๔. คิริทัตตชาดก

๔ คิริทตฺตชาตกํ

ทูสิโต คิริทตฺเตนาติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เอกํ วิปกฺขเสวึ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ เหฏฺฐา มหิลามุขชาตเก กถิตเมว ฯ

สตฺถา ปน น ภิกฺขเว อยํ ภิกฺขุ อิทาเนว วิปกฺขํ เสวติ, ปุพฺเพเปส วิปกฺขํ เสวนฺโต เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ สามราชา นาม รชฺชํ กาเรสิ ฯ ตทา โพธิสตฺโต อมจฺจกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตสฺส อตฺถธมฺมานุสาสโก อโหสิ ฯ รญฺโญ ปน ปณฺฑโว นาม มงฺคลอสฺโส ฯ ตสฺส คิริทตฺโต นาม อสฺสพนฺโธ, โส ขญฺโช อโหสิ ฯ อสฺโส มุขรชฺชุกํ คเหตฺวา ตํ ปุรโต ปุรโต คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา มํ เอส สิกฺขาเปตีติ สญฺญาย ตสฺส อนุสิกฺขนฺโต ขญฺโช อโหสิ ฯ ตสฺส ขญฺชภาวํ รญฺโญ อาโรเจสิ ฯ ราชา เวชฺเช เปเสสิ ฯ เต คนฺตฺวา อสฺสสรีเร โรคํ อปสฺสนฺตา โรคมสฺส น ปสฺสามาติ รญฺโญ กถยึสุ ฯ ราชา โพธิสตฺตํ เปเสสิ คจฺฉ วยสฺส เอตฺถ การณํ ชานาหีติ ฯ โส คนฺตฺวา ขญฺชอสฺสพนฺธสํสคฺเคน ตสฺส ขญฺชภูตภาวํ ญตฺวา รญฺโญ ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา สํสคฺคโทเสน นาม เอวํ โหตีติ ทสฺเสนฺโต ปฐมํ คาถมาห

ทูสิโต คิริทตฺเตน หโย สามสฺส ปณฺฑโว

โปราณปกตึ หิตฺวา ตสฺเสว อนุวิธิยฺยตีติ ฯ

ตตฺถ หโย สามสฺสาติ สามสฺส รญฺโญ มงฺคลอสฺโส ฯ โปราณปกตึ หิตฺวาติ อตฺตโน ปุพฺพปกตึ สิงฺคารภาวํ ปหาย ฯ ตสฺเสว อนุวิธิยฺยตีติ อนุสิกฺขตีติ อตฺโถ ฯ

อถ นํ ราชา อิทานิ วยสฺส กึ กตฺตพฺพนฺติ ปุจฺฉิ ฯ โพธิสตฺโต สุนฺทรํ อสฺสพนฺธํ ลภิตฺวา ยถาโปราโณ ภวิสฺสตีติ วตฺวา ทุติยํ คาถมาห

สเจ ว ตนุโช โปโส สิงฺคาราการกปฺปิโต

อานเน ตํ คเหตฺวาน มณฺฑเล ปริวตฺตเย,

ขิปฺปเมว ปหนฺตฺวาน ตสฺเสว อนุวิธิยฺยตีติ ฯ

ตตฺถ ตนุโชติ ตสฺส อนุโช อนุรูปชาโตติ อนุโช ตสฺส อนุโช ตนุโช ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ สเจ หิ มหาราช ตสฺส สิงฺคารสฺส อาจารสมฺปนฺนสฺสสฺส อนุรูปชาโต สิงฺคาราจารสมฺปนฺโน โปโส ฯ สิงฺคาราการกปฺปิโตติ สิงฺคาเรน สุนฺทเรน อากาเรน กปฺปิตเกสมสฺสุ ตํ อสฺสํ อานเน คเหตฺวา อสฺสมณฺฑเล ปริวตฺเตยฺย, ขิปฺปเมเวส ตํ ขญฺชภาวํ ปหาย อยํ สิงฺคาโร อาจารสมฺปนฺโน อสฺสโคปโก มํ สิกฺขาเปตีติ สญฺญาย ขิปฺปเมว ตสฺส อนุวิธิยฺยติ อนุสิกฺขติ ปกติภาเว เยว ฐสฺสตีติ อตฺโถ ฯ

ราชา ตถา กาเรสิ ฯ อสฺโส ปกติภาเว ปติฏฺฐาสิ ฯ ราชา ติรจฺฉานานมฺปิ นาม อาสยํ ชานาตีติ ตุฏฺฐจิตฺโต โพธิสตฺตสฺส มหนฺตํ ยสํ อทาสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา คิริทตฺโต เทวทตฺโต อโหสิ, อสฺโส วิปกฺขเสวโก ภิกฺขุ เยว, ราชา อานนฺโท อโหสิ, อมจฺจปณฺฑิโต ปน อหเมวาติ ฯ

คิริทตฺตชาตกํ จตุตฺถํ ฯ