๘. กูฏวาณิชชาดก

๘. กูฏวาณิชชาตกํ

สาธุ โข ปณฺฑิโต นามาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กูฏวาณิชํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ หิ เทฺว ชนา เอกโตว วณิชฺชํ กโรนฺตา ภณฺฑสกเฏนาทาย ชนปทํ คนฺตฺวา ลทฺธลาภา ปจฺจคมึสุ ฯ เตสุ กูฏวาณิโช จินฺเตสิ อยํ พหู ทิวเส ทุพฺโภชเนน ทุกฺขเสยฺยาย กิลมนฺโต อิทานิ อตฺตโน ฆเร นานคฺครเสหิ ยาวทตฺถํ สุโภชนํ ภุญฺชิตฺวา อชีรเกน มริสฺสติ อถาหํ อิมํ ภณฺฑํ ตโย โกฏฺฐาเส กตฺวา เอกํ ตสฺส ทารกานํ ทสฺสามิ เทฺว โกฏฺฐาเส อตฺตโน คเหสฺสามีติ ฯ โส อชฺช ภาเชสฺสาม เสฺว ภาเชสฺสามาติ ภณฺฑํ ภาเชตุํ น อิจฺฉิ ฯ อถ นํ ปณฺฑิตวาณิโช อกามกํ นิปฺปีเฬตฺวา ภาชาเปตฺวา วิหารํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา กตปฺปฏิสณฺฐาโร อติปปญฺโจ เต กโต อิธาคนฺตฺวาปิ จิเรน พุทฺธุปฏฺฐานํ อาคโตสีติ วุตฺเต ตํ ปวุตฺตึ ภควโต อาโรเจสิ ฯ สตฺถา น โข เอส อุปาสก อิทาเนว กูฏวาณิโช ปุพฺเพปิ กูฏวาณิโชเยว อิทานิ ปน ตํ วญฺเจตุกาโม ชาโต ปุพฺเพปิ ปณฺฑิเตปิ วญฺเจตุํ น อุสฺสหีติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต พาราณสิยํ วาณิชกุเล นิพฺพตฺติ ฯ นามคหณทิวเส จสฺส ปณฺฑิโตติ นามํ อกํสุ ฯ โส วยปฺปตฺโต อญฺเญน วาณิชเกน สทฺธึ เอกโต หุตฺวา วณิชฺชํ กโรติ ฯ ตสฺส อติปณฺฑิโตติ นามํ อโหสิ ฯ เต ปน พาราณสิโต ปญฺจหิ สกฏสเตหิ ภณฺฑํ อาทาย ชนปทํ คนฺตฺวา วณิชฺชํ กตฺวา ลทฺธลาภา ปุน พาราณสึ อาคมึสุ ฯ อถ เนสํ ภณฺฑํ ภาชนกาเล อติปณฺฑิโต อาห มยา เทฺว โกฏฺฐาสา ลทฺธพฺพาติ ฯ กึการณาติ ฯ ตฺวํ ปณฺฑิโต อหํ อติปณฺฑิโต ปณฺฑิโต เอกํ ลทฺธุํ อรหติ อติปณฺฑิโต เทฺวติ ฯ นนุ อมฺหากํ ทฺวินฺนมฺปิ ภณฺฑมูลมฺปิ โคณาทโยปิ สมสมาเยว ตฺวํ กสฺมา เทฺว โกฏฺฐาเส ลทฺธุํ อรหสีติ ฯ อติปณฺฑิตภาเวนาติ ฯ เอวํ เต กถํ วฑฺเฒตฺวา กลหํ อกํสุ ฯ ตโต อติปณฺฑิโต อตฺเถโก อุปาโยติ จินฺเตตฺวา อตฺตโน ปิตรํ เอกสฺมึ สุสิรรุกฺเข ปเวเสตฺวา ตฺวํ อมฺเหสุ อาคเตสุ อติปณฺฑิโต เทฺว โกฏฺฐาเส ลทฺธุํ อรหสีติ วเทยฺยาสีติ วตฺวา โพธิสตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา สมฺม มยฺหํ ทฺวินฺนํ โกฏฺฐาสานํ ยุตฺตภาวํ วา อยุตฺตภาวํ วา เอสา รุกฺขเทวตา ชานาติ เอหิ ตํ ปุจฺฉิสฺสามาติ ตํ ตตฺเถว เนตฺวา อยฺเย รุกฺขเทวตา อมฺหากํ อฏฺฏํ ปจฺฉินฺทาหีติ อาห ฯ อถสฺส ปิตา สรํ ปริวตฺเตตฺวา เตนหิ กเถถาติ อาห ฯ อยฺเย อยํ ปณฺฑิโต อหํ อติปณฺฑิโต อมฺเหหิ เอกโต โวหาโร กโต ตตฺถ เตน กึ ลทฺธพฺพนฺติ ฯ ปณฺฑิเตน เอโก โกฏฺฐาโส อติปณฺฑิเตน เทฺว โกฏฺฐาสา ลทฺธพฺพาติ ฯ โพธิสตฺโต เอวํ วินิจฺฉิตํ อฏฺฏํ สุตฺวา อิทานิ เทวตาภาวํ วา อเทวตาภาวํ วา ชานิสฺสามีติ ปลาสํ อาหริตฺวา สุสิรํ ปูเรตฺวา อคฺคึ อทาสิ ฯ อติปณฺฑิตสฺส ปิตา ชาลาย ผุฏฺฐกาเล อฑฺฒชฺฌาเมน สรีเรน ทยฺหมาโน อุปริ อารุยฺห สาขํ คเหตฺวา โอลมฺเพนฺโต ภูมิยํ ปติตฺวา อิมํ คาถมาห

สาธุ โข ปณฺฑิโต นาม น เตฺวว อติปณฺฑิโต

อติปณฺฑิเตน ปุตฺเตน ปนมฺหิ อุปกุฏฺฐิโตติ ฯ

ตตฺถ สาธุ โข ปณฺฑิโต นามาติ อิมสฺมึ โลเก ปณฺฑิจฺเจน สมนฺนาคโต การณาการณํ ญตฺวา ปุคฺคโล สาธุ โสภโน ฯ อติปณฺฑิโตติ นามมตฺเตน อติปณฺฑิโต กูฏปุริโส น เตฺวว วรํ ฯ ปนมฺหิ อุปกุฏฺฐิโตติ โถเกนมฺหิ ฌาโม อฑฺฒชฺฌามโตว มุตฺโตติ อตฺโถ ฯ

เต อุโภปิ มชฺเฌ ภินฺทิตฺวา สมํเยว โกฏฺฐาสํ คณฺหิตฺวา ยถากมฺมํ คตา ฯ

สตฺถา ปุพฺเพเปส กูฏวาณิโชเยวาติ อิมํ อตีตํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา กูฏวาณิโช ปจฺจุปฺปนฺเนปิ กูฏวาณิโชว ปณฺฑิตวาณิโช ปน อหเมวาติ ฯ

กูฏวาณิชชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