๑. มัญชิฏฐกวิมาน

๔. มญฺชิฏฺฐกวคฺค

๓๙. ๑. มญฺชิฏฺฐกวิมานวณฺณนา

มญฺชิฏฺฐกวคฺเค มญฺชิฏฺฐเก วิมานสฺมินฺติ มญฺชิฏฺฐกวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน. ตตฺถ อญฺญตโร อุปาสโก ภควนฺตํ นิมนฺเตตฺวา อนนฺตรวิมาเน วุตฺตนเยเนว มณฺฑปํ สชฺเชตฺวา ตตฺถ นิสินฺนํ สตฺถารํ ปูเชตฺวา ทานํ เทติ. เตน จ สมเยน อญฺญตรา กุลทาสี อนฺธวเน สุปุปฺผิตํ สาลรุกฺขํ ทิสฺวา ตตฺถ ปุปฺผานิ คเหตฺวา หีเรหิ อาวุณิตฺวา วฏฺสเก กตฺวา ปุน พหูนิ มุตฺตปุปฺผานิ อคฺคปุปฺผานิ จ คเหตฺวา นครํ ปวิฏฺฐา ๑- ตสฺมึ มณฺเฑเป ยุคนฺธรปพฺพตกุจฺฉึ โอภาสยมานํ พาลสูริยํ วิย ฉพฺพณฺณพุทฺธรํสิโย วิสฺสชฺเชตฺวา นิสินฺนํ ภควนฺตํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺตา เตหิ ปุปฺเผหิ ปูเชนฺตี วฏฺสกานิ อาสนสฺส สมนฺตโต ฐเปตฺวา อิตรานิ จ ปุปฺผานิ โอกิริตฺวา สกฺกจฺจํ วนฺทิตฺวา ติกฺขตฺตุํ ปทกฺขิณํ กตฺวา อคมาสิ. สา อปรภาเค กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน ๒- นิพฺพตฺติ, ตตฺถ ตสฺสา รตฺตผลิกมยํ วิมานํ, ตสฺส จ ปุรโต สุวณฺณวาลุกาสนฺถต- ภูมิภาคํ มหนฺตํ สาลวนํ ปาตุรโหสิ. สา ยทา วิมานโต นิกฺขมิตฺวา สาลวนํ ปวิสติ, ตทา สาลสาขา โอนมิตฺวา ตสฺสา อุปริ กุสุมานิ โอกิรนฺติ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เหฏฺฐา วุตฺตนเยน อุปคนฺตฺวา อิมาหิ คาถาหิ กตกมฺมํ ปุจฺฉิ:-

"มญฺชิฏฺฐเก วิมานสฺมึ โสณฺณวาลุกสนฺถเต ๓-

ปญฺจงฺคิเกน ตูริเยน รมสิ สุปฺปวาทิเต.

ตมฺหา วิมานา โอรุยฺห นิมฺมิตา รตนามยา

โอคาหสิ สาลวนํ ปุปฺผิตํ สพฺพกาลิกํ.

@เชิงอรรถ: ๑ ก. ปวิสิตฺวา ๒ ก. ตาวตึเสสุ อุปฺปชฺชิ ๓ ก. โสวณฺณวาลุก...

ยสฺส ยสฺเสว สาลสฺส มูเล ติฏฺฐสิ เทวเต

โส โส มุญฺจติ ปุปฺผานิ โอนมิตฺวา ทุมุตฺตโม.

วาเตริตํ สาลวนํ อาธุตํ ทิชเสวิตํ

วาติ คนฺโธ ทิสา สพฺพา รุกฺโข มญฺชูสโก ยถา.

ฆายเส ตํ สุจิคนฺธํ รูปํ ปสฺสสิ อมานุสํ

เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺ"ติ.

#[๖๘๙] ตตฺถ มญฺชิฏฺฐเก วิมานสฺมินฺติ รตฺตผลิกมเย วิมาเน. สินฺทุวารกณวีรมกุลสทิสวณฺณํ หิ "มญฺชิฏฺฐกนฺ"ติ วุจฺจติ. โสณฺณวาลุกสนฺถเตติ สมนฺตโต วิปฺปกิณฺณาหิ สุวณฺณวาลุกาหิ สนฺถตภูมิภาเค. รมสิ สุปฺปวาทิเตติ สุฏฺฐุ ปวาทิเตน ปญฺจงฺคิเกน ตูริเยน อภิรมสิ.

#[๖๙๐] นิมฺมิตา รตนามยาติ ตว สุจริตสิปฺปินา อภินิมฺมิตา รตนมยา วิมานา. โอคาหสีติ ปวิสสิ. สพฺพกาลิกนฺติ สพฺพกาเล สุขํ สพฺพอุตุสปฺปายํ, สพฺพกาเล ปุปฺผนกํ วา.

#[๖๙๒] วาเตริตนฺติ ยถา ปุปฺปานิ โอกิรนฺติ, เอวํ วาเตน อีริตํ จลิตํ. อาธุตนฺติ มนฺเทน มาลุเตน สณิกสณิกํ วิธูปยมานํ. ทิชเสวิตนฺติ มยูรโกกิลาทิสกุณสงฺเฆหิ อุปเสวิตํ.

เอวํ เถเรน ปุฏฺฐา สา เทวตา อิมาหิ คาถาหิ พฺยากาสิ:-

"อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูตา ทาสี อยิรกุเล อหุํ

พุทฺธํ นิสินฺนํ ทิสฺวาน สาลปุปฺเผหิ โอกิรึ.

วฏํสกญฺจ สุกตํ สาลปุปฺผมยํ อหํ

พุทฺธสฺส อุปนาเมสึ ปสนฺนา เสหิ ปาณิหิ.

ตาหํ กมฺมํ กริตฺวาน กุสลํ พุทฺธวณฺณิตํ

อเปตโสกา สุขิตา สมฺปโมทาม'นามยา"ติ.

#[๖๙๔-๕] ตตฺถ อยิรกุเลติ อยฺยกุเล, สามิกเคเหติ อตฺโถ. อหุนฺติ อโหสึ. โอกิรินฺติ ปุปฺเผหิ ๑- วิปฺปกิรึ. อุปนาเมสินฺติ ปูชาวเสน อุปนาเมสึ. ๒- เสสํ วุตฺตนยเมว.

อถายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สปริวาราย ตสฺสา เทวตาย ธมฺมํ เทเสตฺวา มนุสฺสโลกํ อาคนฺตฺวา ภควโต ตมตฺถํ นิเวเทสิ. ภควา ตํ อฏฺฐุปฺปตฺตึ กตฺวา สมฺปตฺตมหาชนสฺส ธมฺมํ เทเสสิ, เทสนา สเทวกสฺส โลกสฺส สาตฺถิกา อโหสีติ.

มญฺชิฏฺฐกวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.