๖. มหาปชาบดีโคตมีเถรีคาถา

456. 6. Mahāpajāpatigotamītherīgāthāvaṇṇanā

buddhavīra namo tyatthūtiādikā mahāpajāpatigotamiyā gāthā.

Ayampi kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā satthu santike dhammaṃ suṇantī satthāraṃ ekaṃ bhikkhuniṃ rattaññūnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā 1- yāvajīvaṃ dānādīni puññāni katvā kappasatasahassaṃ devamanussesu saṃsaritvā kassapassa ca bhagavato antare amhākañca bhagavato buddhasuññe loke bārāṇasiyaṃ pañcannaṃ dāsisatānaṃ jeṭṭhikā hutvā nibbatti. Atha sā vassūpanāyikasamaye pañca paccekabuddhe nandamūlakapabbhārato isipatane otaritvā nagare piṇḍāya caritvā isipatanameva gantvā vassūpanāyikasamaye kuṭiyā atthāya hatthakammaṃ pariyesante disvā tā dāsiyo ca tāsaṃ attano attano ca sāmike samādapetvā 2- caṅkamanādi 3- parivāra- sampannā pañca kuṭiyo kāretvā mañcapīṭhapānīyaparibhojanīyabhājanādīni upaṭṭhapetvā paccekabuddhe temāsaṃ tattheva vasanatthāya paṭiññaṃ kāretvā vārabhikkhaṃ paṭṭhapesuṃ.

@Footnote: 1 Ma.,i. paṭṭhapetvā 2 Ma. samādiyitvā 3 cha.Ma. caṅkamādi... Yā attano vāradivase bhikkhaṃ dātuṃ na sakkoti, tassā sayaṃ sakagehato nīharitvā deti. Evaṃ temāsaṃ paṭijaggitvā pavāraṇāya sampattāya ekekaṃ dāsiṃ 1- ekekaṃ sāṭakaṃ vissajjāpesi. Pañca sāṭakasatāni 2- ahesuṃ. Tāni parivattāpetvā pañcannaṃ paccekabuddhānaṃ ticīvarāni katvā adāsi. Paccekabuddhā tāsaṃ passantīnaṃyeva ākāsena gandhamādanapabbataṃ agamaṃsu.

Tāpi sabbā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devaloke nibbattiṃsu. Tāsaṃ jeṭṭhikā tato cavitvā bārāṇasiyā avidūre pesakāragāme pesakārajeṭṭhakassa gehe nibbattitvā viññutaṃ patvā padumavatiyā putte pañcasate paccekabuddhe disvā sampiyāyamānā sabbe vanditvā bhikkhaṃ adāsi. Te bhattakiccaṃ katvā gandhamādanameva agamaṃsu. Sāpi yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsarantī amhākaṃ satthu nibbattito puretarameva devadahanagare mahāsuppabuddhassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi, gotamītissā gottāgatameva nāmaṃ ahosi. Mahāmāyāya kaniṭṭhabhaginī. Lakkhaṇapāṭhakāpi "imāsaṃ dvinnampi kucchiyaṃ vasitā dārakā cakkavattino bhavissantī"ti byākariṃsu. Suddhodanamahārājā vayappattakāle dvepi maṅgalaṃ katvā attano gharaṃ abhinesi.

Aparabhāge amhākaṃ satthari uppajjitvā pavattitapavaradhammacakke anupubbena tattha tattha veneyyānaṃ anuggahaṃ karonte vesāliṃ upanissāya kūṭāgārasālāyaṃ viharante suddhodanamahārājā setacchattassa heṭṭhā arahattaṃ sacchikatvā parinibbāyi. Atha mahāpajāpatigotamī pabbajitukāmā hutvā satthāraṃ ekavāraṃ pabbajjaṃ yācamānā alabhitvā dutiyavāraṃ kese chindāpetvā kāsāyāni acchādetvā kalahavivāda- suttantadesanāya pariyosāne 3- nikkhamitvā pabbajitukāmānaṃ pañcasatānaṃ sakyakumārānaṃ pādaparicārikāhi saddhiṃ vesāliṃ gantvā ānandattheraṃ satthāraṃ yācāpetvā aṭṭhahi garudhammehi 4- pabbajjañca upasampadañca paṭilabhi. Itarā pana sabbāpi ekato upasampannā ahesuṃ. Ayamettha saṅkhepo, vitthārato panetaṃ vatthu pāḷiyaṃ 5- āgatameva.

@Footnote: 1 Sī. ekekā dāsī 2 cha.Ma. pañcathūlasāṭakasatāni 3 khu.su. 25/869/503

@4 aṅ.aṭṭhaka. 23/141/281 5 vi.cūḷa. 7/404/237, aṅ.aṭṭhaka. 23/141/281

Evaṃ upasampannā pana mahāpajāpatigotamī satthāraṃ upasaṅkamitvā abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Athassā satthā dhammaṃ desesi. Sā satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā bhāvanamanuyuñjantī nacirasseva abhiññāpaṭisambhidāparivāraṃ arahattaṃ pāpuṇi. Sesā pana pañcasatā bhikkhuniyo nandakovādapariyosāne 1- chaḷabhiññā ahesuṃ. Athekadivasaṃ satthā jetavane mahāvihāre ariyagaṇamajjhe nisinno bhikkhuniyo ṭhānantare ṭhapento mahāpajāpatigotamiṃ rattaññūnaṃ bhikkhunīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Sā phalasukhena nibbānasukhena ca vītināmentī kataññutāya ṭhatvā ekadivasaṃ satthu guṇābhitthavanapubbakaupakāraka- vibhāvanāmukhena 2- aññaṃ byākarontī:-

"buddhavīra namo tyatthu sabbasattānamuttama

yo maṃ dukkhā pamocesi aññañca bahukaṃ janaṃ.

