๑. วัปปเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๑๙๘ · บรรทัด ๕๓๓๐
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
7. Sattamavagga
198. 1. Vappattheragāthāvaṇṇanā
passati passoti āyasmato vappattherassa gāthā. Kā uppatti?
so kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto "asuko ca asuko ca thero satthu paṭhamaṃ dhammapaṭiggāhakā ahesun"ti thomanaṃ sutvā bhagavantaṃ upasaṅkamitvā patthanaṃ paṭṭhapesi "ahampi bhagavā anāgate tādisassa sammāsambuddhassa paṭhamaṃ dhammapaṭiggāhakānaṃ aññataro bhaveyyan"ti, satthu santike saraṇagamanañca pavedesi. So yāvajīvaṃ puññāni katvā tato cuto deva- manussesuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthusmiṃ vāseṭṭhassa nāma brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, vappotissa nāmaṃ ahosi. So asitena isinā "siddhatthakumāro sabbaññū bhavissatī"ti byākato koṇḍaññappamukhehi brāhmaṇaputtehi saddhiṃ gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā "tasmiṃ sabbaññutaṃ patte tassa santike dhammaṃ sutvā amataṃ pāpuṇissāmī"ti uruvelāyaṃ viharantaṃ 1- mahāsattaṃ chabbassāni padhānaṃ padahantaṃ upaṭṭhahitvā oḷārikāhāra- paribhogena nibbijjitvā isipatanaṃ gato. Abhisambujjhitvā satthārā sattasattāhāni vītināmetvā isipatanaṃ gantvā dhammacakke pavattite pāṭipadadivase sotāpattiphale patiṭṭhito pañcamiyaṃ pakkhassa aññāsikoṇḍaññādīhi saddhiṃ arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"ubhinnaṃ devarājūnaṃ saṅgāmo paccupaṭṭhito 3-
ahosi samupabyūḷho mahāghoso avattatha.
@Footnote: 1 Sī. viharanto 2 khu.apa. 32/20/204 saraṇagamaniyattherāpadāna
@3 cha.Ma. samupaṭṭhito, Sī. saṅgāme paccupaṭṭhite
Padumuttaro lokavidū āhutīnaṃ paṭiggaho
antalikkhe ṭhito satthā saṃvejesi mahājanaṃ.
Sabbe devā attamanā nikkhittakavacāvudhā
sambuddhaṃ abhivādetvā ekaggāsiṃsu tāvade.
Mayhaṃ saṅkappamaññāya vācāsabhimudīrayi
anukampako lokavidū nibbāpesi mahājanaṃ.
Paduṭṭhacitto manujo ekapāṇaṃ viheṭhayaṃ
tena cittappadosena apāyaṃ upapajjati.
Saṅgāmasīse nāgova bahū pāṇe viheṭhayaṃ
nibbāpetha sakaṃ cittaṃ mā haññittho punappunaṃ.
Davinnampi yakkharājūnaṃ senā sā vimhitā ahu
saraṇañca upāgacchuṃ lokajeṭṭhaṃ sutādinaṃ.
Saññāpetvāna janataṃ padamuddhari cakkhumā
pekkhamānova devehi pakkāmi uttarāmukho.
Paṭhamaṃ saraṇaṃ gacchiṃ dipadindassa 1- tādino
kappānaṃ satasahassaṃ duggatiṃ nupapajjahaṃ.
Mahādundubhināmā ca soḷasāsuṃ rathesabhā
tiṃsakappasahassamhi rājāno cakkavattino.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attanā paṭiladdhasampattiṃ paccavekkhaṇamukhena satthu guṇa- mahantataṃ paccavekkhitvā "īdisaṃ nāma satthāraṃ bāhulikādivādena samudācarimha. Aho puthujjanabhāvo nāma andhakaraṇo acakkhukaraṇo, ariyabhāvoyeva cakkhukaraṇo"ti
@Footnote: 1 cha.Ma. dvipadindassa Dassento:-
1- "passati passo passantaṃ apassantañca passati
apassanto apassantaṃ passantañca na passatī"ti gāthaṃ abhāsi. 1-
Tattha passati passoti passati sammādiṭṭhiyā dhamme aviparītaṃ jānāti bujjhatīti passo, dassanasampanno ariyo, so passantaṃ aviparītadassāviṃ "ayaṃ aviparītadassāvī"ti passati paññācakkhunā dhammādhammaṃ yathāsabhāvato jānāti. Na kevalaṃ passantameva, atha kho apassantañca passati, yo paññācakkhuvirahito dhamme yathāsabhāvato na passati, tampi apassantaṃ puthujjanaṃ "andho vatāyaṃ bhavaṃ acakkhuko"ti attano paññācakkhunā passati. Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatīti apassanto paññācakkhurahito andhabālo tādisaṃ andhabālaṃ ayaṃ dhammādhammaṃ yathāsabhāvato na passatīti yathā apassantaṃ na passati na jānāti, evaṃ attano paññācakkhunā dhammādhammaṃ yathāsabhāvato passantañca paṇḍitaṃ "ayaṃ evaṃvidho"ti na passati na jānāti, tasmā ahampi pubbe dassanarahito sakalaṃ ñeyyaṃ hatthāmalakaṃ viya passantaṃ bhagavantaṃ apassantampi pūraṇādiṃ yathāsabhāvato na passiṃ, idāni pana buddhānubhāvena sampanno ubhayepi yathāsabhāvato passāmīti sevitabbāsevitabbesu attano aviparītapaṭipattiṃ dasseti.
Vappattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "passati passo"ti gāthaṃ abhāsi
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด