ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ติกนิบาต
  12. /
  13. ๒. ปัจจยเถรคาถา

๒. ปัจจยเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๐๘ · บรรทัด ๖๐๖๔

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

308. 2. Paccayattheragāthāvaṇṇanā

pañcāhāhaṃ pabbajitoti āyasmato paccayattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito ekanavute kappe vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ vinatāya nāma nadiyā tīre gacchantaṃ disvā pasannamānaso manuñña- dassanāni 2- mahantāni udumbaraphalāni ocinitvā upanāmesi. So tena puññakammena sugatīsuyeva saṃsaranto imasmiṃ bhaddakappe kassape bhagavati loke uppajjitvā pavattavara- dhammacakke veneyyajanānuggahaṃ karonte tassa sāsane pabbajitvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanamanuyuñjanto ekadivasaṃ saṃsāradukkhaṃ cintetvā ativiya sañjātasaṃvego vihāre nisinno "arahattaṃ appatvā ito na nikkhamissāmī"ti cittaṃ adhiṭṭhāya vāyamanto ñāṇassa aparipakkattā vipassanaṃ ussukkāpetuṃ nāsakkhi. So kālaṅkatvā deva- manussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rohininagare 3- khattiyakule nibbattitvā paccayoti laddhanāmo vayappatto pitu accayena rajje patiṭṭhito ekadivasaṃ mahārājabaliṃ kātuṃ ārabhi. Tattha mahājano sannipati. Tasmiṃ samāgame tassa pasādañjananatthaṃ

@Footnote: 1 Sī. gāhamattena 2 Sī. manuññarasāni 3 cha.Ma. rohitanagare Satthā mahājanassa pekkhantasseva ākāse vessavaṇena nimmite ratanamayakūṭāgāre ratanamayasīhāsane nisīditvā dhammaṃ desesi. Mahato janakāyassa dhammābhisamayo ahosi. Taṃ dhammaṃ sutvā paccayarājāpi rajjaṃ pahāya purimahetusañcodito pabbaji. So yathā 1- kassapassa bhagavato kāle paṭiññaṃ akāsi, evaṃ paṭiññaṃ katvā 2- vihāraṃ pavisitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā 3- ñāṇassa paripākaṃ gatattā tāvadeva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-

"vinatānadiyā 5- tīre vihāsi purisuttamo

addasaṃ virajaṃ buddhaṃ ekaggaṃ susamāhitaṃ.

Tasmiṃ pasannamānaso kilesamaladhovane

udumbaraphalaṃ gayha buddhaseṭṭhassadāsahaṃ.

Ekanavute ito kappe yaṃ phalamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.

6- Imamhi bhaddake kappe saṃviggataramānaso 7-

kassapassa bhagavato sāsane pabbajiṃ ahaṃ.

Tathā pabbajito santo bhāvanaṃ anuyuñjisaṃ 8-

na vihārā nikkhamissaṃ iti katvāna mānasaṃ.

Uttamatthaṃ asampatto na ca pattomhi tāvade

idāni pana ñāṇassa paripākena nibbuto.

Pattomhi acalaṃ ṭhānaṃ phusitvā accutaṃ padaṃ. 6-

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattikittanamukhena aññaṃ byākaronto:-

@Footnote: 1 Sī.,i. so saddhāya pabbajito yathā 2 i. kāle paṭiññaṃ katvā 3 cha.Ma. vaḍḍhento

@4 khu.apa. 32/15/411 udumbaraphaladāyakattherāpadāna 5 pāli. ninnagānadiyā 6-6 pāliyaṃ

@ ime pāṭhā natthi, idha pana atthi 7 cha.Ma. saṃviggamānamānaso 8 Sī. anuyuñjihaṃ

[222]

"pañcāhāhaṃ pabbajito sekho 1- appattamānaso

vihāraṃ me paviṭṭhassa cetaso paṇidhī ahu. 2-

[223]

Nāsissaṃ na pivissāmi vihārato na nikkhame

napi passaṃ nipātessaṃ taṇhāsalle anūhate.

[224]

Tassa mevaṃ viharato passa vīriyaparakkamaṃ

tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanan"ti imā tisso gāthā abhāsi.

Tattha pañcāhāhaṃ pabbajitoti pañcāho ahaṃ, pabbajito hutvā pañcāho, 3- pabbajitadivasato pañcamo aho 4- niṭṭhitoti attho. Sekho appattamānasoti adhisīla- sikkhādīnaṃ sikkhanato sekho. Anavasesato mānaṃ sīyati 5- samucchindatīti mānaso, aggamaggo, taṃnibbattito mānasato āgataṃ mānasaṃ, arahattaṃ, taṃ, so vā 6- appatto etenāti appattamānaso. Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahūti evaṃ sekhassa me vasanakavihāraṃ ovarakaṃ paviṭṭhassa sato evarūpo idāni vuccamānākāro cetopaṇidhi ahosi, evaṃ mayā cittaṃ paṇihitanti attho.

Nāsissantiādinā cittapaṇidhiṃ 7- dasseti. Tattha nāsissanti yaṃ kiñci bhojanaṃ na bhuñjissaṃ na bhuñjissāmi taṇhāsalle mama hadayagate anūhate anuddhateti evaṃ sabbapadesu yojetabbaṃ. Na pivissāmīti yaṃ kiñci pātabbaṃ na pivissāmi. Vihārato na nikkhameti imasmā idāni mayā nisinnagabbhato na nikkhameyyaṃ. Napi passaṃ nipātessanti mama sarīrassa dvīsu passesu ekampi passaṃ kāyakilamathavinodanatthaṃ na nipātessaṃ, ekapassenapi na nipajjissāmīti attho.

@Footnote: 1 pāli. sekkho 2 pāli. ahū 3 Sī. pañcāhaṃ 4 Sī. pañcame ahe 5 cha.Ma. siyati

@6 Sī.,Ma. mānasaṃ, taṃ arahattaṃ so vā, i. mānasaṃ, arahattaṃ so 7 Sī. taṃ cittapaṇidhiṃ

Tassa mevaṃ viharatoti tassa me evaṃ cittaṃ paṇidhāya daḷhaviriyādhiṭṭhānaṃ katvā vipassanānuyogavasena viharato. Passa vīriyaparakkamanti vidhinā īrayitabbato 1- "viriyaṃ ", paraṃ ṭhānaṃ akkamanato "parakkamo"ti ca laddhanāmaṃ ussoḷhībhūtaṃ vāyāmaṃ passa jānāhi. Yassa panānubhāvena mayā tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsananti vuttatthameva.

Paccayattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๑. อังคณิกภารทวาชเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖ติกนิบาตหัวข้อถัดไป๓. พากุลเถรคาถา