Sabbadukkhaṃ pariññātaṃ hetutaṇhā visositā

bhāvitaṭṭhaṅgiko 3- maggo nirodho phusito mayā.

Mātā putto pitā bhātā ayyakā ca pure ahuṃ

yathābhuccaṃ ajānantī saṃsariṃhaṃ anibbisaṃ.

Diṭṭho hi me so bhagavā antimoyaṃ samussayo

vikkhīṇo jātisaṃsāro natthi dāni punabbhavo.

Āraddhavīriye pahitatte niccaṃ daḷhaparakkame

samagge sāvake passe esā buddhāna vandanā.

Bahūnaṃ vata atthāya māyā janayi gotamaṃ

byādhimaraṇatunnānaṃ dukkhakkhandhaṃ byapānudī"ti imā gāthā abhāsi.

@Footnote: 1 Ma.u. 14/398/344 2 Sī....pubbaṅgamūpakāravibhāvanāmukhena

@3 Sī.,Ma.,i. ariyaṭṭhaṅgiko, cha. bhāvito aṭṭhaṅgiko

Tattha buddhavīrāti catusaccabuddhesu vīra, sabbabuddhā hi 1- uttamavīriyehi catusaccabuddhehi vā catubbidhasammappadhānavīriyanipphattiyā vijitavijayattā vīrā nāma. Bhagavā pana vīriyapāramipāripūriyā caturaṅgasamannāgatavīriyādhiṭṭhānena sātisayacatubbidha- sammappadhānakiccanipphattiyā tassā ca veneyyasantāne sammadeva patiṭṭhāpitattā visesato vīriyayuttatāya vīroti vattabbataṃ arahati. Namo tyatthūti namo namakkāro te hotu. Sabbasattānamuttamāti apadādibhedesu sattesu sīlādiguṇehi uttama bhagavā. Tadekadesaṃ satthupakāraguṇaṃ dassetuṃ "yo maṃ dukkhā pamocesi, aññañca bahukaṃ janan"ti vatvā attano dukkhā pamuttabhāvaṃ 2- vibhāventī "sabbadukkhan"ti gāthamāha.

Puna yato pamocesi, taṃ vaṭṭadukkhaṃ ekadesena dassentī "mātā putto"ti gāthamāha. Tattha mātā puttotiādimhi yasmiṃ bhave ekassa mātā ahosi. Tato aññasmiṃ bhave tasseva putto, tato aññasmiṃ bhave pitā, bhātā ahūti attho. Yathābhuccaṃ ajānantīti pavattihetuādiṃ yathābhūtaṃ anavabujjhantī. Saṃsariṃhaṃ anibbisanti saṃsārasamudde patiṭṭhaṃ avindantī alabhantī vā bhavādīsu aparāparuppattivasena saṃsariṃ ahanti kathentī āha "mātā putto"tiādiṃ. Yasmiṃ bhave etassa mātā ahosi, tato aññasmiṃ bhave tasseva putto, tato aññasmiṃ bhave pitā bhātā ahūti attho.

"diṭṭho hi me"ti gāthāyapi attano dukkhato pamuttabhāvameva vibhāveti. Tattha diṭṭho hi me so bhagavāti so bhagavā sammāsambuddho attanā diṭṭha- lokuttaradhammadassanena ñāṇacakkhunā mayā paccakkhato diṭṭho. Yo hi dhammaṃ passati, so bhagavantaṃ passati nāma. Yathāha "yo kho vakkali dhammaṃ passati, so maṃ passatī"tiādiṃ. 3-

@Footnote: 1 Sī. sabbaññubuddhā hi, Ma.,i. buddho hutvā 2 Sī.,i. dukkarapamuttabhāvaṃ

@3 saṃ.kha. 17/87/96

Āraddhavīriyeti paggahitavīriye. Pahitatteti nibbānaṃ pesitacitte. Niccaṃ daḷhaparakkameti apattassa pattiyā pattassa vepullatthāya phalasamāpattatthāya ca sabbakālaṃ thiraparakkame. Samaggeti sīladiṭṭhisāmaññena saṃhatabhāvena samagge. Satthudesanāya savanante jātattā sāvake, 1- "ime maggaṭṭhā ime phalaṭṭhā"ti yāthāvato passati. Esā buddhāna vandanāti yā satthu dhammasarīrabhūtassa ariyasāvakānaṃ ariyabhāvabhūtassa ca lokuttaradhammassa attapaccakkhakiriyā, esā sammāsambuddhānaṃ sāvakabuddhānañca vandanā yāthāvato guṇaninnatā.

"bahūnaṃ vata atthāyā"ti osānagāthāyapi satthu lokassa bahūpakārataṃyeva vibhāveti. Yaṃ panettha atthato na vibhattaṃ, taṃ suviññeyyameva.

