๒. มหาวัจฉเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๔๙ · บรรทัด ๕๐๕๓
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
149. 2. Mahāvacchattheragāthāvaṇṇanā
paññābalīti āyasmato mahāvacchattherassa 6- gāthā. Tassa kā uppatti?
ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato bhikkhusaṃghassa ca pānīyadānamadāsi. Puna sikhissa bhagavato kāle upāsako hutvā vivaṭṭūpanissayaṃ bahupuññakammaṃ akāsi, so tehi puññakammehi tattha tattha sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe nālagāme 7- samiddhissa nāma brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti.
@Footnote: 1 Sī. sampattiyo 2 aṅ. dasaka. 24/1/1 kimatthiyasutta 3 cha.Ma. tattha
@4 Sī. saddhāya sampannassahi 5 Ma.Ma. 13/183/158 kīṭāgirisutta
@6 Sī. mahāgavacchattherassa 7 cha.Ma. nāḷakagāme Tassa mahāvacchoti nāmaṃ ahosi. So vayappatto āyasmato sāriputtassa bhagavato sāvakabhāvaṃ sutvā "sopi nāma mahāpañño yassa sāvakattaṃ upagato, soeva maññe imasmiṃ loke aggapuggalo"ti bhagavati saddhaṃ uppādetvā satthu santike pabbajitvā kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-
"padumuttarabuddhassa bhikkhusaṃghe anuttare
pasannacitto sumano pānighaṭaṃ apūrayiṃ. 2-
Pabbatagge dumagge vā ākāse vātha bhūmiyaṃ
yadā pānīyamicchāmi khippaṃ nibbattate mamaṃ. 3-
Satasahasse ito kappe 4- yaṃ dānamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi dakadānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā
.pe.
Chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Evaṃ pana arahattaṃ patvā vimuttisukhaṃ anubhavanto sāsanassa niyyānikabhāva- vibhāvanena sabrahmacārīnaṃ ussāhajananatthaṃ:-
5- "paññābalī sīlavatūpapanno
samāhito jhānarato satīmā
yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno
kaṅkhatha kālaṃ idha vītarāgo"ti gāthaṃ abhāsi. 5-
@Footnote: 1 khu.apa. 33/87/131 udakadāyakattherāpadāna (syā) 2 cha.Ma. pānīyaghaṭamapūrayiṃ
@3 cha.Ma. mama 4 cha.Ma. satasahassito kappe 5-5 cha.Ma. paññābalīti gāthaṃ abhāsi
Tattha paññābalīti pārihāriyapaññāya vipassanāpaññāya ca vasena abhiṇhaso sātisayena paññābalena samannāgato. Sīlavatūpapannoti ukkaṃsagatena catupārisuddhisīlena, dhutadhammasaṅkhātehi vattehi 1- ca upapanno samannāgato. Samāhitoti upacārappanābhedena samādhinā samāhito. Jhānaratoti tatoeva ārammaṇūpanijjhāne lakkhaṇūpanijjhāne ca rato satatābhiyutto. Sabbakālaṃ satiyā avippavāsavasena satimā. Yadatthiyanti atthato anapetaṃ atthiyaṃ, yena atthiyaṃ yadatthiyaṃ. Yathā paccaye paribhuñjantassa paribhuñjanaṃ atthiyaṃ 2- hoti, tathā bhojanaṃ bhuñjamāno. Sāmipari- bhogena hi taṃ 3- itthiyaṃ 2- hoti dāyajjaparibhogena vā, na aññathā bhojananti ca nidassanamattaṃ 4- daṭṭhabbaṃ. Bhuñjissati paribhuñjissatīti 5- vā bhojanaṃ, cattāro paccayā. "yadatthikan"ti vā pāṭho. Yadatthaṃ yassatthāya satthārā paccayā anuññātā, tadatthaṃ kāyassa ṭhitiādiatthaṃ, 6- tañca anupādisesanibbānatthaṃ. Tasmā anupādāpari- nibbānatthaṃ bhojanapaccaye bhuñjamāno tatoeva kaṅkhetha kālaṃ attano anupādāparinibbānakālaṃ āgameyya. Idha imasmiṃ sāsane 7- vītarāgo. Bāhirakassa pana kāmesu vītarāgassapi 8- idaṃ natthīti adhippāyo.
Mahāvacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด