๔. ธนิยเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๑๐ · บรรทัด ๖๐๘๐
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
310. 4. Dhaniyattheragāthāvaṇṇanā
sukhañce jīvituṃ iccheti āyasmato dhaniyattherassa gāthā. Kā uppatti?
@Footnote: 1 Ma. upari. 14/248/215 bālapaṇḍitasutta 2 Sī.,i. bahu
Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso naḷamālāya pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe kumbhakārakule nibbattitvā dhaniyoti laddhanāmo vayappatto kumbhakārakammena jīvati. Tena ca samayena satthā dhaniyassa kumbhakārassa sālāyaṃ nisīditvā pukkusātissa 1- kulaputtassa chadhātuvibhaṅgasuttaṃ 2- desesi. So taṃ sutvā katakicco ahosi. Dhaniyo tassa parinibbutabhāvaṃ sutvā "niyyānikaṃ vata buddhasāsanaṃ, yattha ekarattiparicayenāpi vaṭṭadukkhato muñcituṃ sakkā"ti paṭiladdha- saddho pabbajitvā kuṭimaṇḍanānuyutto viharanto kuṭikaraṇaṃ paṭicca bhagavatā garahito saṃghike senāsane vasanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3- :-
"suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ āhutīnaṃ paṭiggahaṃ
pavanaggena 4- gacchantaṃ addasaṃ lokanāyakaṃ.
Naḷamālaṃ gahetvāna nikkhamanto ca tāvade 5-
tatthaddasāsiṃ sambuddhaṃ oghatiṇṇamanāsavaṃ.
Pasannacitto sumano naḷamālamapūjayiṃ
dakkhiṇeyyaṃ mahāvīraṃ sabbalokānukampakaṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhiropayiṃ 6-
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā ye bhikkhū dhūtaṅgasamādhānena attānaṃ ukkaṃsetvā
@Footnote: 1 Ma. pakkusātissa 2 Ma.upari. 14/342/304 3 khu.apa. 33/61/87
@naḷamāliyattherāpadān(syā) 4 cha.Ma. vipinaggena 5 Ma. tāvadevahaṃ 6 cha.Ma. mālamabhiropayiṃ Saṃghabhattādiṃ sādiyante aññe bhikkhū avajānanti, tesaṃ ovādadānamukhena aññaṃ byākaronto:-
"sukhañce jīvituṃ icche sāmaññasmiṃ apekkhavā
saṃghikaṃ nātimaññeyya cīvaraṃ pānabhojanaṃ.
Sukhañce jīvituṃ icche sāmaññasmiṃ apekkhavā
ahi mūsikasobbhaṃva sevetha sayanāsanaṃ.
Sukhañce jīvituṃ icche sāmaññasmiṃ apekkhavā
itarītarena tusseyya ekadhammañca bhāvaye"ti tisso gāthā abhāsi.
Tattha sukhañce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavāti sāmaññasmiṃ samaṇabhāve apekkhavā sikkhāya tibbagāravo hutvā sukhaṃ jīvituṃ iccheyya ce, anesanaṃ pahāya sāmaññasukhena sace jīvitukāmoti attho. Saṃghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojananti saṃghato ābhataṃ cīvaraṃ āhāraṃ 1- na avamaññeyya, saṃghassa uppajjanaka- lābho nāma parisuddhuppādo hotīti taṃ paribhuñjantassa ājīvapārisuddhisambhavena 2- sāmaññasukhaṃ hatthagatamevāti adhippāyo. Ahi mūsikasobbhaṃvāti ahi viya mūsikāya khatabilaṃ sevetha seveyya senāsanaṃ. Yathā nāma sappo sayamattano āsayaṃ akatvā mūsikāya aññena vā kate āsaye vasitvā yena kāmaṃ pakkamati, evamevaṃ 3- bhikkhu sayaṃ senāsanakaraṇā saṅkilesaṃ anāpajjitvā yattha katthaci vasitvā pakkameyyāti attho.
Idāni vutte avutte ca paccaye yathālābhasantoseneva sāmaññasukhaṃ 4- hoti, na aññathāti dassento āha "itarītarena tusseyyā"ti, yena kenaci hīnena
@Footnote: 1 Sī.,i. āgataṃ cīvaramāhārañca 2 Sī.,i....sabhāvena
@3 Sī. evameva ca 4 Sī. sāmaññaṃ sukhaṃ Vā paṇītena vā yathāladdhena paccayena santosaṃ āpajjeyyāti attho. Ekadhammanti appamādabhāvaṃ, taṃ hi anuyuñjantassa 1- anavajjaṃ sabbaṃ lokiyasukhaṃ lokuttarasukhañca hatthagatameva hoti. Tenāha bhagavā "appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhan"ti. 2-
Dhaniyattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด