๒. เกฬิสีลชาดก

๒ เกฬิสีลชาตกํ

หํสา โกญฺจา มยุรา จาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ ๑- อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร อายสฺมา พุทฺธสาสเน ปากโฏ อโหสิ ปญฺญาโต มธุรสโร มธุรธมฺมกถิโก ปฏิสมฺภิทปฺปตฺโต มหาขีณาสโว อสีติยา มหาเถรานํ อพฺภนฺตเร ปมาเณน ปน โอมโก ลกุณฺฑโก ๒- สามเณรภณฺฑโก ๓- กีฬนตฺถาย กโต วิย ฯ ตสฺมึ เอกทิวสํ ตถาคตํ วนฺทิตฺวา เชตวเน โกฏฺฐกํ คเต ชานปทา ตึสมตฺตา ภิกฺขู ทสพลํ วนฺทิสฺสามาติ เชตวนํ ปวิสนฺตา วิหารโกฏฺฐเก เถรํ ทิสฺวา สามเณโร เอโสติ สญฺญาย เถรํ จีวรกณฺเณ คณฺหนฺตา หตฺเถ คณฺหนฺตา สีเส คณฺหนฺตา นาสาย ปรามสนฺตา กณฺเณสุ คเหตฺวา จาเลตฺวา หตฺถกุกฺกุจฺจํ กตฺวา ปตฺตจีวรํ ปฏิสาเมตฺวา สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา นิสีทิตฺวา สตฺถารา มธุรปฏิสนฺถาเร กเต ปุจฺฉึสุ ภนฺเต ลกุณฺฑกภทฺทิยตฺเถโร กิร นาเมโก ตุมฺหากํ สาวโก มธุรธมฺมกถิโก อตฺถิ, กหํ โส อิทานีติ ฯ กึ ปน ภิกฺขเว ทฏฺฐุกามตฺถาติ ฯ อาม ภนฺเตติ ฯ ยํ ภิกฺขเว ตุมฺเห ทฺวารโกฏฺฐเก ทิสฺวา จีวรกณฺณาทีสุ คณฺหนฺตา หตฺถกุกฺกุจฺจํ กตฺวา อาคตา, เอส เอโสติ ฯ ภนฺเต เอวรูโป ปตฺถิตปตฺถโน อภินีหารสมฺปนฺโน สาวโก กึการณา

