๙. อกาลราวิชาดก

๙ อกาลราวิชาตกํ

อมาตาปิตุสํวฑฺโฒติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ อกาลราวึ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร สาวตฺถีวาสิกุลปุตฺโต สาสเน ปพฺพชิตฺวา วตฺตํ วา สิกฺขํ วา น อุคฺคณฺหิ ฯ โส อิมสฺมึ กาเล มยา วตฺตํ กาตพฺพํ อิมสฺมึ กาเล อุปฏฺฐาตพฺพํ อิมสฺมึ กาเล อุคฺคเหตพฺพํ อิมสฺมึ กาเล สชฺฌายิตพฺพนฺติ น ชานาติ ปฐมยาเมปิ มชฺฌิมยาเมปิ ปจฺฉิมยาเมปิ ปพุทฺธกฺขเณเยว มหาสทฺทํ กโรติ ฯ ภิกฺขู นิทฺทํ น ลภนฺติ ฯ ธมฺมสภายํ ภิกฺขู อาวุโส อสุกภิกฺขุ เอวรูเป รตนสาสเน ปพฺพชิตฺวา วตฺตํ วา สิกฺขํ วา กาลํ วา อกาลํ น ชานาตีติ ตสฺส อคุณํ กเถสุํ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนเวส อกาลราวี ปุพฺเพปิ อกาลราวีเยว กาลากาลํ อชานนภาเวน จ คีวาย วลิตาย ชีวิตกฺขยํ ปตฺโตติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อุทิจฺจพฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต สพฺพสิปฺเป ปารํ คนฺตฺวา พาราณสิยํ ทิสาปาโมกฺโข อาจริโย หุตฺวา ปญฺจสเต มาณเว สิปฺปํ วาเจสิ ฯ เตสํ มาณวานํ เอโก กาลราวี กุกฺกุโฏ อตฺถิ ฯ เต ตสฺส วสฺสิตสทฺเทน อุฏฺฐาย สิปฺปํ สิกฺขนฺติ ฯ โส กาลมกาสิ ฯ เต อญฺญํ กุกฺกุฏํ ปริเยสนฺตา จรนฺติ ฯ อเถโก มาณวโก สุสานวเน ทารูนิ อุทฺธรนฺโต เอกํ กุกฺกุฏํ ทิสฺวา อาเนตฺวา ปญฺชเร ฐเปตฺวา ปฏิชคฺคติ ฯ โส สุสาเน วฑฺฒิตตฺตา อสุกเวลาย วสฺสิตพฺพนฺติ อชานนฺโต กทาจิ อติรตฺตึ วสฺสติ กทาจิ อรุณุคฺคมเน ฯ มาณวา ตสฺส อติรตฺตึ วสฺสิตกาเล สิปฺปํ สิกฺขนฺตา ยาว อรุณุคฺคมนา สิกฺขิตุํ อสกฺโกนฺตา นิทฺทายมานา คหิตฏฺฐานํปิ น ปสฺสนฺติ อติปฺปภาเต วสฺสิตกาเล สชฺฌายสฺส โอกาสเมว น ลภนฺติ ฯ มาณวา อติรตฺตึ วา วสฺสติ อติปฺปภาเต วา อิมํ นิสฺสาย อมฺหากํ สิปฺปํ น นิฏฺฐายิสฺสตีติ ตํ คเหตฺวา คีวํ วฏฺเฏตฺวา ชีวิตกฺขยํ ปาเปตฺวา อกาลราวี กุกฺกุโฏ อมฺเหหิ ฆาติโตติ อาจริยสฺส กเถสุํ ฯ อาจริโย โอวาทํ อคเหตฺวา สํวฑฺฒิตภาเวน มรณํ ปตฺโตติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

อมาตาปิตุสํวฑฺโฒ อนาจริยกุเล วสํ

นายํ กาลมกาลํ วา อภิชานาติ กุกฺกุโฏติ ฯ

ตตฺถ อมาตาปิตุสํวฑฺโฒติ มาตาปิตโร นิสฺสาย เตสํ โอวาทํ อคเหตฺวา สํวฑฺโฒ ฯ อนาจริยกุเล วสนฺติ อาจริยกุเลปิ อวสมาโน อาจริยสิกฺขาปกํ กญฺจิ นิสฺสาย วสิตตฺตาติ อตฺโถ ฯ กาลมกาลํ วาติ อิมสฺมึ กาเล วสฺสิตพฺพํ อิมสฺมึ กาเล น วสฺสิตพฺพนฺติ เอวํ วสฺสิตพฺพยุตฺตกํ กาลํ อกาลํ วา เอส กุกฺกุโฏ น ชานาติ อชานนภาเวเนว ชีวิตกฺขยํ ปตฺโตติ ฯ

อิทํ การณํ ทสฺเสตฺวา โพธิสตฺโต ยาวตายุกํ ฐตฺวา ยถากมฺมํ คโต ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา อกาลราวี กุกฺกุโฏ อยํ ภิกฺขุ อโหสิ อนฺเตวาสิกา พุทฺธปริสา อาจริโย ปน อหเมวาติ ฯ

อกาลราวิชาตกํ นวมํ ฯ