๕. ปัพพตูปัตถรชาดก

๕ ปพฺพตูปตฺถรชาตกํ

ปพฺพตูปตฺถเร รมฺเมติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกสลราชานํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โกสลรญฺโญ กิร เอโก อมจฺโจ อนฺเตปุเร ปทุสฺสิ ฯ ราชา ปริวิมํสมาโน ตํ ตตฺตโต ญตฺวา สตฺถุ อาโรเจสฺสามีติ เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต อมฺหากํ อนฺเตปุเร เอโก อมจฺโจ ปทุสฺสิ, ตสฺส กึ กาตุํ วฏฺฏตีติ ปุจฺฉิ ฯ อถ นํ สตฺถา อุปการโก เต มหาราช โส จ อมจฺโจ, สา จ อิตฺถี ปิยาติ ปุจฺฉิตฺวา อาม ภนฺเต อติวิย อุปการโก สกลราชกุลํ สนฺธาเรติ, สาปิ เม อิตฺถี ปิยาติ วุตฺเต มหาราช อตฺตโน อุปการเกสุ เสวเกสุ ปิยาสุ จ อิตฺถีสุ ทุพฺภิตุํ น สกฺกา, ปุพฺเพปิ ราชาโน ปณฺฑิตานํ กถํ สุตฺวา มชฺฌตฺตา ว อเหสุนฺติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อมจฺจกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตสฺส อตฺถธมฺมานุสาสโก อโหสิ ฯ อถสฺส รญฺโญ เอโก อมจฺโจ อนฺเตปุเร ปทุสฺสิ ฯ ราชา ตํ ตตฺตโต ญตฺวา อมจฺโจปิ เม พหูปกาโร, อยํ อิตฺถีปิ เม ปิยา, เทฺวปิ อิเม นาเสตุํ น สกฺกา, ปณฺฑิตามจฺจํ ปญฺหํ ปุจฺฉิตฺวา สเจ สหิตพฺพํ ภวิสฺสติ, สหิสฺสามิ, โน เจ น สหิสฺสามีติ โพธิสตฺตํ ปกฺโกสาเปตฺวา อาสนํ ทตฺวา ปณฺฑิต ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสามีติ วตฺวา ปุจฺฉ มหาราช, วิสฺสชฺเชสฺสามีติ วุตฺเต ปญฺหํ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

ปพฺพตูปตฺถเร รมฺเม ชาตา โปกฺขรณี สิวา,

ตํ สิคาโล อปาปาสิ ชานํ สีเหน รกฺขิตนฺติ ฯ

ตตฺถ ปพฺพตูปตฺถเร รมฺเมติ หิมวนฺตปพฺพตปาเท ปตฺถริตฺวา ฐิเต องฺคณฏฺฐาเนติ อตฺโถ ฯ ชาตา โปกฺขรณี สิวาติ สีตลา มธุโรทกา โปกฺขรณี นิพฺพตฺตา, อปิ จ โปกฺขรสญฺฉนฺนา นทีปิ โปกฺขรณี เยว ฯ อปาปาสีติ อปอิติ อุปสคฺโค อปาสีติ อตฺโถ ฯ ชานํ สีเหน รกฺขิตนฺติ สา โปกฺขรณี สีหปริโภคา สีเหน รกฺขิตา ฯ โสปิ นํ สิคาโล สีเหน รกฺขิตา อยนฺติ ชานนฺโต ว อปาสิ, ตฺวํ กึ มญฺญสิ, โส สิคาโล สีหสฺส อภายิตฺวา ปิเวยฺย เอวรูปํ โปกฺขรณินฺติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ

โพธิสตฺโต อทฺธา เอตสฺส อนฺเตปุเร เอโก อมจฺโจ ปทุฏฺโฐ ภวิสฺสตีติ ญตฺวา ทุติยํ คาถมาห

ปิวนฺติ เจ มหาราช สาปทานิ มหานทึ,

น เตน อนที โหติ, ขมสฺสุ ยทิ เต ปิยาติ ฯ

ตตฺถ สาปทานีติ น เกวลํ สิคาโล ว, อวเสสานิ สุนขสสพิลารมิคาทีนิ สพฺพสาปทานิ ฯ ตํ โปกฺขรสญฺฉนฺนตฺตา โปกฺขรณีติ ลทฺธนามํ นทึ ปิวนฺเตว ฯ น เตน อนที โหตีติ นทิยํ หิ ทฺวิปทจตุปฺปทาปิ อหิมจฺฉาปิ สพฺเพ ปิปาสิตา ปานียํ ปิวนฺติ ฯ น สา เตน การเณน อนที นาม โหติ, นาปิ อุจฺฉิฏฺฐนที ฯ กสฺมา ฯ สพฺเพสํ สาธารณตฺตา ฯ ยถาปิ นที เยน เกน จิ ปีตา น ทุสฺสติ เอวํ อิตฺถีปิ กิเลสวเสน สามิกํ อติกฺกมิตฺวา อญฺเญน สทฺธึ สํวาสํ คตา เนว อนิตฺถี โหติ ฯ กสฺมา ฯ สพฺเพสํ สาธารณภาเวน ฯ นาปิ อุจฺฉิฏฺฐิตฺถี ฯ กสฺมา ฯ โอทกนฺติกตาย สุทฺธภาเวน ฯ ขมสฺสุ ยทิ เต ปิยาติ ยทิ ปน เต สา อิตฺถี ปิยา, โส จ อมจฺโจ พหูปกาโร, เตสํ อุภินฺนมฺปิ ขมสฺสุ มชฺฌตฺตภาเว ติฏฺฐาติ ฯ

เอวํ มหาสตฺโต รญฺโญ โอวาทํ อทาสิ ฯ ราชา ตสฺส โอวาเท ฐตฺวา ปุน เอวรูปํ ปาปกมฺมํ มา กริตฺถาติ วตฺวา อุภินฺนมฺปิ ขมิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย เตปิ โอรมึสุ ฯ ราชาปิ ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา ชีวิตปริโยสาเน สคฺคปูรํ ปูเรสิ ฯ

โกสลราชาปิ อิมํ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา เตสํ อุภินฺนมฺปิ ขมิตฺวา มชฺฌตฺโต อโหสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา ราชา อานนฺโท อโหสิ, ปณฺฑิตามจฺโจ ปน อหเมวาติ ฯ

ปพฺพตูปตฺถรชาตกํ ปญฺจมํ ฯ