๖. กรณียวิมาน ที่ ๑

๕๖. ๖. ปฐมกรณียวิมานวณฺณนา

อุจฺจมิทํ มณิถูณนฺติ ปฐมกรณียวิมานํ. ๓- ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน. เตน สมเยน สาวตฺถิวาสี เอโก อุปาสโก นฺหาโนปกรณานิ คเหตฺวา อจิรวตึ คนฺตฺวา นฺหาตฺวา ๔- อาคจฺฉนฺโต ภควนฺตํ สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปวิสนฺตํ ๕- ทิสฺวา อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา เอวมาห "ภนฺเต เกน นิมนฺติตา"ติ. ภควา ตุณฺหี อโหสิ. โส เกนจิ อนิมนฺติตภาวํ ญตฺวา อาห

@เชิงอรรถ: ๑ ก. รตฺตินฺทิโว ๒ ฉ.ม. สมถจาริโนติ ปาโฐ น ทิสฺสติ

@๓ ฉ.ม. กรณียวิมานํ ๔ ฉ.ม. นฺหตฺวา ๕ สี. จรนฺตํ "อธิวาเสตุ เม ภนฺเต ภควา ภตฺตํ อนุกมฺปํ อุปาทายา"ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. โส ภควนฺตํ อตฺตมโน เคหํ เนตฺวา พุทฺธารหํ อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ตตฺถ ภควนฺตํ นิสีทาเปตฺวา ปณีเตน อนฺนปาเนน สนฺตปฺเปสิ. ภควา กตภตฺตกิจฺโจ ตสฺส อนุโมทนํ กตฺวา ปกฺกามิ. เสสํ อนนฺตรวิมานสทิสํ. เตน วุตฺตํ:-

"อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานํ

สมนฺตโต ทฺวาทส โยชนานิ

กูฏาคารา สตฺตสตา อุฬารา

เวฬุริยถมฺภา รุจกตฺถตา สุภา.

ตตฺถจฺฉสิ ปิวสิ ขาทสิ จ

ทิพฺพา จ วีณา ปวทนฺติ วคฺคุํ

ทิพฺพา รสา กามคุเณตฺถ ปญฺจ

นาริโย จ นจฺจนฺติ สุวณฺณฉนฺนา.

เกน เต'ตาทิโส วณฺโณ เกน เต อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เต โภคา เยน เกจิ มนโส ปิยา.

ปุจฺฉามิ ตํ เทว มหานุภาว

มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ

เกนาสิ เอวญฺชลิตานุภาโว

วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ.

โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต

ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

กรณียานิ ปุญฺญานิ ปณฺฑิเตน วิชานตา

สมฺมคฺคเตสุ พุทฺเธสุ ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

อตฺถาย วต เม พุทฺโธ อรญฺญา คามมาคโต

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา ตาวตึสูปโค อหํ. ๑-

เตน เม'ตาทิโส วณฺโณ เตน เม อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เม โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา.

อกฺขามิ เต ภิกฺขุ มหานุภาว

มนุสฺสภูโต ยมกาสิ ปุญฺญํ

เตนมฺหิ เอวญฺชลิตานุภาโว

วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ.

#[๙๓๑] ตตฺถ ปณฺฑิเตนาติ สปฺปญฺเญน. วิชานตาติ อตฺตโน หิตาหิตํ ชานนฺเตน. สมฺมคฺคเตสูติ สมฺมาปฏิปนฺเนสุ, พุทฺเธสูติ สมฺมาสมฺพุทฺเธสุ.

#[๙๓๒] อตฺถายาติ หิตาย, วุฑฺฒิยา วา. อรญฺญาติ วิหารโต, เชตวนํ สนฺธาย วทติ. ตาวตึสูปโคติ ตาวตึสเทวกายํ, ตาวตึสภวนํ วา อุปฺปชฺชนวเสน อุปคโต. เสสํ วุตฺตนยเมว.

ปฐมกรณียวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.