Athekadā mahāpajāpatigotamī satthari vesāliyaṃ viharante mahāvane kūṭāgāra- sālāyaṃ sayaṃ vesāliyaṃ bhikkhunupassaye viharantī pubbaṇhasamayaṃ vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā bhattaṃ bhuñjitvā attano divāṭṭhāne yathāparicchinnakālaṃ phalasamāpattisukhena vītināmetvā phalasamāpattito vuṭṭhāya attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā somanassajātā attano āyusaṅkhāre āvajjentī tesaṃ khīṇabhāvaṃ ñatvā evaṃ cintesi "yannūnāhaṃ vihāraṃ gantvā bhagavantaṃ anujānāpetvā attano 2- manobhāvanīye ca there sabbeva sabrahmacariye āpucchitvā idheva āgantvā parinibbāyeyyan"ti. Yathā ca theriyā, evaṃ tassā parivārabhūtānaṃ pañcannampi bhikkhunisatānaṃ parivitakko ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 3-:-

"ekadā lokapajjoto vesāliyaṃ mahāvane

4- kūṭāgāresu sālāya 4- vasate narasārathi.

Tadā jinassa mātucchā mahāgotami bhikkhunī

tahiṃyeva 5- pure ramme vasī bhikkhunupassaye.

@Footnote: 1 Sī.,i. sāvaketi 2 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 3 khu.apa. 33/97/309

@4-4 cha.Ma. kūṭāgāre susālāyaṃ 5 cha.Ma. tahiṃ kate

Bhikkhunīhi vimuttāhi satehi saha pañcahi

rahogatāya tassevaṃ cittassāpi 1- vitakkitaṃ.

Buddhassa parinibbānaṃ sāvakaggayugassa vā

rāhulānandanandānaṃ nāhaṃ lacchāmi passituṃ.

Buddhassa parinibbānā sāvakaggayugassa vā

mahākassapanandānaṃ ānandarāhulāna ca.

Paṭikaccāyusaṅkhāraṃ osajjitvāna nibbutiṃ

gaccheyyaṃ lokanāthena anuññātā mahesinā.

Tathā pañcasatānampi bhikkhunīnaṃ vitakkitaṃ

āsi khemādikānampi etadeva vitakkitaṃ.

Bhūmicālo tadā āsi nāditā devadundubhī

upassayādhivatthāyo devatā sokapīḷitā.

Vilapantā sakaruṇaṃ 2- tatthassūni pavattayuṃ

sabbā 3- bhikkhuniyo tāhi upagantvāna gotamiṃ.

Nipacca sirasā pāde idaṃ vacanamabravuṃ

tattha toyalavāsittā mayamayye rahogatā.

Sā calā calitā bhūmi nāditā devadundubhī

paridevā ca suyyante kimatthaṃ nūna gotamī.

Tadā avoca sā sabbaṃ yathāparivitakkitaṃ

tatopi 4- sabbā āhaṃsu yathāparivitakkitaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma.,i. citassāsi 2 cha.Ma. sukaruṇaṃ 3 cha.Ma. mittā 4 cha.Ma. tāyopi

Yadi te rucitaṃ ayye nibbānaṃ paramaṃ sivaṃ

nibbāyissāma sabbāpi buddhānuññātapubbake. 1-

Mayaṃ sahāva nikkhantā gharāpi ca bhavāpi ca

sahāyeva gamissāma nibbānaṃ puramuttamaṃ. 2-

Nibbānāya vajantīnaṃ kiṃ vakkhāmīti sā vadaṃ

saha sabbāhi niggañchi bhikkhunīnilayā tadā.

Upassaye yādhivatthā devatā tā khamantu me

bhikkhunīnilayassedaṃ pacchimaṃ dassanaṃ mama.

Na jarā maccu vā yattha appiyehi samāgamo

piyehi na viyogotthi taṃ vajjiyaṃ 3- asaṅkhataṃ.

Avītarāgā taṃ sutvā vacanaṃ sugatorasā

sokaṭṭā parideviṃsu aho no appapuññatā.

Bhikkhunīnilayo suñño bhūto tāhi vinā ayaṃ

pabhāte viya tārāyo na dissanti jinorasā.

Nibbānaṃ gotamī yāti satehi saha pañcahi

nadīsatehiva saha gaṅgā pañcahi sāgaraṃ.

Rathiyāya vajantiyo disvā saddhā upāsikā

gharā nikkhamma pādesu nipacca idamabravuṃ.

Pasīdassu mahābhoge anāthāyo vihāya no

tayā na yuttā nibbātuṃ icchaṭṭā vilapiṃsu tā.

@Footnote: 1 cha.Ma. buddhānuññāya subbate 2 cha.Ma. padamuttamaṃ 3 cha.Ma. vajissaṃ

Tāsaṃ sokapahānatthaṃ avoca madhuraṃ giraṃ

ruditena alaṃ puttā hāsakāloyamajja vo.

Pariññātaṃ mayā dukkhaṃ dukkhahetu vivajjito

nirodho me sacchikato maggo cāpi subhāvito.

Pariciṇṇo mayā satthā kataṃ buddhassa sāsanaṃ

ohito garuko bhāro bhavanetti samūhatā.

Yassatthāya pabbajitā agārasmānagāriyaṃ

so me attho anuppatto sabbasaṃyojanakkhayo.

