๖. เสลเถรคาถา

390. 6. Selattheragāthāvaṇṇanā

paripuṇṇakāyo surucītiādikā 1- āyasmato selattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayaṃ kira padumuttarabhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto

@Footnote: 1 cha.Ma. paripuṇṇakāyotiādikā Gaṇapāmokkho hutvā tīṇi purisasatāni samādapetvā 1- tehi saddhiṃ satthu gandhakuṭiṃ kāretvā katapariyositāya gandhakuṭiyā sabhikkhusaṃghassa bhagavato mahādānaṃ pavattetvā satthāraṃ bhikkhū ca ticīvarena acchādesi. So tena puññakammena ekaṃ buddhantaraṃ devaloke eva vasitvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde aṅguttarāpesu āpaṇe nāma brāhmaṇagāme brāhmaṇakule nibbattitvā seloti laddhanāmo ahosi. So vayappatto tīsu vedesu brāhmaṇasippesu ca nipphattiṃ gantvā tīṇi māṇavakasatāni mante vācento āpaṇe paṭivasati. Tena ca samayena satthā sāvatthito nikkhamitvā aḍḍhaterasahi bhikkhusatehi saddhiṃ aṅguttarāpesu cārikaṃ caranto selassa antevāsikānañca ñāṇaparipākaṃ disvā aññatarasmiṃ vanasaṇḍe viharati. Atha keṇiyo nāma jaṭilo satthu āgamanaṃ sutvā tattha gantvā saddhiṃ bhikkhusaṃghena satthāraṃ svātanāya nimantetvā sake assame pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādeti. Tasmiṃ ca samaye selo brāhmaṇo saddhiṃ tīhi māṇavakasatehi jaṅghāvihāraṃ anuvicaranto keṇiyassa assamaṃ pavisitvā jaṭile kaṭṭhaphālanuddhanasampādanādinā dānūpakaraṇaṃ sajjente disvā "kiṃ nu kho te keṇiya mahāyañño paccupaṭṭhito"tiādiṃ pucchitvā tena "buddho bhagavā mayā svātanāya nimantito"ti vutte "buddho"ti vacanaṃ sutvāva haṭṭho udaggo pītisomanassajāto tāvadeva māṇavakehi saddhiṃ satthāraṃ upasaṅkamitvā katapaṭisanthāro ekamantaṃ nisinno bhagavato kāye bāttiṃsa mahāpurisa- lakkhaṇāni disvā "imehi lakkhaṇehi samannāgato rājā vā hoti cakkavattī, buddho vā loke vivaṭṭacchado, ayaṃ pana pabbajito, no ca kho naṃ jānāmi buddho vā, no vā, sutaṃ kho pana metaṃ brāhmaṇānaṃ vuḍḍhānaṃ 2- mahallakānaṃ ācariyapācariyānaṃ bhāsamānānaṃ `ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī'ti, asammāsambuddho hi sammukhe ṭhatvā buddhaguṇehi abhitthaviyamāno sārajjati maṅkubhāvaṃ āpajjati

@Footnote: 1 Sī.,Ma. samādāpetvā 2 cha.Ma. vuddhānaṃ Avesārajjappattatāya ananuyogakkhamattā, yannūnāhaṃ samaṇaṃ gotamaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan"ti evaṃ pana cintetvā:-

"paripuṇṇakāyo suruci sujāto cārudassano

suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā susukkadāṭhosi vīriyavā.

Narassa hi sujātassa ye bhavanti viyañjanā

sabbe te tava kāyasmiṃ mahāpurisalakkhaṇā.

Pasannanetto sumukho brahā uju patāpavā

majjhe samaṇasaṃghassa ādiccova virocasi.

Kalyāṇadassano bhikkhu kañcanasannibhattaco

kiṃ te samaṇabhāvena evaṃ uttamavaṇṇino.

Rājā arahasi bhavituṃ cakkavattī rathesabho

cāturanto vijitāvī jambusaṇḍassa issaro.

Khattiyā bhogī rājāno 1- anuyantā bhavanti te

rājābhirājā manujindo rajjaṃ kārehi gotamā"ti chahi gāthāhi bhagavantaṃ abhitthavi.

