๓. พันธุรเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๔๐ · บรรทัด ๕๕๗๒
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
240. 3. Bandhurattheragāthāvaṇṇanā
nāhaṃ etena atthikoti āyasmato bandhurattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle aññatarassa rañño antepure gopako hutvā ekadivasaṃ bhagavantaṃ saparisaṃ rājaṅgaṇena 1- gacchantaṃ disvā pasannacitto kaṇaverapupphāni gahetvā sasaṃghaṃ lokanāyakaṃ pūjesi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sīlavatīnagare seṭṭhiputto hutvā nibbatti, bandhurotissa nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena sāvatthiyaṃ gato upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gato satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā ñāṇassa paripākattā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"siddhattho nāma bhagavā lokajeṭṭho narāsabho
purakkhato sāvakehi nagaraṃ paṭipajjatha.
Rañño antepure āsiṃ gopako abhisammato
pāsāde upaviṭṭhohaṃ addasaṃ lokanāyakaṃ.
Kaṇaveraṃ gahetvāna bhikkhusaṃghe samokiriṃ
buddhassa visuṃ katvāna tato bhiyyo samokiriṃ.
@Footnote: 1 Sī. rājaṅganena 2 khu.apa. 32/7/248 kaṇaverapupphiyattherāpadāna
Catunnavutito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Sattāsītimhito kappe caturāsuṃ 1- mahaddhikā
sattaratanasampannā cakkavattī mahabbalā.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā kataññubhāve ṭhatvā attano upakārassa rañño paccupakāraṃ kātuṃ sīlavatīnagaraṃ gantvā rañño dhammaṃ desento saccāni pakāsesi. Rājā saccapariyosāne sotāpanno hutvā attano nagare sudassanaṃ nāma mahantaṃ vihāraṃ kāretvā therassa niyyādesi. 2- Mahālābhasakkāro ahosi. Thero vihāraṃ sabbañca lābhasakkāraṃ saṃghassa niyyādetvā 3- sayaṃ purimaniyāmeneva piṇḍāya caritvā yāpento katipāhaṃ tattha vasitvā sāvatthiṃ gantukāmo ahosi. Bhikkhū "bhante tumhe idheva vasatha, sace paccayehi vekallaṃ, mayaṃ taṃ paripūressāmā"ti āhaṃsu. Thero "na mayhaṃ āvuso uḷārehi paccayehi attho atthi, itarītarehi paccayehi yāpemi, dhammarasenevamhi titto"ti 4- dassento:-
"nāhaṃ etena atthiko sukhito dhammarasena tappito
pitvāna 5- rasaggamuttamaṃ na ca kāhāmi visena santhavan"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha nāhaṃ etena atthikoti yena maṃ tumhe tappetukāmā "paripūressāmā"ti vadatha, etena āmisalābhena paccayāmisarasena nāhaṃ atthiko, mayhaṃ etena attho natthi, santuṭṭhī 6- paramaṃ sukhanti itarītareheva paccayehi yāpemīti attho. Idāni tena anatthikabhāve padhānakāraṇaṃ dassento āha "sukhito dhammarasena tappito"ti.
@Footnote: 1 Sī. caturo āsiṃsu 2 cha.Ma. niyyātesi 3 cha.Ma. niyyātetvā
@4 Sī. atthikoti 5 cha.Ma. pitvā 6 cha.Ma. santuṭṭhi Sattatiṃsabodhipakkhiyadhammarasena ceva navavidhalokuttaradhammarasena ca tappito pīto 1- sukhito uttamena sukhena suhitoti attho. Pitvāna rasaggamuttamanti sabbarasesu aggaṃ seṭṭhaṃ tayoyeva uttamaṃ yathāvuttaṃ dhammarasaṃ pivitvā ṭhito, tenāha "sabbarasaṃ dhammaraso jinātī"ti. 2- Na ca kāhāmi visena santhavanti evarūpaṃ rasuttamaṃ dhammarasaṃ pivitvā ṭhito visena visasadisena visarasena 3- santhavaṃ saṃsaggaṃ na karissāmi, tathākaraṇassa kāraṇaṃ natthīti attho.
Bandhurattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด