๘. กิมพิลเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๕๕ · บรรทัด ๕๖๔๘
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
255. 8. Kimbilattheragāthāvaṇṇanā 1-
abhisattova nipatatīti āyasmato kimbilattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto kakusandhassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto parinibbute satthari tassa dhātuyo uddissa saḷalamālāhi maṇḍapākārena pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena tāvatiṃse nibbattitvā aparāparaṃ devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare sakyarājakule 2- nibbatti, kimbilotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto bhogasampattiyā sampanno viharati, tassa ñāṇaparipākaṃ disvā saṃvegajananatthaṃ anupiyāyaṃ viharanto satthā paṭhamayobbane ṭhitaṃ dassanīyaṃ itthirūpaṃ abhinimminitvā purato dassetvā puna anukkamane yathā jarārogavipattīhi abhibhūtaṃ 3- dissati, tathā akāsi. Taṃ disvā kimbilakumāro ativiya saṃvegaṃ pakāsento:-
"abhisattova nipatati vayo
rūpaṃ aññamiva tatheva santaṃ
tasseva sato avippavasato
aññasseva sarāmi attānan"ti gāthaṃ abhāsi.
Tattha abhisattovāti "tvaṃ sīghaṃ gaccha mā tiṭṭhā"ti devehi anusiṭṭho āṇatto viya. "abhisaṭṭhovā"tipi 4- pāṭho, "tvaṃ lahuṃ gacchā"ti kenaci abhilāsāpito 5- viyāti attho. Nipatatīti atipatati abhidhāvati na tiṭṭhati, 6- khaṇe khaṇe khayavayaṃ pāpuṇātīti
@Footnote: 1 cha.Ma. kimilatthera... evamuparipi 2 cha.Ma. sākiyarājakule 3 cha.Ma. abhibhūtā
@4 Ma. abhiseṭṭhovātipi 5 Ma. abhisāmakato 6 Sī. abhidhāvati tiṭṭhati, Ma. abhidhāvati Attho. Vayoti bālyayobbanādiko sarīrassa avatthāviseso. Idha panassa 1- yobbaññaṃ adhippetaṃ, taṃ hissa abhipatantaṃ khīyantaṃ hutvā upaṭṭhitaṃ. Rūpanti rūpasampadāti vadati. Rūpanti pana sarīraṃ "aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca ākāso parivārito rūpaṃtveva saṅkhaṃ gacchatī"tiādīsu 2- viya. Aññamiva tatheva santanti idaṃ rūpaṃ yādisaṃ, 3- ayaṃ tatheva tenevākārena santaṃ vijjamānaṃ aññaṃ viya mayhaṃ upaṭṭhātīti adhippāyo. "tadeva santan"ti ca keci paṭhanti. Tasseva satoti tasseva me anaññassa sato samānassa. Avippavasatoti na vippasantassa, ciravippavāsena hi sato anaññampi aññaṃ viya upaṭṭhāti idampi idha natthīti adhippāyo. Aññasseva sarāmi attānanti imaṃ mama attabhāvaṃ aññassa sattassa viya sarāmi upadhāremi sañjānāmīti attho. Tassevaṃ aniccataṃ manasi karontassa daḷhataro saṃvego udapādi, so saṃvegajāto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-
"nibbute kakusandhamhi brāhmaṇamhi vusīmate 5-
gahetvā saḷalaṃ mālaṃ maṇḍapaṃ kārayiṃ ahaṃ.
Tāvatiṃsaṃ gato santo labhimha byamhamuttamaṃ
aññe devetirocāmi puññakammassidaṃ phalaṃ.
Divā vā yadi vā rattiṃ caṅkamanto ṭhito cahaṃ
channo saḷalapupphehi puññakammassidaṃ phalaṃ.
Imasmiṃyeva kappamhi yaṃ buddhamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
@Footnote: 1 Sī. idha pana 2 Ma.mū. 12/306/269 mahāhatthipadopamasutta 3 Ma. tādisaṃ yādisaṃ
@4 khu.apa. 32/449/467 saḷalamaṇḍapiyattherāpadāna 5 cha.Ma. vusīmati
Arahattaṃ pana patvāpi thero attano purimuppannaṃ aniccatāmanasikāraṃ vibhāvento tameva gāthaṃ paccudāhāsi. Tenetaṃ imassa therassa aññābyākaraṇampi ahosi.
Kimbilattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด