๑๑. มุตตาเถรีคาถา

412. 11. Muttātherīgāthāvaṇṇanā

sumuttā sādhu muttāmhītiādikā muttāya theriyā gāthā.

Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde kosalajanapade oghātakassa nāma daliddabrāhmaṇassa dhītā hutvā

@Footnote: 1 Sī. anupaddutaṃ 2 i. tāressāmi Nibbatti, taṃ vayappattakāle mātāpitaro ekassa khujjabrāhmaṇassa adaṃsu. Sā tena gharāvāsaṃ arocantī taṃ anujānāpetvā pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karoti. Tassā bahiddhārammaṇesu cittaṃ vidhāvati, sā taṃ niggaṇhantī "sumuttā sādhu muttāmhī"ti gāthaṃ vadantīyeva vipassanaṃ ussukkāpetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-

"padumuttaro nāma jino sabbadhammesu cakkhumā

pāṇine anuggaṇhanto piṇḍāya pāvisī puraṃ.

Tassa āgacchato satthu sabbe nagaravāsino

haṭṭhatuṭṭhā samāgantvā vālikā ākiriṃsu te.

Vīthisammajjanaṃ katvā kadalipuṇṇakaddhaje

dhūpaṃ 2- cuṇṇaṃ ca mālaṃ 3- ca sakkāraṃ katvāna 4- satthuno.

Maṇḍapaṃ paṭiyādetvā nimantetvā vināyakaṃ

mahādānaṃ daditvāna sambodhiṃ abhipatthayi.

Padumuttaro mahāvīro hārako sabbapāṇinaṃ

anumodaniyaṃ katvā byākāsi aggapuggalo.

Satasahasse atikkante kappo hessati bhaddako

bhavābhave sukhaṃ laddhā pāpuṇissasi bodhiyaṃ.

Hatthakammañca ye keci katāvī naranāriyo

anāgatamhi addhāne sabbā hessanti sammukhā.

@Footnote: 1 apadānapāḷiyaṃ imā gāthā na dissanti 2 cha.Ma. dhūmaṃ 3 cha.Ma. māsaṃ 4 cha.Ma. kacca

Tena kammavipākena cetanāpaṇidhīhi ca

uppannadevabhavane tuyhaṃ tā paricārikā.

Dibbasukhaṃ asaṅkhyeyyaṃ mānusañca asaṅkhiyaṃ

anubhonti ciraṃ kālaṃ saṃsarimha bhavābhave.

Satasahassito kappe yaṃ kammaṃ akariṃ tadā

sukhumālā manussesu atho devapuresu ca.

Rūpaṃ bhogaṃ yasaṃ āyuṃ atho kittisukhaṃ piyaṃ

labhāmi satataṃ sabbaṃ sukataṃ kammasampadaṃ.

Pacchime bhave sampatte jātāhaṃ brāhmaṇe kule

sukhumālahatthapādā ramaṇiye nivesane.

Sabbakālampi paṭhavī na passāmanalaṅkataṃ

cikkhallabhūmiṃ asuciṃ na passāmi kudācanaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā udānentī:-

"sumuttā sādhu muttāmhi tīhi khujjehi muttiyā

udukkhalena musalena patinā khujjakena ca

muttāmhi jātimaraṇā bhavanetti samūhatā"ti imaṃ gāthaṃ abhāsi.

Tattha sumuttāti suṭṭhu muttā. Sādhu muttāmhīti sādhu sammadeva muttā amhi. Kuto pana sumuttā sādhumuttāti āha "tīhi khujjehi muttiyāti, tīhi Vaṅkehi 1- parimuttiyāti attho. Idāni tāni sarūpato dassentī "udukkhalena musalena, patinā khujjakena cā"ti āha. Udukkhale hi dhaññaṃ pakkhipantiyā parivattentiyā musalena koṭṭentiyā ca piṭṭhi onāmetabbā hotīti khujjakaraṇahetutāya tadubhayaṃ "khujjan"ti vuttaṃ. Sāmiko panassā khujjo eva, idāni yassā muttiyā nidassanavasena tīhi khujjehi mutti 2- vuttā, tameva dassentī "muttāmhi jātimaraṇā"ti vatvā tattha kāraṇamāha "bhavanetti samūhatā"ti. Tassattho:- na kevalamahaṃ tīhi khujjehi eva muttā, athakho sabbasmā jātimaraṇāpi, 3- yasmā sabbassāpi bhavassa netti nāyikā taṇhā aggamaggena mayā samugghāṭitāti.

Muttātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.