๗. ยวปาลกวิมาน

๗๑. ๗. ยวปาลกวิมานวณฺณนา

อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานนฺติ ยวปาลกวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน. เตน สมเยน ราชคเห อญฺญตโร ทุคฺคตทารโก ยวเขตฺตํ รกฺขติ. โส เอกทิวสํ ปาตราสตฺถาย กุมฺมาสํ ลภิตฺวา "เขตฺตํ คนฺตฺวา ภุญฺชิสฺสามี"ติ ตํ กุมฺมาสํ คเหตฺวา ยวเขตฺตํ คนฺตฺวา รุกฺขมูเล นิสีทิ. ตสฺมึ ขเณ อญฺญตโร ขีณาสวตฺเถโร มคฺคปฺปฏิปนฺโน อุปกฏฺเฐ กาเล ตํ ฐานํ ปตฺวา ยวปาลเกน นิสินฺนํ รุกฺขมูลํ อุปสงฺกมิ, ยวปาลโก เวลํ โอโลเกตฺวา "กจฺจิ ภนฺเต อาหาโร ลทฺโธ"ติ อาห, เถโร ตุณฺหี อโหสิ. โส อลทฺธภาวํ ๑- ญตฺวา "ภนฺเต อุปกฏฺฐา เวลา, ๒- ปิณฺฑาย จริตฺวา ภุญฺชิตุํ น สกฺกา, มยฺหํ อนุกมฺปาย อิมํ กุมฺมาสํ ปริภุญฺชถา"ติ วตฺวา เถรสฺส ตํ กุมฺมาสํ อทาสิ. เถโร ตํ อนุกมฺปนฺโต ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว ตํ ปริภุญฺชิตฺวา อนุโมทนํ วตฺวา ปกฺกามิ. โสปิ ทารโก "สุทินฺนํ วต มยา อีทิสสฺส กุมฺมาสทานํ ททนฺเตนา"ติ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา อปรภาเค กาลํ กตฺวา ตาวตึสภวเน วุตฺตนเยเนว วิมาเน นิพฺพตฺติ. ตํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลานตฺเถโร อิมาหิ คาถาหิ ปฏิปุจฺฉิ:-

@เชิงอรรถ: ๑ ก. อภุตฺตภาวํ ๒ อิ. อุปกฏฺฐาย เวลาย, ม. อุปกฏฺฐเวลายํ

"อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานํ

สมนฺตโต โสฬส โยชนานิ

กูฏาคารา สตฺตสตา อุฬารา

เวฬุริยถมฺภา รุจกตฺถตา สุภา.

เทวิทฺธิปตฺโตสิ มหานุภาโว

มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ

เกนาสิ เอวญฺชลิตานุภาโว

วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ. โสปิ ตสฺส อิมาหิ คาถาหิ พฺยากสิ:-

โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต

ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ.

"อหํ มนุสฺเสสุ มนุสฺสภูโต

อโหสึ ยวปาลโก

อทฺทสํ วิรชํ ภิกฺขุํ วิปฺปสนฺนมนาวิลํ.

ตสฺส อทาสหํ ภาคํ ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ ๑-

กุมฺมาสปิณฺฑํ ทตฺวาน โมทามิ นนฺทเน วเน.

เตน เม'ตาทิโส วณฺโณ เตน เม อิธ มิชฺฌติ

อุปฺปชฺชนฺติ จ เม โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา.

อกฺขามิ ตํ ภิกฺขุ มหานุภาว

มนุสฺสภูโต กิมกาสิ ปุญฺญํ

@เชิงอรรถ: ๑ ก. สเกหิ ปาณิหิ

เตนมฺหิ เอวญฺชลิตานุภาโว

วณฺโณ จ เม สพฺพทิสา ปภาสตี"ติ. ตตฺถ คาถาสุปิ อปุพฺพํ นตฺถิ.

ยวปาลกวิมานวณฺณนา นิฏฺฐิตา.