassidaṃ phalaṃ.

Pañcavīsatikappamhi 7- varuṇo nāma khattiyo

visuddhabhojano āsiṃ cakkavattī ahaṃ tadā.

Na te bījaṃ pavappanti napi nīyanti naṅgalā

akaṭṭhapākimaṃ sāliṃ paribhuñjanti mānusā.

@Footnote: 1 Sī. pabbajāhi 2 khu.apa. 32/55/84 pilindavacchattherāpadāna 3 Sī. tesaṃ 4 ka.,Ma.

@ ahesuṃ 5 Ma. sabbakāmasamāhitā 6 Ma. abhikkami 7 cha.Ma. pañcavīsamhi kappamhi

Tattha rajjaṃ karitvāna devattaṃ puna gacchahaṃ

tadāpi edisā mayhaṃ nibbattā bhogasampadā.

Na maṃ mittā amittā vā hiṃsanti sabbapāṇino

sabbesaṃ ca 1- piyo homi puññakammassidaṃ phalaṃ.

Tiṃsakappasahassamhi yaṃ dānamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi gandhālepassidaṃ phalaṃ.

Imamhi bhaddake kappe eko āsiṃ janādhipo

mahānubhāvo rājīsi 2- cakkavattī mahabbalo.

Sohaṃ pañcasu sīlesu ṭhapetvā janataṃ bahuṃ

pāpetvā sugatiṃyeva devatānaṃ piyo ahuṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Tathā devatāhi ativiya piyāyitabbabhāvato imaṃ theraṃ bhagavā devatānaṃ piyamanāpa- bhāvena aggaṭṭhāne ṭhapesi "etadaggaṃ bhikkhave mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ devatānaṃ piyamanāpānaṃ yadidaṃ pilindavaccho"ti. 3- So ekadivasaṃ bhikkhusaṃghamajjhe nisinno attano guṇe paccavekkhitvā tesaṃ kāraṇabhūtaṃ vijjānimittaṃ bhagavato santike āgamanaṃ pasaṃsanto:-

4- "svāgataṃ nāpagataṃ nayidaṃ dummantitaṃ mama

pavibhattesu dhammesu yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamin"ti gāthaṃ abhāsi. 4-

[9]

Tattha svāgatanti sundaraṃ āgamanaṃ, idaṃ mamāti sambandho. Athavā svāgatanti suṭṭhu āgataṃ, mayāti vibhatti vipariṇāmetabbā. Nāpagatanti 5- na apagataṃ

@Footnote: 1 cha.Ma. sabbesampi 2 cha.Ma. rājāhaṃ, Ma. rājāsiṃ 3 aṅ.ekaka. 20/215/24 etadaggavagga

@4-4 cha.Ma. "svāgataṃ nāpagatan"ti gāthaṃ abhāsi 5 Ma.na durāgatanti Hitābhivuddhito na apetaṃ. Nayidaṃ dummantitaṃ 1- mamāti idaṃ mama suṭṭhu kathitaṃ, suṭṭhu vā vīmaṃsitaṃ na hoti. Idaṃ vuttaṃ hoti:- yaṃ bhagavato santike mamāgamanaṃ, yaṃ vā mayā tattha āgataṃ, taṃ svāgataṃ, svāgatattāyeva na durāgataṃ. Yaṃ "bhagavato santike dhammaṃ sutvā pabbajissāmī"ti mama mantitaṃ gaditaṃ kathitaṃ, cittena vā vīmaṃsitaṃ 2- idampi na dummantinti. Idāni tattha kāraṇaṃ dassento "pavibhattesū"ti- 3- ādimāha. Pavibhattesūti pakārato vibhattesu. Dhammesūti ñeyyadhammesu, samathadhammesu vā, 4- nānātitthiyehi pakatiādivasena, sammāsambuddhehi dukkhādivasena saṃvibhajitvā vuttadhammesu. Yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgaminti yaṃ tattha seṭṭhaṃ, taṃ catusaccadhammaṃ, tassa vā bodhakasāsanadhammaṃ upāgamiṃ "ayaṃ dhammo ayaṃ vinayo"ti upagacchiṃ. Sammāsambuddhehieva vā kusalādivasena khandhādivasena yathāsabhāvato saṃvibhattesu sabhāvadhammesu yaṃ tattha seṭṭhaṃ uttamaṃ varaṃ, taṃ varaṃ maggaphalanibbānadhammaṃ 5- upāgamiṃ, attani paccakkhato 6- upagacchiṃ sacchākāsiṃ, tasmā svāgataṃ mama na apagataṃ sumantitaṃ na dummantitanti yojanā.

Pilindavacchattheragāthāvaṇṇā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๘. วีรเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๑. ปฐมวรรคหัวข้อถัดไป๑๐. ปุณณมาสเถรคาถา