Buddho tassa ca saddhammo anūno yāva tiṭṭhati

nibbātuṃ tāva kālo me mā maṃ socatha puttikā.

Koṇḍaññānandanandādī tiṭṭhanti rāhulo jino

sukhito sahito saṃgho hatadappāva 1- titthiyā.

Okkākavaṃsassa yaso ussito māramaddano

nanu sampattikālo 2- me nibbānatthāya puttikā.

Cirappabhūti yaṃ mayhaṃ patthitaṃ ajja sijjhate

ānandabherikāloyaṃ kiṃ vo assūhi puttikā.

Sace mayi dayā atthi yadi catthi kataññutā

saddhammaṭṭhitiyā sabbā karotha vīriyaṃ daḷhaṃ.

Thīnaṃ adāsi pabbajjaṃ sambuddho yācito mayā

tasmā yathāhaṃ nandissaṃ tathā tamanutiṭṭhatha.

@Footnote: 1 cha.Ma. hatadabbā ca 2 cha.Ma. sampati kālo

Tā evamanusāsitvā bhikkhunīhi purakkhatā

upecca buddhaṃ vanditvā idaṃ vacanamabravi.

Ahaṃ sugata te mātā tvaṃ ca vīra pitā mama

saddhammasukhada nātha tayi jātāmhi gotama.

Saṃvaddhitoyaṃ sugata rūpakāyo mayā tava

ānandiyo 1- dhammakāyo mama saṃvaddhito tayā.

Muhuttaṃ taṇhāsamaṇaṃ khīraṃ tvaṃ pāyito mayā

tayāhaṃ santamaccantaṃ dhammakhīraṃ hi pāyitā.

Bandhanārakkhane mayhaṃ anaṇo 2- tvaṃ mahāmune

puttakāmitthiyo 3- yācaṃ labhanti tādisaṃ sutaṃ.

Mandhātādinarindānaṃ yā mātā sā bhavaṇṇave

nimuggāhaṃ tayā putta tāritā bhavasāgaRā.

Rañño mātā mahesīti sulabhaṃ nāmamitthinaṃ

buddhamātāti yaṃ nāmaṃ etaṃ paramadullabhaṃ.

Tañca laddhaṃ mahāvīra paṇidhānaṃ mamaṃ tayā

anukaṃ vā mahantaṃ vā taṃ sabbaṃ pūritaṃ mayā.

Parinibbātumicchāmi vihāyemaṃ kaḷevaraṃ

anujānāhi me vīra dukkhantakara nāyaka.

Cakkaṅkusadhajākiṇṇe pāde kamalakomale

pasārehi paṇāmaṃ te karissaṃ puttapemahaṃ. 4-

@Footnote: 1 cha.Ma. anindito 2 cha.Ma. aṇaṇo 3 cha.Ma. puttakāmā thiyo 4 cha.Ma. puttauttame

Suvaṇṇarāsisaṅkāsaṃ sarīraṃ kuru pākaṭaṃ

katvā dehaṃ sudiṭṭhante santiṃ gacchāmi nāyaka.

Dvattiṃsalakkhaṇūpetaṃ suppabhālaṅkataṃ tanuṃ

sañjhāghanāva bālakkaṃ mātucchaṃ dassayī jino.

Phullāravindasaṅkāse taruṇādiccasappabhe

cakkaṅkite pādatale tato sā sirasā pati.

Paṇamāmi narādicca ādiccakulaketukaṃ

pacchime maraṇe mayhaṃ na taṃ ikkhāmahaṃ puna.

Itthiyo nāma lokagga sabbadosākarā matā

yadi ko catthi doso me khamassu karuṇākara.

Itthikānañca pabbajjaṃ yamahaṃ 1- yāciṃ punappunaṃ

tattha ce atthi doso me taṃ khamassu narāsabha.

Mayā bhikkhuniyo vīra tavānuññāya sāsitā

tattha ce atthi dunnītaṃ taṃ khamassu khamādhiti. 2-

Akkhante nāma khantabbaṃ kiṃ bhave guṇabhūsane

kimuttaraṃ te vakkhāmi nibbānāya vajantiyā.

Suddhe anūne mama bhikkhusaṃghe

lokā ito nissarituṃ khamante

pabhātakāle byasanaṅgatānaṃ

disvāna niyyāti hi 3- candalekhā.

@Footnote: 1 cha.Ma. haṃ taṃ 2 cha.Ma. khamādhipa 3 cha.Ma. niyyātiva

Tadetarā bhikkhuniyo jinaggaṃ

tārāva candānugatā sumeruṃ

padakkhiṇaṃ katva 1- nipacca pāde

ṭhitā mukhantaṃ samudikkhamānā.

Na tittipubbaṃ tava dassanena

cakkhuṃ na sotaṃ tava bhāsitena

cittaṃ mamaṃ kevalamekameva

pappuyya taṃ dhammarasena titti.

Nadato parisāyaṃ te vāditabbapahārino

ye te dakkhanti vadanaṃ dhaññā te narapuṅgava.

Dīghaṅgulī tambanakhe subhe āyatapaṇhike

ye pāde paṇamāyanti 2- tepi dhaññā guṇandhara.

Madhurāni pahaṭṭhāni dosagghāni hitāni ca

ye te vākyāni suṇanti 3- tepi dhaññā naruttama.

Dhaññāhante mahāvīra pādapūjanatapparā

tiṇṇasaṃsārakantārā suvākyena sirīmato.

Tato sā anusāvetvā bhikkhusaṃghampi subbatā

rāhulānandanande ca vanditvā idamabravi.

Āsīvisālayasame rogāvāse kaḷevare

nibbiṇṇā 4- dukkhasaṅghāṭe jarāmaraṇagocare.

@Footnote: 1 cha.Ma. kacca 2 cha.Ma. paṇamissanti 3 cha.Ma. suyyanti 4 cha.Ma. nibbindā

Nānākalimalākiṇṇe parāyatte nirīhake

tena nibbātumicchāmi anumaññatha puttakā.

Nando rāhulabhaddo ca vītasokā nirāsavā

ṭhitācalā dhitī vīrā 1- dhammatamanucintayuṃ.

Dhiratthu saṅkhataṃ lolaṃ asāraṃ kadalūpamaṃ

māyāmarīcisadisaṃ ittaraṃ anavaṭṭhitaṃ.

Yattha nāma jinassāyaṃ mātucchā buddhaposikā

gotamī nidhanaṃ yāti aniccaṃ sabbasaṅkhataṃ.

Ānando ca tadā sekho kaniṭṭho 2- jinavacchalo

tatthassūni karonto so karuṇaṃ paridevati.

Bhāsantī 3- gotamī yāti nūna buddhopi nibbutiṃ

gacchati nacireneva aggi viya nirindhano.

Evaṃ vilāpamānaṃ taṃ ānandaṃ āha gotamī

sutisāgaragambhīraṃ 4- buddhopaṭṭhānatapparaṃ. 5-

Na yuttaṃ socituṃ putta hāsakāle upaṭṭhite

tayā me saraṇaṃ putta nibbānaṃ tamupāgataṃ.

Tayā tāta samajjhiṭṭho pabbajjaṃ anujāni no

mā putta vimano hohi saphalo te parissamo.

Yaṃ na diṭṭhaṃ purāṇehi titthikācariyehi ca

taṃ padaṃ sukumārīhi sattavassāhi veditaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. ṭhitācalaṭṭhiti thirā 2 cha.Ma. sokaṭṭo 3 cha.Ma. hā santiṃ

@4 cha.Ma. sutasāgaragambhīra 5 cha.Ma. buddhopaṭṭhāna tappara

Buddhasāsanapāleta 1- pacchimaṃ dassanaṃ tava

tattha gacchāmahaṃ putta gato yattha na dissate.

Kadāci dhammaṃ desento khipī lokagganāyako

tadāhaṃ āsiṃsavācaṃ avocaṃ anukampikā.

Ciraṃ jīva mahāvīra kappaṃ tiṭṭha mahāmune

sabbalokahitatthāya bhavassu ajarāmaro.

Taṃ tathāvādiniṃ buddho mamaṃ so etadabravi

na hevaṃ vandiyā buddhā yathā vandasi gotamī.

Kathaṃ carahi sabbaññū vanditabbā tathāgatā

kathaṃ avandiyā buddhā taṃ me akkhāhi pucchito.

Āraddhavīriye pahitatte niccaṃ daḷhaparakkame

samagge sāvake passa etaṃ buddhāna vandanaṃ.

Tato upassayaṃ gantvā ekikāhaṃ vicintayiṃ

samaggaṃ parisaṃ nātho rodhesi tibhavantago.

Handāhaṃ parinibbissaṃ mā vipattitamaddasaṃ

evāhaṃ cintayitvāna disvāna isisattamaṃ.

Parinibbānakālaṃ me ārocemi 2- vināyakaṃ

tato so samanuññāsi kālaṃ jānāhi gotamī.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā

nāgīva 3- bandhanaṃ chetvā viharāmi anāsavā.

@Footnote: 1 ka. buddhasāsanapāletā 2 cha.Ma. ārocesiṃ 3 cha.Ma. nāgova

Svāgataṃ vata me āsi buddhaseṭṭhassa 1- santike

tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime

chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Thīnaṃ dhammābhisamaye ye bālā vimatiṃ gatā

tesaṃ diṭṭhippahānatthaṃ iddhiṃ dassehi gotamī.

Tadā nipacca sambuddhaṃ uppatitvāna ambaraṃ

iddhī anekā dassesi buddhānuññāya gotamī.

Ekikā bahudhā āsi bahudhā cekikā tathā

āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ tirokuḍḍaṃ 2- tironagaṃ.

Asajjamānā agamā bhūmiyampi nimujjatha

abhijjamāne udake agañchi mahiyā yathā.

Sakuṇīva tathākāse pallaṅkena kamī tadā

vasaṃ vattesi kāyena yāva brahmanivesanaṃ.

Sineruṃ daṇḍaṃ katvāna chattaṃ katvā mahāmahiṃ

samūlaṃ parivattetvā dhārayaṃ caṅkamī nabhe.

Chassūrodayakāleva lokañcākāsi dhūmikaṃ

yugante viya taṃ lokaṃ 3- jālāmālākulaṃ akā.

Muccalindaṃ mahāselaṃ merumūlanadantare

sāsapāriva sabbāni ekenaggaṇhi muṭṭhinā.

