๒. วิมลปุรณคณิกาเถรีคาถา

๔๔๐. ๒. วิมลาเถรีคาถาวณฺณนา

มตฺตา วณฺเณน รูเปนาติอาทิกา วิมลาย เถริยา คาถา.

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิการา ตตฺถ ตตฺถ ภเว วิวฏฺฏูปนิสฺสยํ กุสลํ อุปจินิตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท เวสาลิยํ อญฺญตราย รูปูปชีวินิยา อิตฺถิยา ธีตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ, วิมลาติสฺสา นามํ อโหสิ. สา วยปฺปตฺตา ตเถว ชีวิตํ ๒- กปฺเปนฺตี

@เชิงอรรถ: ๑ สี.,อิ. องฺคุลิโผฐนมตฺตมฺปิ ๒ ม. ทุจินฺติตํ เอกทิวสํ อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จรนฺตํ ทิสฺวา ปฏิพทฺธ- จิตฺตา หุตฺวา เถรสฺส วสนฏฺฐานํ คนฺตฺวา เถรํ อุทฺทิสฺส ปโลภนกมฺมํ กาตุํ อารภิ. "ติตฺถิเยหิ อุยฺโยชิตา ตถา อกาสี"ติ เกจิ วทนฺติ. เถโร ตสฺสา อสุภวิภาวนมุเขน ๑- สนฺตชฺชนํ กตฺวา โอวาทมทาสิ. ตํ เหฏฺฐา เถรคาถาย ๒- อาคตเมว, ตถา ปน เถเรน โอวาเท ทินฺเน สา สํเวคชาตา หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา สาสเน ปฏิลทฺธสทฺธา อุปาสิกา หุตฺวา อปรภาเค ภิกฺขุนีสุ ปพฺพชิตฺวา ฆเฏนฺตี วายมนฺตี เหตุสมฺปนฺนตาย นจิรสฺเสว อรหตฺตํ ปตฺวา อตฺตโน ปฏิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา อุทาน- วเสน:-

"มตฺตา วณฺเณน รูเปน โสภคฺเคน ยเสน จ

โยพฺพเนน จุปตฺถทฺธา อญฺญาสมติมญฺญิหํ.

วิภูสิตฺวา อิมํ กายํ สุจิตฺตํ พาลลาปนํ

อฏฺฐาสึ เวสิทฺวารมฺหิ ลุทฺโท ปาสมิโวฑฺฑิย.

ปิลนฺธนํ วิทสฺเสนฺตี ๓- คุยฺหํ ปกาสิกํ พหุํ

อกาสึ วิวิธํ มายํ อุชฺฌคฺฆนฺตี พหุํ ชนํ.

สาชฺช ปิณฺฑํ จริตฺวาน มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา

นิสินฺนา รุกฺขมูลมฺหิ อวิตกฺกสฺส ลาภินี.

สพฺเพ โยคา สมุจฺฉินฺนา เย ทิพฺพา เย จ มานสา

เขเปตฺวา อาสเว สพฺเพ สีติภูตามฺหิ นิพฺพุตา"ติ อิมา คาถา อภาสิ.

ตตฺถ มตฺตา วณฺเณน รูเปนาติ คุณวณฺเณน เจว รูปสมฺปตฺติยา จ. โสภคฺเคนาติ สุภคภาเวน. ยเสนาติ ปริวารสมฺปตฺติยา. มตฺตา วณฺณมทรูปมท- โสภคฺคมทปริวารมทวเสน มทํ อาปนฺนาติ อตฺโถ. โยพฺพเนน จุปตฺถทฺธาติ

@เชิงอรรถ: ๑ สี. สรีรสภาววิภาวนา... ๒ สี. เถรกถาย ๓ ฉ.ม. วิทํเสนฺตี โยพฺพนมเทน อุปรูปริ ถทฺธา โยพฺพนนิมิตฺเตน อหงฺกาเรน อุปตฺถทฺธจิตฺตา อนุปสนฺตมานสา. อญฺญาสมติมญฺญิหนฺติ อญฺญา อิตฺถิโย อตฺตโน วณฺณาทิคุเณหิ สพฺพถาปิ อติกฺกมิตฺวา มญฺญึ อหํ. อญฺญาสํ วา อิตฺถีนํ วณฺณาทิคุเณ อติมญฺญึ อติกฺกมิตฺวา อมญฺญึ อวมานํ อกาสึ.

