๒. สิวกเถรคาถา

289. 2. Sivakattheragāthāvaṇṇanā 4-

aniccāni gahakānīti āyasmato sivakattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ piṇḍāya carantaṃ passitvā pasannamānaso pattaṃ ādāya kummāsassa pūretvā adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe brāhmaṇakule nibbatti, sivakotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto vijjāsippesu nipphattiṃ gato nekkhammajjhāsayatāya kāme pahāya paribbājakapabbajjaṃ pabbajitvā vicaranto satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 5- :-

@Footnote: 1 Ma. upaṭṭhahiṃ 2 Ma. upagacchanto 3 Sī.,i. vimucci 4 Sī. sīvakatthera....

@ evamuparipi 5 khu.apa. 33/65/93 kummāsadāyakattherāpadāna (syā)

"esanāya carantassa vipassissa 1- mahesino

rittakaṃ pattaṃ disvāna kummāsaṃ pūrayiṃ ahaṃ.

Ekanavute ito 2- kappe yaṃ bhikkhamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi kummāsassa idaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā aññaṃ byākaronto:-

"aniccāni gahakāni tattha tattha punappunaṃ

gahakāraṃ 3- gavesanto dukkhā jāti punappunaṃ.

Gahakāraka diṭṭhosi puna gehaṃ na kāhasi

sabbā te phāsukā bhaggā thūṇikā 4- ca padālitā 5-

vimariyādikataṃ 6- cittaṃ idheva vidhamissatī"ti gāthādvayaṃ abhāsi.

Tattha aniccāni gahakāni, tattha tattha punappunanti tasmiṃ tasmiṃ bhave punappunaṃ nibbattamānāni gahakāni attabhāvagehāni na niccāni anavaṭṭhitāni ittarāni parittakālāni. Gahakāraṃ gavesantoti imassa attabhāvagehassa kārakaṃ taṇhāvaḍḍhakiṃ pariyesanto ettakaṃ kālaṃ anuvicarinti adhippāyo. Dukkhā jāti punappunanti idaṃ gahakārakagavesanassa 7- kāraṇavacanaṃ. Yasmā jarābyādhimaraṇamissatāya 8- jāti nāmesā punappunaṃ upagantuṃ dukkhā, na ca sā tasmiṃ adiṭṭhe nivattati, tasmā taṃ gavesanto vicarinti attho.

Gahakāraka diṭṭhosīti idāni pana yena so sakkā daṭṭhuṃ, tena

@Footnote: 1 pāli. vipassino 2 cha.Ma. ekanavutito 3 Sī.,i. gahakārakaṃ 4 pāli. dhuṇirā

@5 cha.Ma. vidālitā 6 pāli. vipariyādīkataṃ 7 Sī.,i. gahakārakaṃ gavesantassa

@8 Sī.,i....missakatāya Ariyamaggañāṇacakkhunā gahakāraka diṭṭho asi. Puna gehanti puna imasmiṃ saṃsāravaṭṭe atta- bhāvasaṅkhātaṃ mama 1- gehaṃ na kāhasi na karissasi. Sabbā te phāsukā bhaggāti tava sabbā anavasesakilesaphāsukā mayā bhaggā. Thūṇikā ca padālitāti idāni tayā kātabbassa attabhāvagehassa 2- avijjāsaṅkhātā kaṇṇikā ca bhinnā. Vimariyādikataṃ cittanti mama cittaṃ vigatantaṃ kataṃ, āyatiṃ anuppattidhammataṃ 3- āpāditaṃ. Tatoeva idheva vidhamissati imasmiṃyeva bhave viddhaṃsissati, carimakacittanirodhena nirujjhissatīti attho.

Sivakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.