@Footnote: 1 cha.Ma. mama buddhassa 2 cha.Ma. tirokuṭṭaṃ 3 cha.Ma. viya lokaṃ sā

Aṅgulaggena chādesi bhākaraṃ sanisākaraṃ

candasūrasahassāni āveḷamiva dhārayi.

Catusāgaratoyāni dhārayī ekapāṇinā

yugantajaladākāraṃ mahāvassaṃ pavassatha.

Cakkavattiṃ saparisaṃ māpayī sā nabhattale

garuḷaṃ dviradaṃ sīhaṃ vinadantaṃ padassayi.

Ekikā abhinimmitvā appameyyaṃ bhikkhunīgaṇaṃ

puna antaradhāpetvā ekikā munimabravi.

Mātucchā te mahāvīra tava sāsanakārikā

anuppattā sakaṃ atthaṃ pāde vandāmi cakkhuma.

Dassetvā vividhaṃ iddhiṃ 1- orohitvā nabhattalā

vanditvā lokapajjotaṃ ekamantaṃ nisīdi sā.

Sā vīsavassasatikā jātiyāhaṃ mahāmune

alaṃ ettāvatā vīra nibbāyissāmi nāyaka.

Tadātivimhitā sabbā parisā sā katañjalī

avocayye kathaṃ āsi atuliddhiparakkamā.

Padumuttaro nāma jino sabbadhammesu cakkhumā

ito satasahassamhi kappe uppajji nāyako.

Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ jātāmaccakule ahuṃ

sabbopakārasampanne iddhe phīte mahaddhane.

@Footnote: 1 cha.Ma. vividhā iddhī

Kadāci pitunā saddhiṃ dāsīgaṇapurakkhatā

mahatā parivārena taṃ upecca narāsabhaṃ.

Vāsavaṃ viya vassantaṃ dhammameghamanāsavaṃ

saradādiccasadisaṃ raṃsimālākulaṃ jinaṃ. 1-

Disvā cittaṃ pasādetvā sutvā cassa subhāsitaṃ

mātucchaṃ bhikkhuniṃ agge ṭhapentaṃ naranāyakaṃ.

Sutvā datvā mahādānaṃ sattāhaṃ tassa tādino

sasaṃghassa naraggassa paccayāni bahūni ca.

Nipacca pādamūlamhi taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ

tato mahāparisatiṃ avoca isisattamo.

Yā sasaṃghaṃ abhojesi sattāhaṃ lokanāyakaṃ

tamahaṃ kittayissāmi suṇātha mama bhāsato.

Satasahassito kappe okkākakulasambhavo

gotamo nāma gottena satthā loke bhavissati.

Tassa dhammesu dāyādā orasā dhammanimmitā

gotamī nāma nāmena hessati satthusāvikā.

Tassa buddhassa mātucchā jīvitāpālikā 2- ayaṃ

rattaññūnañca aggattaṃ bhikkhunīnaṃ labhissati.

Taṃ sutvāna pamoditvā yāvajīvaṃ tadā jinaṃ

paccayehi upaṭṭhitvā tato kālaṃ katā ahaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. raṃsijālasamujjalaṃ 2 cha.Ma. jīvitāpādikā

Tāvatiṃsesu devesu sabbakāmasamiddhisu

nibbattā dasahaṅgehi aññe abhibhaviṃ ahaṃ.

Rūpasaddehi gandhehi rasehi phusanehi ca

āyunāpi ca vaṇṇena sukhena yasasāpi ca.

Tathevādhipateyyena adhigayha virocahaṃ

ahosiṃ amarindassa mahesī dayitā tahiṃ.

Saṃsāre saṃsarantīhaṃ kammavāyusameritā

kāsikarañño 1- visaye ajāyiṃ dāsagāmake.

Pañcadāsasatānūnā nivasanti tahiṃ tadā

sabbesaṃ tattha yo jeṭṭho tassa jāyā ahosahaṃ.

Sayambhuno pañcasatā gāmaṃ piṇḍāya pāvisuṃ

te disvāna ahaṃ tuṭṭhā saha sabbāhi ñātibhi. 2-

Katvā pañcasataṃ kuṭiṃ 3- catumāse upaṭṭhahuṃ

ticīvarāni datvāna saṃsarimha sasāmikā.

Tato cutā sabbāpi tā tāvatiṃsaṃ gatā mayaṃ

pacchime ca bhave dāni jātā devadahe pure.

Pitā añjanasakko me mātā mama sulakkhaṇā

tato kapilavatthusmiṃ suddhodanagharaṃ gatā.

Sesā sakyakule jātā sakyānaṃ gharamāgamuṃ

ahaṃ visiṭṭhā sabbāsaṃ jinassāpādikā ahuṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. kāsissa rañño 2 cha.Ma. itthibhi 3 pūgā hutvāva sabbāyo

Mama puttobhinikkhamma buddho āsi vināyako

pacchāhaṃ pabbajitvāna satehi saha pañcahi.

Sākiyānīhi dhīrāhi saha santisukhaṃ phusiṃ

ye tadā pubbajātiyaṃ amhākaṃ āsu sāmino.

Sahapuññassa kattāro mahāsamayakārakā

phusiṃsu arahattante sugatenānukampitā.