Tattha paripuṇṇakāyoti abhibyattarūpānaṃ dvattiṃsāya mahāpurisalakkhaṇānaṃ paripuṇṇatāya ahīnaṅgapaccaṅgatāya ca paripuṇṇasarīro. Surucīti sundarasarīrappabho. Sujātoti ārohapariṇāhasampattiyā saṇṭhānasampattiyā ca sunibbatto. 2- Cārudassanoti sucirampi passantānaṃ atittijanakaṃ appaṭikūlaṃ ramaṇīyaṃ cāru eva dassanaṃ assāti cārudassano. Keci panāhu "cārudassanoti sundaranetto"ti. Suvaṇṇavaṇṇoti suvaṇṇasadisavaṇṇo 3-. Asīti bhavasi, idaṃ padaṃ "paripuṇṇakāyo asī"tiādinā sabbapadehi yojetabbaṃ. Susukkadāṭhoti suṭṭhu sukkadāṭho. Bhagavato hi dāṭhāhi candakiraṇā viya dhavalarasmiyo

@Footnote: 1 khu.Ma. pāliyaṃ bhogirājāno; khu.sutta. 25/559/447 selasutta,

@Ma.Ma. 13/397/384 selasutta 2 potthakesu abhijātarūpoti pāṭho dissati

@3 Sī. suvaṇṇassa jātarūpassa sadisavaṇṇo Niccharanti. Vīriyavāti viriyapāramīpāripūriyā caturaṅgasamannāgataviriyādhiṭṭhānato 1- catubbidhassa sammappadhānassa sampattiyā ca atisayayutto.

Narassa hi sujātassāti samatiṃsāya pāramīnaṃ ariyassa vā cakkavattīvattassa paripūritattā suṭṭhu sammadeva jātassa narassa, mahāpurisassāti attho. Sabbe teti ye mahāpurisabhāvaṃ loke aggapuggalabhāvaṃ byañjayantīti byañjanāti laddhavohāra- suppatiṭṭhitapādatādibāttiṃsamahāpurisalakkhaṇasaṅkhātā tambanakhatuṅganakhatādiasītianu- byañjanasaṅkhātā ca rūpaguṇā, te anavasesā, tava kāyasmiṃ santīti vacanaseso 2-.

Mahāpurisalakkhaṇāti pubbe vuttabyañjanāneva vacanantarena nigamento āha.

Idāni tesu lakkhaṇesu attanā abhirucitehi lakkhaṇehi bhagavantaṃ thomento "pasannanetto"tiādimāha. Bhagavā hi 3- pañcavaṇṇapasādasampattiyā pasannanetto. Paripuṇṇacandamaṇḍalasadisamukhatāya sumukho. Ārohapariṇāhasampattiyā brahā. Brahmujugattatāya uju. Jutimantatāya patāpavā.

Idāni tameva patāpavantataṃ ādiccūpamāya vibhāvento "majjhe samaṇasaṃghassā"ti- ādimāha. Tattha ādiccova virocasīti yathā ādicco uggacchanto sabbaṃ tamagataṃ vidhametvā ālokaṃ karonto virocati, evaṃ tvampi anto ceva bahi ca sabbaṃ avijjātamaṃ viddhaṃsetvā ñāṇālokaṃ karonto virocasi.

Dassanīyarūpatāya aṅgīgatānaṃ dassanasampattīnaṃ āvahanato kalyāṇehi pañcahi dassanehi samannāgatattā ca kalyāṇadassano. Uttamavaṇṇinoti uttamavaṇṇasampannassa.

Cakkavattīti cakkaratanaṃ vatteti, catūhi sampatticakkehi vatteti, tehi ca pare vatteti, parahitāya iriyāpathacakkānaṃ vatto etasmiṃ atthīti cakkavattī, athavā catūhi

@Footnote: 1 Sī.vīriyaṭṭhānato 2 Sī. santīti seso 3 Sī.hi-saddo na dissati Acchariyadhammehi ca saṅgahavatthūhi ca samannāgamena parehi anabhibhavanīyassa āṇācakkassa vatto etasmiṃ atthītipi cakkavattī. Rathesabhoti rathikesu ājānīyausabhapuriso, mahārathikoti attho. Cāturantoti catusamuddantāya paṭhaviyā issaro. Vijitāvīti vijitavijayo. Jambusaṇḍassāti jambūdīpassa, pākaṭena hi issariyāni dassento evamāha. Cakkavattī pana saparittadīpānaṃ catunnampi mahādīpānaṃ issarova.

Khattiyāti jātikhattiyā. Bhogīti bhogiyā. Rājānoti ye keci rajjaṃ kārentā. Anuyantāti anugāmino sevakā. Rājābhirājāti rājūnaṃ pūjanīyo rājā hutvā, cakkavattīti adhippāyo. Manujindoti manussādhipati, manussānaṃ paramissaroti attho.

Evaṃ selena vutte bhagavā "ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṃ pātukarontī"ti imaṃ selassa manorathaṃ pūrento:-

"rājāhamasmi selāti dhammarājā anuttaro

dhammena cakkaṃ vattemi cakkaṃ appaṭivattiyan"ti 1- imaṃ gāthamāha.

Tatrāyaṃ adhippāyo:- yaṃ maṃ tvaṃ sela yācasi "rājā arahasi bhavituṃ cakkavattī"ti, ettha appossukko hohi, rājāhamasmi, sati ca rājatte yathā añño rājā samānopi yojanasataṃ vā anusāsati, dve tīṇi cattāri pañca yojanasatāni vā yojanasahassaṃ vā, cakkavattī hutvāpi catudīpapariyantamattaṃ vā, nāhamevaṃ paricchinnavisayo. Ahaṃ hi dhammarājā anuttaro bhavaggato avīcipariyantaṃ katvā tiriyaṃ aparimeyyalokadhātuyo anusāsāmi. Yāvatā hi apadādibhedā sattā, ahaṃ tesaṃ aggo.

@Footnote: 1 cha.Ma. rājāhamasmi sela (selāti bhagavā)

@dhammarājā anuttaro ..........

@dhammena cakkaṃ vattemi cakkaṃ appaṭivattiyanti Na hi me koci sīlena vā .pe. Vimuttiñāṇadassanena vā sadiso natthi, kuto bhiyyo. Svāhaṃ evaṃ dhammarājā anuttaro, anuttareneva catusatipaṭṭhānādibhedabodhi- pakkhiyasaṅkhātena dhammena cakkaṃ vattemi "idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā"ti- ādinā āṇācakkaṃ "idaṃ kho pana bhikkhave dukkhaṃ ariyasaccan"tiādinā 1- pariyatti- dhammena dhammacakkameva vā. Cakkaṃ appaṭivattiyanti yaṃ cakkaṃ appaṭivattiyaṃ hoti samaṇena vā .pe. Kenaci vā lokasminti.

Evaṃ attānamāvikarontaṃ bhagavantaṃ disvā pītisomanassajāto selo puna daḷhīkaraṇatthaṃ:-

"sambuddho paṭijānāsi 2- dhammarājā anuttaro

dhammena cakkaṃ vattemi iti bhāsatha gotama.

Ko nu senāpati bhoto sāvako satthuranvayo

ko imaṃ anuvatteti 3- dhammacakkaṃ pavattitan"ti gāthādvayamāha.

Tattha ko nu senāpatīti dhammarañño bhoto dhammena pavattitassa cakkassa anupavattanako senāpati ko nūti pucchi.

Tena ca samayena bhagavato dakkhiṇapasse āyasmā sāriputto nisinno hoti suvaṇṇapuñjo viya siriyā sobhamāno, taṃ dassento bhagavā:-

"mayā pavattitaṃ cakkaṃ 4- dhammacakkamanuttaraṃ

sārīputtonuvatteti anujāto tathāgatan"ti gāthamāha.

@Footnote: 1 vi.mahā. 4/14/14 pañcavaggiyakathā, saṃ.mahā. 19/1081/367 dhammacakkappavattanasutta

@2 cha.Ma. sambuddho paṭijānāsi (iti selo brāhmaṇo) 3 cha.Ma. ko te tamanuvatteti

@4 cha.Ma. mayā pavattitaṃ cakkaṃ (selāti bhagavā)

Tattha anujāto tathāgatanti tathāgataṃ anujāto, tathāgatena hetunā ariyāya jātiyā jātoti attho.

