๕. กัญชกทายิกาวิมาน

Alomavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.

43. 5. Kañjikadāyikāvimānavaṇṇanā

abhikkantena vaṇṇenāti kañjikadāyikāvimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā andhakavinde viharati, tena samayena bhagavato kucchiyaṃ vātarogo uppajji. Bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi "gaccha tvaṃ ānanda piṇḍāya caritvā mayhaṃ bhesajjatthaṃ kañjikaṃ āharā"ti. "evaṃ bhante"ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissuṇitvā mahārājadattiyaṃ pattaṃ gahetvā attano upaṭṭhākavejjassa nivesanadvāre aṭṭhāsi. Taṃ disvā vejjassa bhariyā paccuggantvā vanditvā pattaṃ gahetvā theraṃ pucchi "kīdisena vo bhante bhesajjena attho"ti. Sā kira buddhi- sampannā "bhesajjena payojane sati thero idhāgacchati, na bhikkhatthan"ti sallakkhesi. "kañjikenā"ti ca vutte "nayidaṃ bhesajjaṃ mayhaṃ ayyassa, tathā hesa bhagavato patto, handāhaṃ lokanāthassa anucchavikaṃ kañjikaṃ sampādemī"ti somanassajātā sañjāta- bahumānā badarayūsena yāguṃ sampādetvā pattaṃ pūretvā tassa parivārabhāvena aññañca bhojanaṃ paṭiyādetvā pesesi. Taṃ paribhuttamattasseva bhagavato so ābādho vūpasami. Sā aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajjitvā mahatiṃ dibbasampattiṃ anubhavantī modati. Athāyasmā mahāmoggallāno devacārikaṃ caranto taṃ accharāsahassaparivārena vicarantiṃ disvā tāya katakammaṃ imāhi gāthāhi pucchi:-

"abhikkantena vaṇṇena yā tvaṃ tiṭṭhasi devate

obhāsentī disā sabbā osadhī viya tārakā.

Kena te'tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati

uppajjanti ca te bhogā ye keci manaso piyā.

Pucchāmi taṃ deva mahānubhāve

manussabhūtā kimakāsi puññaṃ

kenāsi evañjalitānubhāvā

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti. Sāpi byākāsi.

Sā devatā attamanā moggallānena pucchitā

pañhaṃ puṭṭhā viyākāsi yassa kammassidaṃ phalaṃ.

"ahaṃ andhakavindamhi buddhassādiccabandhuno

adāsiṃ kolasampākaṃ kañjikaṃ teladhūpitaṃ.

Pipphalyā lasuṇena ca missaṃ lāmañjakena ca

adāsiṃ ujubhūtasmiṃ vippasannena cetasā.

Yā mahesittaṃ kāreyya cakkavattissa rājino

nārī sabbaṅgakalyāṇī bhattu cānomadassikā

ekassa kañjikadānassa kalaṃ nāgghati soḷasiṃ.

Sataṃ nikkhā sataṃ assā sataṃ assatarīrathā

sataṃ kaññāsahassāni āmuttamaṇikuṇḍalā

ekassa kañjikadānassa kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

Sataṃ hemavatā nāgā īsādantā urūḷhavā

suvaṇṇakacchā mātaṅgā hemakappanivāsasā 1-

@Footnote: 1 cha.Ma. hemakappanavāsasā

Ekassa kañjikadānassa kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

Catunnamapi dīpānaṃ 1- issaraṃ yodha kāraye

ekassa kañjikadānassa kalaṃ nāgghati soḷasin"ti.

#[723-4] Tattha adāsiṃ kolasampākaṃ, 2- kañjikaṃ teladhūpitanti badaramodakakasāve 3- catuguṇodakasamodite 4- pākena catutthabhāgāvasiṭṭhaṃ 5- yāguṃ pacitvā taṃ tikaṭuka- ajamodahiṅgujīrakalasuṇādīhi kaṭukabhaṇḍehi abhisaṅkharitvā sudhūpitaṃ katvā lāmañjagandhaṃ gāhāpetvā pasannena cittena bhagavato patte ākiritvā satthāraṃ uddisitvā adāsiṃ, therassa hatthe patiṭṭhapesinti dasseti. Tenāha:-

"pipphalyā lasuṇena ca missaṃ lāmañjakena ca

adāsiṃ ujubhūtasmiṃ vippasannena cetasā"ti. Sesaṃ vuttanayameva.

Evaṃ āyasmā mahāmoggallāno tāya devatāya attanā samupacitasucaritakamme āvikate saparivārāya tassā dhammaṃ desetvā manussalokaṃ āgantvā taṃ pavattiṃ bhagavato ārocesi. Bhagavā tamatthaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā catuparisamajjhe dhammaṃ desesi, sā desanā mahājanassa sātthikā ahosīti.

Kañjikadāyikāvimānavaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 ka. padīpānaṃ 2 cha.Ma. kolasampāpakaṃ 3 i. badaramodakasāve

@4 Sī. catuguṇodakasammaddite, i. catuguṇodakasammodite 5 Sī. catubhāgāvasiṭṭhe