Tadetarā bhikkhuniyo āruhiṃsu nabhattalaṃ

saṅgatā viya tārāyo virociṃsu mahiddhikā.

Iddhī anekā dassesuṃ pilandhavikatiṃ yathā

kammāro kanakasseva kammaññassa susikkhito.

Dassetvā pāṭiherāni vicittāni bahūni ca

tosetvā vādipavaraṃ muniṃ saparisaṃ tadā.

Orohitvāna gaganā vanditvā isisattamaṃ

anuññātā naraggena yathāṭṭhāne nisīdisuṃ.

Ahonukampikā amhaṃ sabbāsaṃ vīra 1- gotamī

vāsitā tava puññehi pattā no āsavakkhayaṃ.

Kilesā jhāpitā amhaṃ bhavā sabbe samūhatā

nāgīva bandhanaṃ chetvā viharāma anāsavā.

Svāgataṃ vata no āsi buddhaseṭṭhassa santike

tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. cira

Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime

chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

Iddhīsu ca vasī homa dibbāya sotadhātuyā

cetopariyañāṇassa vasī homa mahāmune.

Pubbenivāsaṃ jānāma dibbacakkhu visodhitaṃ

sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavā.

Atthe dhamme ca nerutte paṭibhāne ca vijjati

ñāṇaṃ amhaṃ mahāvīra uppannaṃ tava santike.

Asmābhi pariciṇṇosi mettacittā hi nāyaka

anujānāhi sabbāsaṃ nibbānāya mahāmune.

Nibbāyissāma iccevaṃ kiṃ vakkhāmi vadantiyo

yassa dāni ca vo kālaṃ maññathāti jinobravi.

Gotamīādikā tāyo tadā bhikkhuniyo jinaṃ

vanditvā āsanā tamhā vuṭṭhāya āgamiṃsu tā.

Mahatā janakāyena saha lokagganāyako

anusaṃyāyī so vīro mātucchaṃ yāvakoṭṭhakaṃ.

Tadā nipati pādesu gotamī lokabandhuno

sahetarāhi 1- sabbāhi pacchimaṃ pādavandanaṃ.

Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ lokanāthassa dassanaṃ

na puna amatākāraṃ passissāmi mukhaṃ tava.

@Footnote: 1 cha.Ma. saheva tāhi

Na ca me vandanaṃ vīra tava pāde sukomale

samphusissati lokagga ajja gacchāmi nibbutiṃ.

Rūpena kiṃ tavānena diṭṭhe dhamme yathātathe

sabbaṃ saṅkhatamevetaṃ anassāsikamittaraṃ.

Sā saha tāhi gantvāna bhikkhunupassayaṃ sakaṃ

aḍḍhapallaṅkamābhujja nisīdi paramāsane.

Tadā upāsikā tattha buddhasāsanavacchalā

tassā pavattiṃ sutvāna upesuṃ pādavandikā.

Karehi uraṃ pahantā chinnamūlā yathā latā

rodantā karuṇaṃ ravaṃ sokaṭṭā bhūmipātitā.

Mā no saraṇade nāthe vihāya gami nibbutiṃ

nipatitvāna yācāma sabbāyo sirasā mayaṃ.

Yā padhānatamā tāsaṃ saddhā paññā upāsikā

tassā sīsaṃ pamajjantī idaṃ vacanamabravi.

Alaṃ puttā visādena mārapāsānuvattinā

aniccaṃ saṅkhataṃ sabbaṃ viyogantaṃ calācalaṃ.

Tato sā tā visajjitvā paṭhamajjhānamuttamaṃ

dutiyañca tatiyañca samāpajji catutthakaṃ.

Ākāsāyatanañceva viññāṇañcāyatanaṃ 1- tathā

ākiñcaṃ nevasaññañca samāpajji yathākkamaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. viññāṇāyatanaṃ

Paṭilomena jhānāni samāpajjittha 1- gotamī

yāvatā paṭhamaṃ jhānaṃ tato yāvacatutthakaṃ.

Tato vuṭṭhāya nibbāyi dīpaccīva nirāsavā

bhūmicālo mahā āsi nabhasā vijjutā pati.

Panāditā dundubhiyo parideviṃsu devatā

pupphavuṭṭhi ca gaganā abhivassatha medaniṃ.

Kampito merurājāpi raṅgamajjhe yathā naṭo

sokena cātidīnova viravo āsi sāgaro.

Devā nāgāsurā brahmā saṃviggāhiṃsu taṃkhaṇe

aniccā vata saṅkhārā yathāyaṃ vilayaṃ gatā.

Yā ce maṃ parivāriṃsu satthu sāsanakārikā

tāyopi anupādānā dīpasikhā 2- viya nibbutā.

Hā yogā vippayogantā hāniccaṃ sabbasaṅkhataṃ

hā jīvitaṃ vināsantaṃ iccāsi paridevanā.

Tato devā ca brahmā ca lokadhammānuvattanaṃ

kālānurūpaṃ kubbanti upetvā isisattamaṃ.

Tadā āmantayī satthā ānandaṃ sutasāgaraṃ

gacchānanda nivedehi bhikkhūnaṃ mātu nibbutiṃ.

Tadānando nirānando assunā puṇṇalocano

gaggarena sarenāha samāgacchantu bhikkhavo.