@เชิงอรรถ: ๑ ลกุณฺฏกภทฺทิกนฺติปิ ฯ ๒ ลกุณฺฏโกติปิ ฯ ๓ สามเณโร วิยาติปิ ฯ อปฺเปสกฺโข ชาโตติ ฯ สตฺถา อตฺตนา กตปาปกมฺมํ นิสฺสายาต วตฺวา เตหิ ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกฺโก เทวราชา อโหสิ ฯ ตทา พฺรหฺมทตฺตสฺส ชิณฺณํ ชราปฺปตฺตํ หตฺถึ วา อสฺสํ วา โคณํ วา ทสฺเสตุํ น สกฺกา, เกฬิสีโล หุตฺวา ตถารูปํ ทิสฺวา ว มนุสฺเส อนุพนฺธาเปติ ชรสกฏมฺปิ ทิสฺวา ภินฺทาเปติ ชิณฺณมาตุคาเม ทิสฺวา ปกฺโกสาเปตฺวา อุทเร ปหราเปตฺวา ปาตาเปตฺวา ปุน อุฏฺฐาเปตฺวา คายาเปติ ชิณฺณปุริเส ทิสฺวา ลงฺฆเก วิย ภูมิยํ สมฺปริวตฺตกาทิกีฬํ กีฬาเปติ อปสฺสนฺโต อสุกฆเร กิร มหลฺลโก อตฺถีติ สุตฺวาปิ ปกฺโกสาเปตฺวา กีฬาเปติ ฯ มนุสฺสา ลชฺชนฺตา อตฺตโน มาตาปิตโร ติโรรฏฺฐานิ เปเสนฺติ ฯ มาตุปฏฺฐานธมฺโม ปิตุปฏฺฐานธมฺโม ปจฺฉิชฺชิ ฯ ราชเสวกา เกฬิสีลา อเหสุํ ฯ มตมตา จตฺตาโร อปาเย ปูเรนฺติ ฯ เทวปริสา ปริหายติ ฯ สกฺโก อภินเว เทวปุตฺเต อปสฺสนฺโต กินฺนุ โข การณนฺติ อาวชฺชนฺโต ตํ การณํ ญตฺวา ทเมสฺสามิ นนฺติ มหลฺลกวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ชิณฺณยานเก เทฺว ตกฺกจาฏิโย อาโรเปตฺวา เทฺว ชรโคเณ โยเชตฺวา เอกสฺมึ ฉณทิวเส อลงฺกตหตฺถึ อภิรูหิตฺวา พฺรหฺมทตฺเต อลงฺกตนครํ ปทกฺขิณํ กโรนฺเต ปิโลติกนิวตฺโถ ตํ ยานกํ ปาเชนฺโต รญฺโญ อภิมุโข อคมาสิ ฯ ราชา ชิณฺณยานกํ ทิสฺวา เอตํ ยานกํ อาเนถาติ อาห ฯ มนุสฺสา กหํ เทว น ปสฺสามาติ อาหํสุ ฯ สกฺโก อตฺตโน อานุภาเวน รญฺโญ เยว ทสฺเสสิ ฯ อถ นํ พหุสมฺปตฺเต ตสฺมึ ตสฺส อุปริภาเคน ปาเชนฺโต รญฺโญ มตฺถเก เอกํ จาฏึ ภินฺทิตฺวา นิวตฺตาเปนฺโต ทุติยํ ภินฺทิ ฯ อถสฺส สีสโต ปฏฺฐาย อิโต จิโต จ ตกฺกํ ปคฺฆรติ ฯ โส เตน อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ ฯ อถสฺส ตํ อุปทฺทูตภาวํ ญตฺวา สกฺโก ยานกํ อนฺตรธาเปตฺวา สกฺกตฺตภาวํ มาเปตฺวา วชิรหตฺโถ อากาเส ฐตฺวา ปาป อธมฺมิกราช กึ ตฺวํ มหลฺลโก น ภวิสสฺสิ, ตเวว สรีรํ ชรา น ปหริสฺสติ, เกฬิสีโล หุตฺวา พหู วุฑฺเฒ วิเหฐนกมฺมํ กโรสิ, ตํ เอกกํ ๑- นิสฺสาย เอตํ กมฺมํ กตฺวา มตมตา อปาเย ปริปูเรนฺติ, มนุสฺสา มาตาปิตโร ปฏิชคฺคิตุํ น ลภนฺติ, สเจ อิมมฺหา กมฺมา น วิรมิสฺสสิ, วชิเรน เต สีสํ ปทาเลสฺสามิ, มา อิโต ปฏฺฐาย ตํ กมฺมํ อกาสีติ สนฺตชฺเชตฺวา มาตาปิตูนํ คุณํ กเถตฺวา วุฑฺฒาปจายิกกมฺมสฺส อานิสํสํ ปกาเสตฺวา โอวทิตฺวา สกฏฺฐานเมว อคมาสิ ฯ ราชา ตโต ปฏฺฐาย ตถารูปํ กมฺมํ กาตุํ จิตฺตมฺปิ น อุปฺปาเทสิ ฯ สตฺถา อภิสมฺพุทฺโธ หุตฺวา อิมา คถา อโวจ

หํสา โกญฺจา มยุรา จ หตฺถิโย ปสทา มิคา

สพฺเพ สีหสฺส ภายนฺติ, นตฺถิ กายสฺมิ ตุลฺยตา ฯ

เอวเมว มนุสฺเสสุ ทหโร เจปิ ปญฺญวา

โส หิ ตตฺถ มหา โหติ เนว พาโล สรีรวาติ ฯ

ตตฺถ ปสทา มิคาติ ปสทสงฺขาตา มิคา, ปสทา มิคา จ อวเสสมิคา จาติปิ อตฺโถ ฯ ปสทมิคาติปิ ปาโฐ ฯ ปสทา มิคาติ

@เชิงอรรถ: ๑ เอกนฺติปิ ฯ อตฺโถ ฯ นตฺถิ กายสฺมิ ตุลฺยตาติ สรีเร ปมาณํ นาม นตฺถิ, ยทิ ภเวยฺย, มหาสรีรา หตฺถิโน เจว ปสทมิคา จ สีหํ มาเรยฺยุํ, สีโห หํสโมราทโย ขุทฺทกสรีเร เยว มาเรยฺย ฯ ยทิ เอวํ ขุทฺทกา เยว สีหสฺส ภาเยยฺยุํ น มหนฺตา, ยสฺมา ปเนตํ นตฺถิ ตสฺมา สพฺเพปิ เต สีหสฺส ภายนฺติ ฯ สรีรวาติ พาโล มหาสรีโรปิ มหา นาม น โหติ ฯ ตสฺมา ลกุณฺฑกภทฺทิโย สรีเรน ขุทฺทโกปิ, มา ตํ ญาเณนาปิ ขุทฺทโกติ มญฺญิตฺถาติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน เตสุ ภิกฺขูสุ เกจิ โสตาปนฺนา เกจิ สกิทาคามิโน เกจิ อนาคามิโน เกจิ อรหนฺตา อเหสุํ ฯ ตทา ราชา ลกุณฺฑกภทฺทิโย อโหสิ, โส ตาย เกฬิสีลตาย ปเรสํ เกฬินิสฺสโย ชาโต ฯ สกฺโก ปน อหเมวาติ ฯ

เกฬิสีลชาตกํ ทุติยํ ฯ