Evaṃ "ko nu senāpati bhoto"ti selena vuttapañhaṃ byākaritvā yaṃ selo āha "sambuddho paṭijānāsī"ti, tattha naṃ nikkaṅkhaṃ kātukāmo "nāhaṃ paṭiññā- matteneva paṭijānāmi, api cāhaṃ iminā kāraṇena buddho"ti ñāpetuṃ:-

"abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ bhāvetabbañca bhāvitaṃ

pahātabbaṃ pahīnaṃ me tasmā buddhosmi brāhmaṇā"ti gāthamāha.

Tattha abhiññeyyanti cattāri saccāni cattāri ariyasaccāni. Catunnaṃ hi saccānaṃ ariyasaccānañca sāmaññaggahaṇametaṃ yadidaṃ abhiññeyyanti. Tattha ariyasaccesu yaṃ bhāvetabbaṃ maggasaccaṃ, yañca pahātabbaṃ samudayasaccaṃ, tadubhayaggahaṇena tesaṃ phalabhūtāni nirodhasaccadukkhasaccānipi gahitāneva honti hetuggahaṇeneva phalasiddhito, tena tattha "sacchikātabbaṃ sacchikataṃ, pariññeyyaṃ pariññātan"ti idampi vuttameva hoti. "abhiññeyyaṃ abhiññātan"ti vā iminā ca sabbassapi ñeyyassa abhiññātasambuddhabhāvaṃ uddesavasena pakāsetvā tadekadesaṃ niddesavasena dassento "bhāvetabbañca bhāvitan"tiādimāha. Athavā "bhāvetabbaṃ bhāvitaṃ, pahātabbaṃ pahīnan"ti iminā attano ñāṇapahānasampadākittanamukhena taṃmūlakattā sabbepi buddhaguṇā kittitā hontīti āha "tasmā buddhosmi brāhmaṇā"ti. Abhiññeyyaabhiññātaggahaṇena hi sabbaso vijjāvimuttīnaṃ gahitattā saphalaṃ catusaccabhāvaṃ saddhiṃ hetusampattiyā dassento bujjhitabbaṃ sabbaṃ bujjhitvā buddho jātosmīti ñāyena hetunā attano buddhabhāvaṃ vibhāveti.

Evaṃ nippariyāyena attānaṃ pātukaritvā attani kaṅkhāvitaraṇatthaṃ brāhmaṇaṃ ussāhento:-

"vinayassu mayi kaṅkhaṃ adhimuccassu brāhmaṇa

dullabhaṃ dassanaṃ hoti sambuddhānaṃ abhiṇhaso.

Yesaṃ ve dullabho loke pātubhāvo abhiṇhaso

sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi sallakatto anuttaro.

Brahmabhūto atitulo mārasenappamaddano

sabbāmitte vase katvā modāmi akutobhayo"ti gāthattayamāha.

Tattha vinayassūti vinehi chinda. Kaṅkhanti vicikicchaṃ. Adhimuccassūti adhimokkhaṃ kara "sammāsambuddho"ti saddaha. Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānanti yato kappānaṃ asaṅkheyyampi buddhasuñño loko hoti. Sallakattoti rāgādisallakattano. Brahmabhūtoti seṭṭhabhūto. Atituloti tulaṃ atīto, nirupamoti attho. Mārasenappamaddanoti "kāmā te paṭhamā senā"ti 1- evaṃ āgatāya mārasenāya pamaddano. Sabbāmitteti khandhakilesābhisaṅkhāramaccudevaputtamārasaṅkhāte sabbapaccatthike. Vase katvāti attano vase katvā. Modāmi akutobhayoti kutoci nibbhayo samādhisukhena phalanibbānasukhena ca modāmi.

Evaṃ vutte selo brāhmaṇo tāvadeva bhagavati sañjātapasādo pabbajjāpekkho hutvā:-

"idaṃ bhonto nisāmetha yathā bhāsati cakkhumā

sallakatto mahāvīro sīhova nadatī vane.

Brahmabhūtaṃ atitulaṃ mārasenappamaddanaṃ

ko disvā nappasīdeyya api kaṇhābhijātiko.

@Footnote: 1 khu.sutta. 25/439/416 padhānasutta, khu.mahā. 29/234/114

@suddhaṭṭhakasuttaniddesa (syā), khu.cūḷa. 30/289/144 nandamāṇavakapañhāniddesa (syā)

Yo maṃ icchati anvetu yo vā nicchati gacchatu

idhāhaṃ pabbajissāmi varapaññassa santike"ti gāthattayamāha, yathā taṃ paripākagatāya upanissayasampattiyā codiyamāno.

Tattha kaṇhābhijātikoti nīcajātiko, tamotamaparāyaṇabhāve ṭhito.

Tato tepi māṇavakā hetusampannatāya tattheva pabbajjāpekkhā hutvā:-

"etaṃ ce ruccatī bhoto sammāsambuddhasāsanaṃ

mayampi pabbajissāma varapaññassa santike"ti gāthamāhaṃsu, yathā taṃ tena saddhiṃ katādhikārā kulaputtā.

Atha selo tesu māṇavakesu tuṭṭhacitto te dassento pabbajjañca yācamāno:-

"brāhmaṇā tisatā ime yācanti pañjalīkatā

brahmacariyaṃ carissāma bhagavā tava santike"ti gāthamāha.

Tato bhagavā yasmā selo heṭṭhā vuttanayena padumuttarassa bhagavato kāle tesaṃyeva tiṇṇaṃ purisasatānaṃ gaṇajeṭṭho hutvā ropitakusalamūlo, idāni pacchima- bhavepi tesaṃyeva ācariyo hutvā nibbatto, ñāṇañcassa tesañca paripakkaṃ, ehibhikkhu- bhāvassa ca upanissayo atthi, tasmā te sabbeva ehibhikkhubhāvena pabbajjāya pabbājento:-

"svākkhātaṃ brahmacariyaṃ 1- sandiṭṭhikamakālikaṃ

yattha amoghā pabbajjā appamattassa sikkhato"ti gāthamāha.

@Footnote: 1 cha.Ma. svākhātaṃ brahmacariyaṃ (selāti bhagavā)

Tattha sandiṭṭhikanti paccakkhaṃ. Akālikanti maggānantaraphaluppattito na kālantare pattabbaphalaṃ. Yatthāti yaṃnimittā. Maggabrahmacariyanimittā hi pabbajjā amoghā anipphalā, yatthāti vā yasmiṃ sāsane appamattassa sativippavāsarahitassa tīsu sikkhāsu sikkhato.

Evañca vatvā "etha bhikkhavo"ti bhagavā avoca. Tāvadeva te sabbe iddhimaya- pattacīvaradharā hutvā saṭṭhivassikattherā viya bhagavantaṃ abhivādetvā parivāresuṃ. So evaṃ pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto sattame divase sapariso arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-

"nagare haṃsavatiyā vīthisāmī ahosahaṃ

mama ñātī samānetvā idaṃ vacanamabraviṃ.

Buddho loke samuppanno puññakkhetto anuttaro

āsi so sabbalokassa āhutīnaṃ paṭiggaho.

Khattiyā negamā ceva mahāsālā ca brāhmaṇā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Hatthārohā anīkaṭṭhā rathikā pattikārakā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Uggā ca rājaputtā ca vesiyānā ca brāhmaṇā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Āḷārikā ca sūdā ca 2- nhāpakā mālakārakā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Rajakā pesakārā ca tunnavāyā ca nhāpikā. 3-

Pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

@Footnote: 1 khu.apa. 32/208/443 selattherāpadāna 2 cha.Ma. āḷārikā kappakā ca

@3 cha.Ma. cammakārā ca nhāpitā

Usukārā bhamakārā cammakārā ca tacchakā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Kammārā soṇṇakārā ca tipulohakarā tathā

pasannacittā sumanā pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Bhatakā ceṭakā ceva dāsakammakarā bahū

yathāsakena thāmena pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Udahārā kaṭṭhahārā kasikā 1- tiṇahārakā

yathāsakena thāmena pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Pupphikā mālikā ceva paṇṇikā phalahārakā

yathāsakena thāmena pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Gaṇikā kumbhadāsī ca pūvikā macchikāpi ca

yathāsakena thāmena pūgadhammaṃ akaṃsu te.

Etha sabbe samāgantvā gaṇaṃ bandhāma ekato

adhikāraṃ karissāma puññakkhette anuttare.

Te me sutvāna vacanaṃ gaṇaṃ bandhiṃsu tāvade

upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ bhikkhusaṃghassa kārayuṃ.

Niṭṭhāpetvāna taṃ sālaṃ udaggo tuṭṭhamānaso

pareto tehi sabbehi sambuddhamupasaṅkamiṃ.

Upasaṅkamma sambuddhaṃ lokanāthaṃ narāsabhaṃ

vanditvā satthuno pāde idaṃ vacanamabraviṃ.

Ime tīṇi satā vīra purisā ekato gaṇā

upaṭṭhānasālaṃ sukataṃ niyyādenti tuvaṃ muni.

Bhikkhusaṃghassa purato sampaṭicchatva cakkhumā

tiṇṇaṃ satānaṃ purato imā gāthā abhāsatha.

@Footnote: 1 cha.Ma. kassakā

Tisatāpi ca jeṭṭho ca anuvattiṃsu ekato

sampattiṃ hi karitvāna sabbe anubhavissatha.

Pacchime bhave sampatte sītibhāvamanuttaraṃ

1- ajaraṃ amaraṃ khemaṃ nibbānaṃ passayissatha. 1-

Evaṃ buddho viyākāsi sabbaññū samaṇuttaro

buddhassa vacanaṃ sutvā somanassaṃ pavedayiṃ.

Tiṃsakappasahassāni devaloke ramiṃ ahaṃ

devādhipo pañcasataṃ devarajjamakārayiṃ.

Sahassakkhattuṃ rājā ca cakkavattī ahosahaṃ

2- padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhayaṃ. 2-

Idha mānusake rajjaṃ parisā honti bandhavā

pacchime bhave sampatte vāseṭṭho nāma brāhmaṇo.

Asītikoṭi nicayo tassa putto ahosahaṃ

selo iti mamaṃ nāmaṃ chaḷaṅge pāramiṃ gato.

Jaṅghāvihāraṃ vicaraṃ sasissehi purakkhato

jaṭābhārikabharitaṃ keṇiyaṃ nāma tāpasaṃ.

Paṭiyattāhutiṃ disvā idaṃ vacanamabraviṃ

āvāho vā vivāho vā rājā vā te nimantito.

Āhutiṃ yiṭṭhukāmohaṃ brāhmaṇe devasammate

na nimantemi rājānaṃ āhutī me na vijjati.

Na catthi mayhamāvāho vivāho me na vijjati

sakyānaṃ nandijanano seṭṭho loke sadevake.

Sabbalokahitatthāya sabbasattasukhāvaho

so me nimantito ajja tassetaṃ paṭiyādanaṃ.

@Footnote: 1-1 cha.Ma. ajaraṃ amataṃ santaṃ, nibbānaṃ phassayissatha

@2-2 cha.Ma. devarajjaṃ karontassa, mahādevā avandisuṃ

Timbarūsakavaṇṇābho appameyyo anūpamo

rūpenāsadiso buddho svātanāya nimantito.

Ukkāmukhapahaṭṭhova khadiraṅgārasannibho

vijjūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Pabbatagge yathā acci puṇṇamāyeva candimā

naḷaggivaṇṇasaṅkāso so me buddho nimantito.

Asambhīto bhayātīto bhavantakaraṇo muni

sīhūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Kusalo buddhadhammehi apasayho parehi so

nāgūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Saddhammapārakusalo 1- buddhanāgo asādiso

usabhūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Anantavaṇṇo amitayaso vicittasabbalakkhaṇo

sakkūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Vasī gaṇī patāpī ca tejasī ca durāsado

brahmūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Mahaggadhammo 2- dasabalo balātibalapārago

dharaṇūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Sīlavīcisamākiṇṇo dhammaviññāṇakhobhito

udadhūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Durāsado duppasaho acalo uggato brahā

nerūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Anantañāṇo asamo 3- atulo aggataṃ gato

gaganūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

@Footnote: 1 cha.Ma. saddhammācārakusalo 2 cha.Ma. pattadhammo 3 cha.Ma. asamasamo

Patiṭṭhā bhayabhītānaṃ tāṇo saraṇagāminaṃ

assāsako mahāvīro so me buddho nimantito.

Āsayo buddhimantānaṃ puññakkhettaṃ sukhesinaṃ

ratanākaro mahāvīro so me buddho nimantito.