วิภูสิตฺวา อิมํ กายํ, สุจิตฺตํ พาลลาปนนฺติ อิมํ นานาวิธอสุจิภริตํ เชคุจฺฉํ อหํ มมาติ พาลานํ ลาปนโต วาจนโต พาลลาปนํ มม กายํ ฉวิราคกรณ- เกสฏฺฐปนาทินา สุจิตฺตํ วตฺถาภรเณหิ วิภูสิตฺวา สุมณฺฑิตปสาทิตํ กตฺวา. อฏฺฐาสึ เวสิทฺวารมฺหิ, ลุทฺโท ปาสมิโวฑฺฑิยาติ มิคลุทฺโท วิย มิคานํ พนฺธนตฺถาย ทณฺฑ- วากราทิมิคปาสํ มารสฺส ปาสภูตํ ยถาวุตฺตํ มม กายํ เวสิทฺวารมฺหิ เวสิยา ฆรทฺวาเร โอฑฺฑิยิตฺวา อฏฺฐาสึ.

ปิลนฺธนํ วิทสฺเสนฺตี, คุยฺหํ ปกาสิกํ พหุนฺติ อูรุชฆนถนทสฺสนาทิกํ ๑- คุยฺหญฺเจว ปาทชาณุสิราทิกํ ๒- ปกาสญฺจาติ คุยฺหํ ปกาสิกญฺจ พหุํ นานปฺปการํ ปิลนฺธนํ อาภรณํ ทสฺเสนฺตี. อกาสึ วิวิธํ มายํ, อุชฺฌคฺฆนฺตี พหุํ ชนนฺติ โยพฺพนมทมตฺตํ พหุํ พาลชนํ วิปฺปลมฺเภตุํ หสนฺตี คนฺธมาลาวตฺถาภรณาทีหิ สรีรสภาวปฏิจฺฉาทเนน หสวิลาสภาวาทีหิ ๓- เตหิ จ วิวิธํ นานปฺปการํ วญฺจนํ อกาสึ.

สาชฺช ปิณฺฑํ จริตฺวาน, มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา, นิสินฺนา รุกฺขมูลมฺหิ, อวิตกฺกสฺส ลาภินีติ สา อหํ เอวํ ปมาทวิหารินี สมานา อชฺช อิทานิ อยฺยสฺส มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส โอวาเท ฐตฺวา สาสเน ปพฺพชิตฺวา มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา หุตฺวา ปิณฺฑํ จริตฺวาน ภิกฺขาหารํ ภุญฺชิตฺวา นิสินฺนา รุกฺขมูลมฺหิ รุกฺขมูเล วิวิตฺตาสเน นิสินฺนา ทุติยชฺฌานปาทกสฺส อคฺคผลสฺส อธิคเมน อวิตกฺกสฺส ลาภินี อมฺหีติ โยชนา.

@เชิงอรรถ: ๑ ม. อุรุชงฺฆถนทสฺสนาทิกํ ๒ สี. ปาทชาลนูปุราทิกํ ๓ สี. หาวภาววิลาสาทีหิ

สพฺเพ โยคาติ กามโยคาทโย จตฺตาโรปิ โยคา. สมุจฺฉินฺนาติ ปฐมมคฺคาทินา ยถารหํ สมฺมเทว อุจฺฉินฺนา ปหีนา. เสสํ วุตฺตนยเมว.

วิมลาเถรีคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.