๖. สุวรรณหังสชาดก

๖. สุวณฺณหํสชาตกํ

ยํ ลทฺธํ เตน ตุฏฺฐพฺพนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยญฺหิ อญฺญตโร อุปาสโก ภิกฺขุนีสงฺฆํ ลสุเณน ปวาเรตฺวา เขตฺตปาลํ อาณาเปสิ สเจ ภิกฺขุนิโย อาคจฺฉนฺติ เอเกกาย ภิกฺขุนิยา เทฺว ตโย ภณฺฑิเก เทหีติ ฯ ตโต ปฏฺฐาย ภิกฺขุนิโย ตสฺส เคหํปิ เขตฺตํปิ ลสุณตฺถาย คจฺฉนฺติ ฯ อเถกสฺมึ อุสฺสวทิวเส ตสฺส เคเห ลสุณํ ปริกฺขยํ อคมาสิ ฯ ถุลฺลนนฺทา ภิกฺขุนี สปริวารา เคหํ คนฺตฺวา ลสุเณน อาวุโส อตฺโถติ วตฺวา นตฺถยฺเย ยถาภตํ ลสุณํ ปริกฺขีณํ เขตฺตํ คจฺฉถาติ วุตฺตา เขตฺตํ คนฺตฺวา น มตฺตํ ชานิตฺวา ลสุณํ หราเปสิ ฯ เขตฺตปาโล อุชฺฌายิ กถํ หิ นาม ภิกฺขุนิโย น มตฺตํ ชานิตฺวา ลสุณํ หราเปสฺสนฺตีติ ฯ ตสฺส กถํ สุตฺวา ยา ตา ภิกฺขุนิโย อปฺปิจฺฉา ฯเปฯ ตาปิ ตาสํ สุตฺวา ภิกฺขูปิ อุชฺฌายึสุ อุชฺฌายิตฺวา จ ปน ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ ภควา ถุลฺลนนฺทํ ภิกฺขุนึ ครหิตฺวา ภิกฺขเว มหิจฺโฉ ปุคฺคโล นาม วิชาตมาตุยาปิ อปฺปิโย อโหสิ อมนาโป อปฺปสนฺนานํ ปสาเทตุํ ปสนฺนานํ วา ภิยฺโยโส มตฺตาย ปสาทํ ชเนตุํ อนุปฺปนฺนํ ลาภํ อุปฺปาเทตุํ อุปฺปนฺนํ วา ปน ถิรํ กาตุํ น สกฺโกติ อปฺปิจฺโฉ ปน อปฺปสนฺนานํ ปสาเทตุํ ปสนฺนานํ ภิยฺโยโส มตฺตาย ปสาทํ ชเนตุํ อนุปฺปนฺนํ ลาภํ อุปฺปาเทตุํ อุปฺปนฺนํ วา ปน ถิรํ กาตุํ สกฺโกตีติ อาทินา นเยน ภิกฺขุนีนํ ตทนุจฺฉวิกํ ธมฺมํ กเถตฺวา น ภิกฺขเว ถุลฺลนนฺทา อิทาเนว มหิจฺฉา ปุพฺเพปิ มหิจฺฉาเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อญฺญตรสฺมึ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติ ฯ ตสฺส วยปฺปตฺตสฺส สมชาติกา กุลา ปชาปตึ อาหรึสุ ฯ ตสฺส นนฺทา นนฺทวตี สุนนฺทาติ ติสฺโส ธีตโร อเหสุํ ฯ ตาสุ ปรกุลํ คตาสุเยว โพธิสตฺโต กาลํ กตฺวา สุวณฺณหํสโยนิยํ นิพฺพตฺติ ฯ ชาติสฺสรญาณญฺจสฺส อุปฺปชฺชิ ฯ โส วยปฺปตฺโต หุตฺวา สุวณฺณปตฺตสญฺฉนฺนํ โสภคฺคปฺปตฺตํ มหนฺตํ อตฺตภาวํ ทิสฺวา กุโต นุ โข จวิตฺวา อหํ อิธูปปนฺโนติ อาวชฺเชนฺโต มนุสฺสโลกโตติ ญตฺวา ปุน กถํ นุ โข เม พฺราหฺมณี จ ธีตโร จ ชีวนฺตีติ อุปธาเรนฺโต ปเรสํ ภตึ กตฺวา กิจฺเฉน ชีวนฺตีติ จ ญตฺวา จินฺเตสิ มยฺหํ สรีเร โสวณฺณมยานิ ปตฺตานิ โกฏฺฏนฆฏฺฏนกฺขมานิ อิโต ตาสํ เอเกกํ ปตฺตํ ทสฺสามิ เตน เม ปชาปตี จ ธีตโร จ สุขํ ชีวิสฺสนฺตีติ ฯ โส ตตฺถ คนฺตฺวา ปิฏฺฐิวํสโกฏิยํ นิลียิ ฯ พฺราหฺมณี จ ธีตโร จ โพธิสตฺตํ ทิสฺวา กุโต อาคโตสิ สามีติ ปุจฺฉึสุ ฯ อหํ ตุมฺหากํ ปิตา กาลํ กตฺวา สุวณฺณหํสโยนิยํ นิพฺพตฺโต ตุมฺเห ทฏฺฐุํ อาคโต อิโต ปฏฺฐาย ตุมฺหากํ ปเรสํ ภตึ กตฺวา ทุกฺขชีวิกาย ชีวิตกิจฺจํ นตฺถิ อหํ โว เอเกกํ ปตฺตํ ทสฺสามิ ตํ วิกฺกิณิตฺวา สุเขน ชีวถาติ เอเกกํ ปตฺตํ ทตฺวา อคมาสิ ฯ โส เอเตน นิยาเมน อนฺตรนฺตรา อาคนฺตฺวา เอเกกํ ปตฺตํ เทติ ฯ พฺราหฺมณี จ ธีตโร จ อฑฺฒา สุขิตา อเหสุํ ฯ อเถกทิวสํ สา พฺราหฺมณี ธีตโร อามนฺเตสิ อมฺมา ติรจฺฉานานํ นาม จิตฺตํ ทุชฺชานํ กทาจิ โว ปิตา อิธ นาคจฺเฉยฺย กึ กริสฺสาม อิทานิสฺส อาคตกาเล สพฺพานิ ปตฺตานิ ลุญฺจิตฺวา คณฺหามาติ ฯ ตา เอวํ โน ปิตา กิลมิสฺสตีติ น สมฺปฏิจฺฉึสุ ฯ พฺราหฺมณี ปน มหิจฺฉตาย ปุเนกทิวสํ สุวณฺณราชหํสสฺส อาคตกาเล เอหิ ตาว สามีติ วตฺวา ตํ อตฺตโน สนฺติกํ อุปคตํ อุโภหิ หตฺเถหิ คเหตฺวา สพฺพปตฺตานิ ลุญฺจิ ฯ ตานิ ปน โพธิสตฺตสฺส รุจึ วินา พลกฺกาเรน คหิตตฺตา สพฺพานิ พกปตฺตสทิสานิ อเหสุํ ฯ โพธิสตฺโต ปกฺเข ปสาเรตฺวา คนฺตุํ นาสกฺขิ ฯ อถ นํ สา มหาจาฏิยา ปกฺขิปิตฺวา โปเสสิ ฯ ตสฺส ปุน อุฏฺฐหนฺตานิ ปตฺตานิ เสตานิ สมฺปชฺชึสุ ฯ โส สญฺชาตปกฺโข อุปฺปติตฺวา อตฺตโน วสนฏฺฐานเมว คนฺตฺวา น ปุน อคมาสิ ฯ

สตฺถา อิมํ อตีตํ อาหริตฺวา น ภิกฺขเว ถุลฺลนนฺทา อิทาเนว มหิจฺฉา ปุพฺเพปิ มหิจฺฉาเยว มหิจฺฉตาย จ ปน สุวณฺณมฺหา ปริหีนา อิทานิ อตฺตโน มหิจฺฉตายเอว ลสุณมฺหาปิ ปริหายิสฺสติ ตสฺมา อิโต ปฏฺฐาย ลสุณํ ขาทิตุํ น ลภิสฺสติ ยถา จ ถุลฺลนนฺทา เอวํ ตํ นิสฺสาย เสสภิกฺขุนิโยปิ ตสฺมา พหุํ ลภิตฺวาปิ ปมาณเมว ชานิตพฺพํ อปฺปํ ลภิตฺวา ปน ยถาลทฺเธเนว สนฺโตโส กาตพฺโพ อุตฺตรึ น ปฏฺเฐตพฺพนฺติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

ยํ ลทฺธํ เตน ตุฏฺฐพฺพํ อติโลโภ หิ ปาปโก

หํสราชํ คเหตฺวาน สุวณฺณา ปริหายตีติ ฯ

ตตฺถ ตุฏฺฐพฺพนฺติ ตุสิตพฺพํ ฯ

อิทํ ปน วตฺวา สตฺถา อเนกปริยาเยน ครหิตฺวา ยา ปน ภิกฺขุนี ลสุณํ ขาเทยฺย ปาจิตฺติยนฺติ สิกฺขาปทํ ปญฺญาเปตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา พฺราหฺมณี อยํ ถุลฺลนนฺทา อโหสิ ติสฺโส ธีตโร อิทานิ ติสฺโสเยว ภคินิโย สุวณฺณหํสราชา ปน อหเมวาติ ฯ

สุวณฺณหํสชาตกํ ฉฏฺฐํ ฯ