@Footnote: 1 ka. samāpajjatha 2 cha.Ma. dīpacci

Pubbadakkhiṇapacchāsu uttarāya ca santike

suṇantu bhāsitaṃ mayhaṃ bhikkhavo sugatorasā.

Yā vaddhayi payattena sarīraṃ pacchimaṃ mune

sā gotamī gatā santiṃ tārāva sūriyodaye.

Buddhamātāpi paññattiṃ ṭhapayitvā gatāsamaṃ

na yattha pañcanettopi tattha 1- dakkhati nāyako.

Yassatthi sugate saddhā yo vā sisso 2- mahāmune

buddhassa mātu sakkāraṃ karotu sugatoraso.

Sudūraṭṭhāpi taṃ sutvā sīghamāgacchu bhikkhavo

keci buddhānubhāvena keci iddhīsu kovidā.

Kūṭāgāre vare ramme sabbasoṇṇamaye subhe

mañcakaṃ samāropesuṃ yattha suttāsi gotamī.

Cattāro lokapālā te aṃsehi samadhārayuṃ

sesā sakkādikā devā kūṭāgāre samaggahuṃ.

Kūṭāgārāni sabbāni āsuṃ pañcasatānipi

saradādiccavaṇṇāni vissakammakatāni hi.

Sabbā tāpi bhikkhuniyo āsuṃ mañcesu sāyitā

devānaṃ khandhamāruḷhā niyyanti anupubbaso.

Sabbaso chāditaṃ āsi vitānena nabhattalaṃ

satārā candasūrā ca lañchitā kanakāmayā.

@Footnote: 1 cha.Ma. gatiṃ 2 cha.Ma. ca piyo

Paṭākā ussitānekā cittakā 1- pupphakañcukā

obhaggākāsapadumā 2- mahiyā pupphamuggataṃ.

Dissanti candasūriyā pajjalanti 3- ca tārakā

majjhaṃ gatopi cādicco na tāpesi sasī yathā.

Devā dibbehi gandhehi mālehi surabhīhi ca

vāditehi ca naccehi saṅgītīhi ca pūjayuṃ.

Nāgāsurā ca brahmāno yathāsatti yathābalaṃ

pūjayiṃsu ca niyyantiṃ nibbutaṃ buddhamātaraṃ.

Sabbāyo purato nītā nibbutā sugatorasā

gotamī niyyate pacchā sakkatā buddhaposikā.

Purato devamanujā sanāgāsurabrahmakā

pacchā sasāvako buddho pūjatthaṃ yāti mātuyā.

Buddhassa parinibbānaṃ nedisaṃ āsi yādisaṃ

gotamīparinibbānaṃ atiacchariyaṃ 4- ahu.

Buddho buddhassa nibbāne nopaṭiyādi bhikkhavo

buddho gotaminibbāne sāriputtādikā yathā. 5-

Citakāni karitvāna sabbagandhamayāni ca 6-

gandhacuṇṇavikiṇṇāni jhāpayiṃsu ca tā tahiṃ.

Sesabhāgāni ḍayhiṃsu aṭṭhī sesāni sabbaso

ānando ca tadāvoca saṃvegajanakaṃ vaco.

@Footnote: 1 cha.Ma. vitatā 2 cha.Ma. ogatākāsapadumā 3 ka. vijjalanti

@4 cha.Ma. atevacchariyaṃ 5 cha.Ma. tathā 6 cha.Ma. te

Gotamī nidhanaṃ yātā ḍayhañcassā sarīrakaṃ

saṅketaṃ buddhanibbānaṃ nacirena bhavissati.

Tato gotamidhātūni tassā pattagatāni so

upanāmesi nāthassa ānando buddhacodito.

Pāṇinā tāni paggayha avoca isisattamo

mahato sāravantassa yathā rukkhassa tiṭṭhato.

Yo so mahattaro khandho palujjeyya aniccatā

tathā bhikkhunisaṃghassa gotamī parinibbutā.

Aho acchariyaṃ mayhaṃ nibbutāyapi mātuyā

sārīramattasesāya natthi sokapariddavo.

Na sociyā paresaṃ sā tiṇṇasaṃsārasāgarā

parivajjitasantāpā sītibhūtā sunibbutā.

Paṇḍitāsi mahāpaññā puthupaññā tatheva ca

rattaññū bhikkhunīnaṃ sā evaṃ dhāretha bhikkhavo.

Iddhīsu ca vasī āsi dibbāya sotadhātuyā

cetopariyañāṇassa vasī āsi ca gotamī.

Pubbenivāsamaññāsi dibbacakkhu visodhitaṃ

sabbāsavaparikkhīṇā natthi tassā punabbhavo.

Atthadhammaniruttīsu paṭibhāne tatheva ca

parisuddhaṃ ahu ñāṇaṃ tasmā socaniyā na sā.

Ayoghanahatasseva jalato jātavedaso 1-

anupubbūpasantassa yathā na ñāyate gati.

Evaṃ sammā vimuttānaṃ kāmabandhoghatārinaṃ

paññāpetuṃ gati natthi pattānaṃ acalaṃ padaṃ. 2-

Attadīpā tato hotha satipaṭṭhānagocarā

bhāvetvā sattabojjhaṅge dukkhassantaṃ karissathā"ti.

Itthaṃ sudaṃ mahāpajāpatigotamī bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.

Mahāpajāpatigotamītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.