ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ทุกนิบาต
  12. /
  13. ๓. วรรคที่ ๓
  14. /
  15. ๓. โสภิตเถรคาถา

๓. โสภิตเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๘๐ · บรรทัด ๕๘๓๓

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

280. 3. Sobhitattheragāthāvaṇṇanā

satimā paññavāti āyasmato sobhitattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā vayappatto satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ pubbenivāsañāṇalābhīnaṃ bhikkhūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā sayampi taṃ ṭhānantaraṃ uddissa patthanaṃ katvā puññāni katvā sugatīsuyeva saṃsaranto sumedhassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā viññutaṃ patto brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gantvā nekkhammādhimutto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantassa samīpe araññāyatane assamaṃ kāretvā vanamūlaphalāphalena yāpento buddhuppādaṃ sutvā sabbattha ekarattivāseneva bhaddavatīnagare 3- satthāraṃ upasaṅkamitvā pasannamānaso "tuvaṃ satthā cā ketu cā"ti- ādīhi chahi gāthāhi abhitthavi, satthā cassa bhāviniṃ sampattiṃ pakāsesi. So

@Footnote: 1 Sī.,i. haritamaṇisarikkhakoti 2 Ma. cha sahassāni gandhabbānaṃ cha sahassāni sattadhā

@3 Sī. bandhumatīnagare Tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇa- kule nibbatti. Sobhitotissa nāmaṃ akaṃsu. So aparena samayena satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā chaḷabhiñño ahosi. Pubbe- nivāsañāṇe ciṇṇavasī ca ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 1- :-

"dakkhiṇe himavantassa sukato assamo mama

uttamatthaṃ gavesanto vasāmi vipine 2- tadā.

Lābhālābhena santuṭṭho mūlena ca phalena ca

anvesanto ācariyaṃ 3- vasāmi ekako ahaṃ.

Sumedho nāma sambuddho loke uppajji tāvade

catusaccaṃ pakāseti uddharanto mahājanaṃ.

Nāhaṃ suṇomi sambuddhaṃ napi me koci sāsati 4-

aṭṭhavasse atikkante assosiṃ lokanāyakaṃ.

Aggidāruṃ nīharitvā sammajjitvāna assamaṃ

khāribhāraṃ gahetvāna nikkhamiṃ vipinā ahaṃ.

Ekarattiṃ vasantohaṃ gāmesu nigamesu ca

anupubbena candavatiṃ 5- tadāhaṃ upasaṅkamiṃ.

Bhagavā tamhi samaye sumedho lokanāyako

uddharanto bahū satte deseti amataṃ padaṃ.

Janakāyamatikkamma vanditvā jinasāgaraṃ

ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā santhaviṃ lokanāyakaṃ.

Tuvaṃ satthā ca ketu ca dhajo yūpo ca pāṇinaṃ

parāyano patiṭṭhā ca dīpo ca dipaduttamo. 6-

@Footnote: 1 khu.apa. 33/74/104 ñāṇatthavikattherāpadāna (syā) 2 pāli. pavane

@3 pāli. anomasanto acari 4 cha.Ma. saṃsati 5 Sī. bandhumatiṃ 6 cha.Ma. dvipaduttamo

Nepuñño dassane dhīro 1- tāresi janataṃ tuvaṃ

natthañño tārako loke tavuttaritaro mune. 2-

Sakkā bhave 3- kusaggena pametuṃ sāgaruttamo 4-

na tveva tava sabbaññu ñāṇaṃ sakkā pametave.

Tuladaṇḍe ṭhapetvāna mahiṃ sakkā dharetave 5-

na tveva tava paññāya pamāṇamatthi cakkhuma.

Ākāso minituṃ sakkā rajjuyā aṅgulena vā

na tveva tava sabbaññu sīlaṃ sakkā pametave.

Mahāsamudde udakaṃ ākāso ca vasundharo 6-

parimeyyāni etāni appameyyosi cakkhuma.

Chahi gāthāhi sabbaññuṃ kittayitvā mahāyasaṃ

añjaliṃ paggahetvāna tuṇhī aṭṭhāsahaṃ tadā.

Yaṃ vadanti sumedhoti bhūmipaññaṃ 7- sumedhasaṃ

bhikkhusaṃghe nisīditvā imā gāthā abhāsatha.

Yo me ñāṇaṃ pakittesi vippasannena cetasā

tamahaṃ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.

Sattasattati kappāni devaloke ramissati

sahassakkhattuṃ devindo devarajjaṃ karissati.

Anekasatakkhattuñca cakkavattī bhavissati

padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.

Devabhūto manusso vā puññakammasamāhito

anūnamanasaṅkappo tikkhapañño bhavissati.

Tiṃsakappasahassamhi okkākakulasambhavo

@Footnote: 1 Sī. te puññadassano vīro 2 Sī. muni 3 Sī. sakkā have, cha.Ma. theve

@4 cha.Ma. sāgaruttame 5 Sī. pametave 6 cha.Ma. vasundharā 7 cha.Ma. bhūripaññaṃ

Gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.