Assāsako vedakaro sāmaññaphaladāyako

meghūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Loke samussito vīro 1- sabbatamavinodano

suriyūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Ārammaṇavimuttīsu sabhāvadassano muni

candūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Buddho samussito loke lakkhaṇehi alaṅkato

appameyyo mahāvīro so me buddho nimantito.

Yassa ñāṇaṃ appameyyaṃ sīlaṃ yassa anūpamaṃ

vimutti asadisā yassa so me buddho nimantito.

Yassa dhīti asadisā thāmo yassa acintiyo

yassa parakkamo jeṭṭho so me buddho nimantito.

Rāgo doso ca moho ca visā sabbe samūhatā

agadūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Klesabyādhibahudukkha- sabbatamavinodano

vejjūpamo mahāvīro so me buddho nimantito.

Buddhoti bho yaṃ vadesi ghosopeso sudullabho

buddho buddhoti sutvāna pīti me udapajjatha.

Abbhantaraṃ agaṇhantaṃ pīti me bahi nicchare

sohaṃ pītimano santo idaṃ vacanamabraviṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. lokacakkhu mahātejo

Kahaṃ nu kho so bhagavā lokajeṭṭho narāsabho

tattha gantvā namassissaṃ sāmaññaphaladāyakaṃ.

Paggayha dakkhiṇaṃ bāhuṃ vedajāto katañjalī

ācikkhi me dhammarājaṃ sokasallavinodanaṃ.

Udentaṃva mahāmeghaṃ nīlaṃ añjanasannibhaṃ

sāgaraṃ viya dissantaṃ passasetaṃ mahāvanaṃ.

Ettha so vasate buddho adantadamako muni

vinayanto ca veneyye bodhento bodhipakkhiye.

Pipāsitova udakaṃ bhojanaṃva jighacchito

gāvī yathā vacchagiddhā evāhaṃ viciniṃ jinaṃ.

Ācāraupacāraññū dhammānucchavisaṃvaraṃ

sikkhāpemi sake sisse gacchante jinasantikaṃ.

Durāsadā bhagavanto sīhāva ekacārino

pade padaṃ nikkhipantā āgaccheyyātha māṇavā.

Āsīviso yathā ghoro migarājāva kesarī

mattova kuñjaro dantī evaṃ buddhā durāsadā.

Ukkāsitañca khipitaṃ ajjhupekkhiya māṇavā

pade padaṃ nikkhipantā upetha buddhasantikaṃ.

Paṭisallānagarukā appasaddā durāsadā

durūpasaṅkamā buddhā garū honti sadevake.

Yadāhaṃ pañhaṃ pucchāmi paṭisammodayāmi vā

appasaddā tadā hotha munibhūtāva tiṭṭhatha.

Yaṃ so deseti saddhammaṃ 1- khemaṃ nibbānapattiyā

tamevatthaṃ nisāmetha saddhammassavanaṃ sukhaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. sambuddho

Upasaṅkamma sambuddhaṃ sammodiṃ muninā ahaṃ

taṃ kathaṃ vītisāretvā lakkhaṇe upadhārayiṃ.

Lakkhaṇe dve ca kaṅkhāmi passāmi tiṃsalakkhaṇe

kosohitavatthaguyhaṃ iddhiyā dassayī muni.

Jivhaṃ ninnāmayitvāna kaṇṇasote ca nāsike

paṭimasi nalāṭantaṃ kevalaṃ chādayī jino.

Tassāhaṃ lakkhaṇe disvā paripuṇṇe sabyañjane

buddhoti niṭṭhaṃ gantvāna saha sissehi pabbajiṃ.

Satehi tīhi sahito pabbajiṃ anagāriyaṃ

aḍḍhamāse asampatte sabbe pattāmha nibbutiṃ.

Ekato kammaṃ katvāna puññakkhette anuttare

ekato saṃsaritvāna ekato vinivattayuṃ.

Gopānasiyo datvāna pūgadhamme vasiṃ ahaṃ

tena kammena sukatena aṭṭha hetū labhāmahaṃ.

Disāsu pūjito homi bhogā ca amitā mama

patiṭṭhā homi sabbesaṃ tāso mama na vijjati.

Byādhayo me na vijjanti dīghāyuṃ pālayāmi ca

sukhumacchaviko homi āvāse patthite vase.

