๒. ปัณณิกชาดก

๒ ปณฺณิกชาตกํ

โย ทุกฺขผุฏฺฐาย ภเวยฺย ตาณนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ ปณฺณิกํ อุปาสกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร สาวตฺถีวาสี อุปาสโก นานปฺปการานิ มูลปณฺณาทีนิ จ ลาวุกุมฺภณฺฑาทีนิ จ วิกฺกิณิตฺวา ชีวิกํ กปฺเปติ ฯ ตสฺเสกา ธีตา อภิรูปา ปาสาทิกา อาจารสีลสมฺปนฺนา หิโรตฺตปฺปสมนฺนาคตา เกวลํ นิจฺจปฺปหํสิตมุขา ฯ ตสฺสา สมานกุเลสุ วาเรยฺยตฺถาย อาคเตสุ โส จินฺเตสิ อิมิสฺสา วาเรยฺยํ วตฺตติ อยญฺจ นิจฺจปฺปหํสิตมุขา กุมาริกาธมฺเม ปน อสติ กุมาริกาย ปรกุลํ คตาย มาตาปิตูนํ ครหา โหติ อตฺถิ นุ โข อิมิสฺสา กุมาริกาย ธมฺโม นตฺถีติ วีมํสิสฺสามิ นนฺติ ฯ โส เอกทิวสํ ธีตรํ ปจฺฉึ คาหาเปตฺวา อรญฺเญ ปณฺณตฺถาย อรญฺญํ คนฺตฺวา วีมํสนวเสน กิเลสสนฺนิสฺสิโต วิย หุตฺวา รหสฺสํ กถํ กเถตฺวา ตํ หตฺเถ คณฺหิ ฯ สา คหิตมตฺตาว ปโรทนฺตี กนฺทนฺตี อยุตฺตํ เอตํ ตาต อุทกโต อคฺคิปาตุภาวสทิสํ มา เอวรูปํ กโรหีติ อาห ฯ อมฺม มยา วีมํสนตฺถาย ตฺวํ หตฺเถ คหิตา วเทหิ อตฺถิทานิ เต กุมาริกาธมฺโมติ ฯ อาม ตาต อตฺถิ มยา หิ โลภวเสน โกจิ ปุริโส น โอโลกิตปุพฺโพติ ฯ โส ธีตรํ อสฺสาเสตฺวา มงฺคลํ กตฺวา ปรกุลํ เปเสตฺวา สตฺถารํ วนฺทิสฺสามีติ คนฺธมาลาทิหตฺโถ เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ปูเชตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ จิรสฺสํ อาคโตสีติ วุตฺเต ตมตฺถํ ภควโต อาโรเจสิ ฯ สตฺถา อุปาสก กุมาริกา จิรํ ปฏฺฐาย อาจารสีลสมฺปนฺนาว ตฺวํ ปน น อิมํ อิทาเนว เอวํ วีมํสสิ ปุพฺเพปิ วีมํสิเยวาติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อรญฺเญ รุกฺขเทวตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ อเถโก พาราณสิยํ ปณฺณิกอุปาสโกติ วตฺถุํ ปจฺจุปฺปนฺนสทิสเมว ฯ เตน ปน สา วีมํสนตฺถาย หตฺเถ คหิตมตฺตา ปริเทวมานา อิมํ คาถมาห

โย ทุกฺขผุฏฺฐาย ภเวยฺย ตาณํ

โส เม ปิตา ทุพฺภิ วเน กโรติ

สา กสฺส กนฺทามิ วนสฺส มชฺเฌ

โย ตายิตา โส สหสา กโรตีติ ฯ

ตตฺถ โย ทุกฺขผุฏฺฐาย ภเวยฺย ตาณนฺติ กายิกเจตสิเกหิ ทุกฺเขหิ ผุฏฺฐาย ตายิตา ปติฏฺฐา ภเวยฺย ฯ โส เม ปิตา ทุพฺภิ วเน กโรตีติ โส มยฺหํ ทุกฺขปริตฺตายโก ปิตา อิมสฺมึ วเน เอวรูปํ มิตฺตทุพฺภิกมฺมํ กโรติ อตฺตโน ชาตาย ธีตริ วีติกฺกมํ กาตุํ มญฺญตีติ อตฺโถ ฯ กสฺส กนฺทามีติ กสฺส โรทามิ โก เม ปติฏฺฐา ภวิสฺสตีติ ทีเปติ ฯ โย ตายิตา โส สหสา กโรตีติ โย มยฺหํ ตายิตา รกฺขิตา อวสฺสโย ภวิตุํ อรหติ โส ปิตาเยว สาหสิกกมฺมํ กโรตีติ อตฺโถ ฯ

อถ นํ ปิตา อสฺสาเสตฺวา อมฺม รกฺขิตตฺตาสีติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ตาต รกฺขิโต เม อตฺตาติ ฯ โส ตํ ฆรํ เนตฺวา มณฺเฑตฺวา มงฺคลํ กตฺวา ปรกุลํ เปเสสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน อุปาสโก โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา ปิตา เอตรหิ ปิตาว ธีตา ธีตาว ตํ การณํ ปจฺจกฺขโต ทิฏฺฐรุกฺขเทวตา ปน อหเมวาติ ฯ

ปณฺณิกชาตกํ ทุติยํ ฯ