Agārā abhinikkhamma pabbajissatikiñcano

jātiyā sattavassena arahattaṃ pāpuṇissati. 1-

Yato sarāmi attānaṃ yato pattosmi sāsanaṃ

etthantare na jānāmi cetanaṃ amanoramaṃ.

Saṃsaritvā bhavābhave 2- sampattānubhaviṃ ahaṃ

bhoge me ūnatā natthi phalaṃ ñāṇassa thomane.

Tiyaggī 3- nibbutā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā

sabbāsavaparikkhīṇo 4- natthi dāni punabbhavo.

Tiṃsakappasahassamhi yaṃ ñāṇamathaviṃ ahaṃ

duggatiṃ nābhijānāmi phalaṃ ñāṇassa thomane.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

So arahattaṃ pana patvā attano pubbenivāsaṃ anupaṭipāṭiyā anussaranto yāva asaññabhave acittakapaṭisandhi, tāva addasa. Tato pañca kappasatāni cittap- pavattiṃ adisvā avasāneva 5- disvā "kimetan"ti āvajjanto nayavasena "asaññabhavo bhavissatī"ti niṭṭhaṃ agamāsi. Tenāha bhagavā "atthi bhikkhave asaññasattā nāma dīghāyukā devā, tato cuto sobhito idhūpapanno, so etaṃ bhavaṃ jānāti, sobhito anussaratī"ti. 6- Evaṃ nayavasena anussarantassa 7- anussaraṇakosallaṃ disvā satthā theraṃ pubbenivāsaṃ anussarantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Tatoeva cāyaṃ āyasmā savisesaṃ attano pubbenivāsānussatiñāṇaṃ tassa ca paccayabhūtaṃ paṭipattiṃ paccavekkhitvā somanassajāto tadatthadīpanaṃ udānaṃ udānento:-

[165]

"satimā paññavā bhikkhu āraddhabalavīriyo

@Footnote: 1 cha.Ma. phusissati 2 cha.Ma. bhave sabbe 3 Sī. tividhaggī

@4 cha.Ma. sabbāsavā parikkhīṇā 5 Sī.,i. avasāne ca

@6 vinaYu.mahāvi. 1/232/165 pārājikakaṇḍa (atthato samānaṃ) 7 Sī. anussaranto

Pañca kappasatānāhaṃ ekarattiṃ anussariṃ.

[166]

Cattāro satipaṭṭhāne satta aṭṭha ca bhāvayaṃ

pañca kappasatānāhaṃ ekarattiṃ anussarin"ti gāthādvayaṃ abhāsi.

Tattha satimāti sayaṃ samudāgamanasampannāya satipaṭṭhānabhāvanāpāripūriyā sati vepullappattiyā ca satimā. Paññavāti chaḷabhiññāpāripūriyā paññāvepullappattiyā ca paññavā. Bhinnakilesatāya bhikkhu. Saddhādibalānañceva catubbidhasammappadhānaviriyassa ca saṃsiddhipāripūriyā āraddhabalavīriyo. Saddhādīnaṃ hettha balaggahaṇena gahaṇaṃ satipi satiādīnaṃ balabhāve, yathā "gobalibaddhā puññañāṇasambhārā"ti. 1- Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussarinti ekarattiṃ viya anussariṃ. Viyāsaddo hi idha luttaniddiṭṭho, etena pubbenivāsānussatiñāṇe 2- attano ñāṇavasībhāvaṃ dīpeti.

Idāni yāya paṭipattiyā attano satimantādibhāvo sātisayaṃ pubbenivāsa- ñāṇañca siddhaṃ, taṃ dassetuṃ "cattāro"tiādinā dutiyaṃ gāthamāha. Tattha cattāro satipaṭṭhāneti kāyānupassanādike attano visayabhedena catubbidhe lokiyalokuttaramissake satisaṅkhāte satipaṭṭhāne. Sattāti satta bojjhaṅge. Aṭṭhāti aṭṭha maggaṅgāni. Satipaṭṭhānesu hi suppatiṭṭhitacittassa satta bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṃ gatāeva honti, tathā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Tenāha dhammasenāpati "catūsu satipaṭṭhānesu supatiṭṭhitacittā 3- satta sambojjhaṅge yathābhūtaṃ bhāvetvā"tiādīhi 4- sattakoṭṭhāsikesu sattatiṃsāya bodhipakkhiyadhammesu ekasmiṃ koṭṭhāse bhāvanāpāripūriṃ gacchante itare agacchantā nāma natthīti. 5- Bhāvayanti bhāvanāhetu. Sesaṃ vuttanayameva. 6-

Sobhitattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Ma. ñāṇasambhārāti ca 2 Sī....ñāṇena 3 Ma. patiṭṭhitacitto 4 dī.pāṭi.

@11/143/86 sampasādanīyasutta 5 Ma. anāgacchantā na atthi 6 Sī.,i. uttānameva

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๒. ภัททชิเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๓. วรรคที่ ๓หัวข้อถัดไป๔. วัลลิยเถรคาถา