๒. ลขุมาวิมาน

๑๙. ๒. ลขุมาวิมานวณฺณนา

อภิกฺกนฺเตน วณฺเณนาติ ลขุมาวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควติ พาราณสิยํ วิหรนฺเต เกวฏฺฏทฺวารํ นาม พาราณสินครสฺส เอกํ ทฺวารํ, ตสฺส อวิทูเร นิวิฏฺโฐ คาโมปิ "เกวฏฺฏทฺวารนฺ"เตฺวว ปญฺญายิตฺถ. ตตฺถ ลขุมา นาม เอกา อิตฺถี สทฺธา ปสนฺนา พุทฺธิสมฺปนฺนา เตน ทฺวาเรน ปวิสนฺเต ภิกฺขู ทิสฺวา วนฺทิตฺวา อตฺตโน เคหํ เนตฺวา กฏจฺฉุภิกฺขํ ทตฺวา เตเนว ปริจเยน สทฺธาย วฑฺฒมานาย ๑- อาสนสาลํ กาเรตฺวา ตตฺถ ปวิฏฺฐานํ ภิกฺขูนํ อาสนํ อุปเนติ, ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐเปติ. ยมฺปน ๒- โอทนกุมฺมาสฑากาทิ ๓- อตฺตโน เคเห วิชฺชติ, ตํ ภิกฺขูนํ เทติ. สา ภิกฺขูนํ สนฺติเก ธมฺมํ สุตฺวา สรเณสุ จ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาย สมาหิตา หุตฺวา วิปสฺสนากมฺมฏฺฐานํ อุคฺคเหตฺวา วิปสฺสนํ อุสฺสุกาเปนฺตี อุปนิสฺสยสมฺปนฺนตาย น จิรสฺเสว โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ, สา อปรภาเค กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน มหติวิมาเน นิพฺพตฺติ, อจฺฉรา- สหสฺสญฺจสฺสา ปริวาโร อโหสิ. สา ตตฺถ ทิพฺพสมฺปตฺตึ อนุภวนฺตี ปโมทมานา วิจรติ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เทวจาริกํ จรนฺโต "อภิกฺกนฺเตน วณฺเณนาติอาทิคาถาหิ ปุจฺฉีติ สพฺพํ วุตฺตนยเมว. เตน วุตฺตํ:-

"อภิกฺกนฺเตน วณฺเณน ยา ตฺวํ ติฏฺฐสิ เทวเต

โอภาเสนฺตี ทิสา สพฺพา โอสธี วิย ตารกา.

เกน เต'ตาทิโส วณฺโณ เกน เต อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เต โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา.

ปุจฺฉามิ ตํ เทวิ มหานุภาเว

มนุสฺสภูตา กิมกาสิ ปุญฺญํ

@เชิงอรรถ: ๑ สี. สทฺธาย จ วฑฺฒมานา ๒ ฉ.ม. ยญฺจ ๓ สี. โอทนกุมฺมาสสากาทิกํ

เกนาสิ เอวญฺชลิตานุภาวา

วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตีติ

สา เทวตา อตฺตมนา โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิตา

ปญฺหํ ปุฏฺฐา วิยากาสิ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

เกวฏฺฏทฺวารา นิกฺขมฺม อหุ มยฺหํ นิเวสนํ

ตตฺถ สํสรมานานํ ๑- สาวกานํ มเหสินํ.

โอทนํ กุมฺมาสํ ฑากํ ๒- โลณโสวีรกญฺจหํ

อทาสึ อุชุภูเตสุ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ.

อุโปสถํ อุปวสิสฺสํ ๓- สทา สีเลสุ สํวุตา

สญฺญมา สํวิภาคา จ วิมานํ อาวสามหํ.

ปาณาติปาตา วิรตา มุสาวาทา จ สญฺญตา

เถยฺยา จ อติจารา จ มชฺชปานา จ อารกา.

ปญฺจสิกฺขาปเท รตา อริยสจฺจาน โกวิทา

อุปาสิกา จกฺขุมโต โคตมสฺส ยสสฺสิโน.

เตน เม'ตาทิโส วณฺโณ เตน เม อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เม โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา.

ฯเปฯ

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. สญฺจรมานานํ ๒ สี. สากํ ๓ ฉ.ม. อุปวสิสฺสํ

เตนมฺหิ เอวญฺชลิตานุภาวา

วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ.

มม จ ภนฺเต วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺเทยฺยาสิ "ลขุมา นาม ภนฺเต อุปาสิกา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตี"ติ. อนจฺฉริยํ โข ปเนตํ ภนฺเต ยํ มํ ภควา อญฺญตรสฺมึ สามญฺญผเล พฺยากเรยฺย. ตํ ภควา สกทาคามิผเล พฺยากาสีติ.

#[๑๗๗] ตตฺถ เกวฏฺฏทฺวารา นิกฺขมฺมาติ เกวฏฺฏทฺวารโต นิกฺขมนฏฺฐาเน.

#[๑๗๘] ฑากนฺติ ตณฺฑุเลยฺยกาทิสากพฺยญฺชนํ. โลณโสวีรกนฺติ ธญฺญรสาทีหิ พหูหิ สมฺภาเรหิ สมฺปาเทตพฺพํ เอกํ ปานกํ. "อาจามกญฺชิกโลณูทกนฺ"ติปิ วทนฺติ.

ปุจฺฉาวิสฺสชฺชนาวสาเน สา เถรสฺส ธมฺมเทสนาย สกทาคามิผลํ ปาปุณิ. เสสํ อุตฺตราวิมาเน วุตฺตนยานุสาเรน เอว เวทิตพฺพํ. ๑-

ลขุมาวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.