๑๐. อุตติยเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๖๗ · บรรทัด ๕๑๔๙
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
167. 10. Uttiyattheragāthāvaṇṇanā
ābādhe me samuppanneti āyasmato uttiyattherassa gāthā. Kā uppatti?
so kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ 2- upacinanto ito catunavute kappe siddhatthassa bhagavato kāle candabhāgāya nadiyā mahārūpo 3- susumāro hutvā nibbatto. So pāraṃ gantuṃ nadiyā tīraṃ 4- upagataṃ bhagavantaṃ disvā pasannacitto pāraṃ netukāmo tīrasamīpe nipajji. Bhagavā tassa anukampāya piṭṭhiyaṃ pāde ṭhapesi. So haṭṭho udaggo pītivegena diguṇussāho hutvā sotaṃ chindanto sīghena javena bhagavantaṃ paratīraṃ 5- nesi. Bhagavā tassa cittappasādaṃ oloketvā "ayaṃ ito cuto devaloke nibbattitvā 6- tato paṭṭhāya sugatīsuyeva saṃsaranto ito catunavute kappe amataṃ pāpuṇissatī"ti byākaritvā pakkāmi.
@Footnote: 1 pāli. sire katvānahantadā, Ma. sire katvāna añjaliṃ 2 Sī. bahuṃ puññaṃ
@3 Sī. mahārahade 4 Ma. tīre 5. Sī. pāraṃ tīraṃ 6 Sī. nibbattissati
So tathā sugatīsuyeva paribbhamanto 1- imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti uttiyo nāma nāmena. So vayappatto "amataṃ pariyesissāmī"ti paribbājako hutvā vicaranto ekadivasaṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā 2- dhammaṃ sutvā 3- sāsane pabbajitvāpi sīlādīnaṃ avisodhitattā visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto aññe bhikkhū visesaṃ nibbattetvā aññaṃ byākaronte disvā satthāraṃ upasaṅkamitvā saṅkhepeneva 4- ovādaṃ yāci. Satthāpi tassa "tasmātiha tvaṃ uttiya ādimeva visodhehī"tiādinā 5- saṅkhepeneva ovādaṃ adāsi. So tassa ovāde ṭhatvā vipassanaṃ ārabhi. Tassa āraddhavipassanassa ābādho uppajji. Uppanne pana ābādhe sañjātasaṃvego viriyārambhavatthuṃ katvā vipassanāya kammaṃ karonto vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 6- :-
"candabhāgānadītīre suṃsumāro ahaṃ tadā
sabhojanapasutāhaṃ 7- nadītitthaṃ 8- agacchahaṃ.
Siddhattho tamhi samaye sayambhū aggapuggalo
nadiṃ taritukāmo so nadītitthaṃ upāgami.
Upagate ca sambuddhe ahampi tatthupāgamiṃ
upagantvāna sambuddhaṃ imaṃ vācaṃ udīrayiṃ.
Abhirūha mahāvīra tāressāmi ahaṃ tuvaṃ
pettikaṃ visayaṃ mayhaṃ anukampa mahāmuni.
Mama uggajjanaṃ 9- sutvā abhiruhi mahāmuni
haṭṭho haṭṭhena cittena tāresiṃ lokanāyakaṃ.
Nadiyā pārime tīre siddhattho lokanāyako
@Footnote: 1 Sī. saṃsaranto 2 Sī. disvā upasaṅkamitvā 3 Sī. sutvā paṭiladdhasaddho
@4 Ma. saṅkhepena 5 saṃ.mahā. 19/369/125 bhikkhusutta 6 khu.apa. 32/169/113
@ uttiyattherāpadāna 7 cha.Ma. sagocarapasutohaṃ 8 Ma. naditīraṃ 9 Sī. mama taṃ gajjanaṃ
Assāsesi mamaṃ tattha amataṃ pāpuṇissati.
Tamhā kāyā cavitvāna devalokaṃ agacchahaṃ
dibbasukhaṃ anubhaviṃ accharāhi purakkhato.
Sattakkhattuñca devindo devarajjamakāsahaṃ
tīṇikkhattuṃ cakkavattī mahiyā issaro ahuṃ.
Vivekamanuyuttohaṃ nipako ca susaṃvuto
dhāremi antimaṃ dehaṃ sammāsambuddhasāsane.
Catunnavutito kappe tāresiṃ yaṃ narāsabhaṃ
duggatiṃ nābhijānāmi taraṇāya idaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano sammā paṭipattiyā paripuṇṇākāravibhāvanamukhena aññaṃ byākaronto:-
1- "ābādhe me samuppanne satime upapajjatha
ābādho me samuppanno kālo mama nappamajjitun"ti gāthaṃ abhāsi. 1-
Tattha ābādhe me samuppanneti sarīrassa ābādhanato "ābādho"ti laddhanāme visabhāgadhātukkhobhahetuke roge mayhaṃ sañjāte. Sati me upapajjathāti 2- "uppanno kho me ābādho, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati, yadidaṃ ābādho vaḍḍheyya. Yāva panāyaṃ ābādho na vaḍḍhati, handāhaṃ viriyaṃ ārabhāmi `appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikariyāyā"ti viriyārambhavatthubhūtā sati tasseva ābādhassa vasena dukkhāya vedanāya pīḷiyamānassa mayhaṃ udapādi. Tenāha
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "ābādhe me samuppanne"ti gāthaṃ abhāsi 2 cha.Ma. udapajjathāti "ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitun"ti. Evaṃ uppannaṃ hi satiṃ aṅkusaṃ katvā ayaṃ thero arahattaṃ pattoti.
Uttiyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Paramatthadīpaniyā theragāthāsaṃvaṇṇanāya
tatiyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด