๖. สุวรรณหังสชาดก

6. Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ

yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbanti idaṃ satthā jetavane thullanandaṃ bhikkhuniṃ ārabbha kathesi.

Sāvatthiyañhi aññataro upāsako bhikkhunīsaṅghaṃ lasuṇena pavāretvā khettapālaṃ āṇāpesi sace bhikkhuniyo āgacchanti ekekāya bhikkhuniyā dve tayo bhaṇḍike dehīti. Tato paṭṭhāya bhikkhuniyo tassa gehaṃpi khettaṃpi lasuṇatthāya gacchanti. Athekasmiṃ ussavadivase tassa gehe lasuṇaṃ parikkhayaṃ agamāsi. Thullanandā bhikkhunī saparivārā gehaṃ gantvā lasuṇena āvuso atthoti vatvā natthayye yathābhataṃ lasuṇaṃ parikkhīṇaṃ khettaṃ gacchathāti vuttā khettaṃ gantvā na mattaṃ jānitvā lasuṇaṃ harāpesi. Khettapālo Ujjhāyi kathaṃ hi nāma bhikkhuniyo na mattaṃ jānitvā lasuṇaṃ harāpessantīti. Tassa kathaṃ sutvā yā tā bhikkhuniyo appicchā .pe. Tāpi tāsaṃ sutvā bhikkhūpi ujjhāyiṃsu ujjhāyitvā ca pana bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Bhagavā thullanandaṃ bhikkhuniṃ garahitvā bhikkhave mahiccho puggalo nāma vijātamātuyāpi appiyo ahosi amanāpo appasannānaṃ pasādetuṃ pasannānaṃ vā bhiyyoso mattāya pasādaṃ janetuṃ anuppannaṃ lābhaṃ uppādetuṃ uppannaṃ vā pana thiraṃ kātuṃ na sakkoti appiccho pana appasannānaṃ pasādetuṃ pasannānaṃ bhiyyoso mattāya pasādaṃ janetuṃ anuppannaṃ lābhaṃ uppādetuṃ uppannaṃ vā pana thiraṃ kātuṃ sakkotīti ādinā nayena bhikkhunīnaṃ tadanucchavikaṃ dhammaṃ kathetvā na bhikkhave thullanandā idāneva mahicchā pubbepi mahicchāyevāti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto aññatarasmiṃ brāhmaṇakule nibbatti. Tassa vayappattassa samajātikā kulā pajāpatiṃ āhariṃsu. Tassa nandā nandavatī sunandāti tisso dhītaro ahesuṃ. Tāsu parakulaṃ gatāsuyeva bodhisatto kālaṃ katvā suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbatti. Jātissarañāṇañcassa uppajji. So vayappatto hutvā suvaṇṇapattasañchannaṃ sobhaggappattaṃ mahantaṃ attabhāvaṃ disvā kuto nu kho cavitvā ahaṃ idhūpapannoti āvajjento manussalokatoti ñatvā puna kathaṃ nu kho me brāhmaṇī Ca dhītaro ca jīvantīti upadhārento paresaṃ bhatiṃ katvā kicchena jīvantīti ca ñatvā cintesi mayhaṃ sarīre sovaṇṇamayāni pattāni koṭṭanaghaṭṭanakkhamāni ito tāsaṃ ekekaṃ pattaṃ dassāmi tena me pajāpatī ca dhītaro ca sukhaṃ jīvissantīti. So tattha gantvā piṭṭhivaṃsakoṭiyaṃ nilīyi. Brāhmaṇī ca dhītaro ca bodhisattaṃ disvā kuto āgatosi sāmīti pucchiṃsu. Ahaṃ tumhākaṃ pitā kālaṃ katvā suvaṇṇahaṃsayoniyaṃ nibbatto tumhe daṭṭhuṃ āgato ito paṭṭhāya tumhākaṃ paresaṃ bhatiṃ katvā dukkhajīvikāya jīvitakiccaṃ natthi ahaṃ vo ekekaṃ pattaṃ dassāmi taṃ vikkiṇitvā sukhena jīvathāti ekekaṃ pattaṃ datvā agamāsi. So etena niyāmena antarantarā āgantvā ekekaṃ pattaṃ deti. Brāhmaṇī ca dhītaro ca aḍḍhā sukhitā ahesuṃ. Athekadivasaṃ sā brāhmaṇī dhītaro āmantesi ammā tiracchānānaṃ nāma cittaṃ dujjānaṃ kadāci vo pitā idha nāgaccheyya kiṃ karissāma idānissa āgatakāle sabbāni pattāni luñcitvā gaṇhāmāti. Tā evaṃ no pitā kilamissatīti na sampaṭicchiṃsu. Brāhmaṇī pana mahicchatāya punekadivasaṃ suvaṇṇarājahaṃsassa āgatakāle ehi tāva sāmīti vatvā taṃ attano santikaṃ upagataṃ ubhohi hatthehi gahetvā sabbapattāni luñci. Tāni pana bodhisattassa ruciṃ vinā balakkārena gahitattā sabbāni bakapattasadisāni ahesuṃ. Bodhisatto pakkhe pasāretvā gantuṃ nāsakkhi. Atha naṃ sā mahācāṭiyā pakkhipitvā posesi. Tassa puna uṭṭhahantāni pattāni Setāni sampajjiṃsu. So sañjātapakkho uppatitvā attano vasanaṭṭhānameva gantvā na puna agamāsi.

Satthā imaṃ atītaṃ āharitvā na bhikkhave thullanandā idāneva mahicchā pubbepi mahicchāyeva mahicchatāya ca pana suvaṇṇamhā parihīnā idāni attano mahicchatāyaeva lasuṇamhāpi parihāyissati tasmā ito paṭṭhāya lasuṇaṃ khādituṃ na labhissati yathā ca thullanandā evaṃ taṃ nissāya sesabhikkhuniyopi tasmā bahuṃ labhitvāpi pamāṇameva jānitabbaṃ appaṃ labhitvā pana yathāladdheneva santoso kātabbo uttariṃ na paṭṭhetabbanti vatvā imaṃ gāthamāha

yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbaṃ atilobho hi pāpako

haṃsarājaṃ gahetvāna suvaṇṇā parihāyatīti.

Tattha tuṭṭhabbanti tusitabbaṃ.

Idaṃ pana vatvā satthā anekapariyāyena garahitvā yā pana bhikkhunī lasuṇaṃ khādeyya pācittiyanti sikkhāpadaṃ paññāpetvā jātakaṃ samodhānesi tadā brāhmaṇī ayaṃ thullanandā ahosi tisso dhītaro idāni tissoyeva bhaginiyo suvaṇṇahaṃsarājā pana ahamevāti.

Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ chaṭṭhaṃ.