๑. มหากัจจายนเถรคาถา

๘. อัฏฐกนิบาต

๑. มหากัจจายนเถรคาถา

ภาษิตของพระมหากัจจายนเถระ

(พระมหากัจจายนเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ว่า)

ภิกษุไม่พึงทำงานก่อสร้างให้มาก ๑-

พึงเว้นห่างหมู่ชน

ไม่พึงขวนขวายเพื่อประจบสกุล

ภิกษุผู้ขวนขวายนั้นชื่อว่าติดในรส

ย่อมละทิ้งประโยชน์ที่จะนำความสุขมาให้

ด้วยว่านักปราชญ์มีพระพุทธเจ้าเป็นต้น

ได้กล่าวการไหว้และการบูชาในตระกูลทั้งหลายว่า

เป็นเปือกตม เป็นลูกศรอันแหลมคมซึ่งถอนขึ้นได้ยาก

เป็นสักการะที่คนชั่วละได้ยาก

ภิกษุไม่พึงแนะนำให้คนอื่นกระทำกรรมชั่ว

และไม่พึงส้องเสพกรรมชั่วนั้นเสียเอง

เพราะสัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์

คนเราจะเป็นโจรเพราะคำพูดของผู้อื่นก็หาไม่

จะเป็นมุนีเพราะคำพูดของผู้อื่นก็หาไม่

และบุคคลรู้จักตนเองว่าเป็นอย่างไร

แม้เทพทั้งหลายก็รู้จักเขาว่าเป็นอย่างนั้น

@เชิงอรรถ :

@๑ ไม่พึงเริ่มงานก่อสร้างใหม่ ที่ใหญ่ เช่นการสร้างวัดใหม่เป็นต้น ซึ่งขัดต่อการบำเพ็ญสมณธรรม แต่งาน

@ปฏิสังขรณ์เสนาสนะที่ทรุดโทรม ซึ่งใช้ความพยายามเล็กน้อย ควรทำแท้ เพื่อปฏิบัติบูชาพระดำรัสของ

@พระศาสดา (ขุ.เถร.อ. ๒/๔๙๔/๑๖๔)

พวกอื่นย่อมไม่รู้ว่า พวกเราย่อยยับอยู่ในโลกนี้

บรรดาชนเหล่านั้น ชนเหล่าใดรู้แจ้งอยู่

ความทะเลาะวิวาทกันย่อมระงับได้จากสำนักของคนเหล่านั้น

ผู้มีปัญญาถึงจะสิ้นทรัพย์ ก็เป็นอยู่ได้

ส่วนคนมีทรัพย์ แต่ไม่มีปัญญา ก็เป็นอยู่ไม่ได้

บุคคลย่อมได้ยินเสียงทุกอย่างด้วยหู

ย่อมเห็นรูปทุกอย่างด้วยตา

ส่วนนักปราชญ์ไม่พึงละทิ้งทุกอย่างที่ได้เห็น ที่ได้ยิน

ผู้เป็นปราชญ์นั้นถึงมีตาดี ก็พึงทำเป็นเหมือนคนตาบอด

ถึงมีหูดี ก็พึงทำเป็นเหมือนคนหูหนวก

ถึงมีปัญญา ก็พึงทำเป็นเหมือนคนใบ้

ถึงมีกำลัง ก็พึงทำเป็นเหมือนคนอ่อนแอ

ครั้นเมื่อประโยชน์เกิดขึ้นแล้ว ถึงจะนอนในเวลาใกล้จะตาย

ก็ยังทำประโยชน์ให้สำเร็จได้