Aṭṭha gopānasī datvā pūgadhamme vasiṃ ahaṃ

paṭisambhidārahattañca etaṃ me aparaṭṭhamaṃ.

Sabbavositavosāno katakicco anāsavo

aṭṭha gopānasī nāma tava putto mahāmuni.

Pañca thambhāni datvāna pūgadhamme vasiṃ ahaṃ

tena kammena sukatena pañca hetū labhāmahaṃ.

Acalo homi mettāya anūnaṅgo bhavāmahaṃ

ādeyyavacano homi na dhaṃsemi yathā ahaṃ.

Abhantaṃ hoti me cittaṃ akhilo homi kassaci

tena kammena sukatena vimalo homi sāsane.

Sagāravo sappatisso katakicco anāsavo

sāvako te mahāvīra bhikkhu taṃ vandate muni.

Katvā sukatapallaṅkaṃ sālāyaṃ paññapesahaṃ

tena kammena sukatena pañca hetū labhāmahaṃ.

Ucce kule pajāyitvā mahābhogo bhavāmahaṃ

sabbasampattiko homi maccheraṃ me na vijjati.

Gamane patthite mayhaṃ pallaṅko upatiṭṭhati

saha pallaṅkaseṭṭhena gacchāmi mama patthitaṃ.

Tena pallaṅkadānena tamaṃ sabbaṃ vinodayiṃ

sabbābhiññābalappatto thero vandati taṃ muni.

Parakiccattakiccāni sabbakiccāni sādhayiṃ

tena kammena sukatena pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ.

Pariniṭṭhitasālamhi paribhogamadāsahaṃ

tena kammena sukatena seṭṭhattaṃ ajjhupāgato.

Ye keci damakā loke hatthiasse damenti ye

karitvā kāraṇā nānā dāruṇena damenti te.

Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra damesi naranāriyo

adaṇḍena asatthena damesi uttame dame.

Dānassa vaṇṇe kittento desanākusalo muni

ekapañhaṃ kathentova bodhesi tisate muni.

Dantā mayaṃ sārathinā suvimuttā anāsavā

sabbābhiññābalapattā nibbutā upadhikkhaye.

Satasahassito kappe yaṃ dānamadadiṃ tadā

atikkantā bhayā sabbe sālādānassidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā satthāraṃ upasaṅkamitvā aññaṃ byākaronto:-

"yaṃ taṃ saraṇamāgamha ito aṭṭhami 1- cakkhuma

sattarattena bhagavā dantāmha tava sāsane"ti gāthamāha. Tassattho:- pañcahi cakkhūhi cakkhuma bhagavā yasmā mayaṃ ito atīte aṭṭhame divase taṃ saraṇaṃ agamimha. Tasmā sattarattena tava sāsane damakena 2- dantā amha, aho te saraṇagamanassa ānubhāvoti. Tato paraṃ:-

"tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā tuvaṃ mārābhibhū muni

tuvaṃ anusaye chetvā tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ.

Upadhī te samatikkantā āsavā te padālitā

sīhova anupādāno pahīnabhayabheravo"ti imāhi dvīhi gāthāhi abhitthavitvā osānagāthāya satthāraṃ vandanaṃ yācati:-

"bhikkhavo tisatā ime tiṭṭhanti pañjalīkatā

pāde vīra pasārehi nāgā vandantu satthuno"ti.

Tattha tuvaṃ buddhoti tvameva imasmiṃ loke sabbaññubuddho. Diṭṭhadhammikādiatthena sattānaṃ anusāsanato tvameva satthā. Sabbesaṃ mārānaṃ abhibhavanato mārābhibhū. Munibhāvato muni. Anusaye chetvāti kāmarāgādike anusaye ariyamaggasatthena chinditvā.

@Footnote: 1 cha.Ma. aṭṭhame 2 Sī. ayaṃ pāṭho na dissati Tiṇṇoti sayaṃ saṃsāramahoghaṃ tiṇṇo, desanāhatthena imaṃ pajaṃ sattakāyaṃ tāresi. Upadhīti khandhūpadhiādayo sabbe upadhī. Anupādānoti sabbaso pahīnakāmupādānādiko. Evaṃ vatvā thero sapariso satthāraṃ abhivandatīti.

Selattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.