๘. เอกปทชาดก

๘ เอกปทชาตกํ

อิงฺฆ เอกปทํ ตาตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กุฏุมฺพิกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิวาสิโก กิเรโก กุฏุมฺพิโก อโหสิ ฯ อถสฺส เอกทิวสํ องฺเก นิสินฺโน ปุตฺโต อตฺถสฺส ทฺวารํ นาม ปญฺหํ ปุจฺฉิ ฯ โส จ พุทฺธวิสโย เอส ปญฺโห, น ตํ อญฺโญ กเถตุํ สกฺขิสฺสตีติ ปุตฺตํ คเหตฺวา เชตวนํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ภนฺเต อยํ เม ทารโก อูรุมฺหิ นิสินฺโน อตฺถสฺส ทฺวารํ นาม ปญฺหํ ปุจฺฉิ, อหํ ตํ อชานนฺโต อิธาคโต, กเถถ ภนฺเต อิมํ ปญฺหนฺติ ฯ สตฺถา น โข อุปาสก อยํ ทารโก อิทาเนว อตฺถคเวสโก, ปุพฺเพปิ อตฺถคเวสโก หุตฺวา อิมํ ปญฺหํ ปณฺฑิเต ปุจฺฉิ, โปราณกปณฺฑิตาปิสฺส กเถสุํ, ภวสงฺเขปคตตฺตา ปน น สลฺลกฺเขสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต เสฏฺฐิกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ปิตุ อจฺจเยน เสฏฺฐิฏฺฐานํ ลภิ ฯ อถสฺส ปุตฺโต ทหรกุมาโร อูรุมฺหิ นิสีทิตฺวาว ตาต มยฺหํ เอกํ ปทํ อเนกตฺถปทนิสฺสิตํ ๑- เอกํ การณํ กเถถาติ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

อิงฺฆ เอกํ ปทํ ตาต อเนกตฺถปทนิสฺสิตํ

กิญฺจิ สงฺคหิตํ พฺรูหิ, เยนตฺเถ สาธเยมเสติ ฯ

ตตฺถ อิงฺฆาติ ยาจนตฺเถ โจทนตฺเถ วา นิปาโต ฯ เอกํ ปทนฺติ เอกํ การณปทํ, เอกํ การณสงฺคหิตํ วา พฺยญฺชนปทํ ฯ อเนกตฺถปทนิสฺสิตนฺติ อเนกานิ อตฺถปทานิ การณปทานิ นิสฺสิตํ ฯ กิญฺจิ สงฺคหิตํ พฺรูหีติ กิญฺจิ เอกํ พหุนฺนํ ปทานํ สงฺคาหิกํ พฺรูหิ ฯ อยเมว วา ปาโฐ ฯ เยนตฺเถ สาธเยมเสติ เยน เกน ปเทน อเนกตฺถนิสฺสิเตน มยํ อตฺตโน วุฑฺฒึ สาเธยฺยาม, ตํ เม กเถหีติ ปุจฺฉติ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ เอกปทํ อเนกตฺถนิสฺสิตนฺติปิ ฯ

อถสฺส ปิตา กเถนฺโต ทุติยํ คาถมาห

ทกฺเขยฺเยกปทํ ตาต อเนกตฺถปทนิสฺสิตํ

ตญฺจ สีเลน สํยุตฺตํ ขนฺติยา อุปปาทิตํ

อลํ มิตฺเต สุขาเปตุํ อมิตฺตานํ ทุขาย วาติ ฯ

ตตฺถ ทกฺเขยฺเยกปทํ ตาตาติ ทกฺเขยฺยํ เอกปทํ ฯ ทกฺเขยฺยํ นาม ลาภุปฺปาทกสฺส เฉกสฺส กุสลสฺส ญาณสมฺปยุตฺตํ วิริยํ ฯ อเนกตฺถปทนิสฺสิตนฺติ เอวํ วุตฺตปฺปการวิริยํ อเนเกหิ อตฺถปเทหิ นิสฺสิตํ ฯ กตเรหีติ สีลาทีหิ ฯ เตเนว ตญฺจ สีเลน สํยุตฺตนฺติ อาทิมาห ฯ ตสฺสตฺโถ ตญฺจ ปเนตํ วิริยํ อาจารสีลสํยุตฺตํ อธิวาสนขนฺติยา อุเปตํ มิตฺเต สุขาเปตุํ อมิตฺตานํ ทุกฺขาย อลํ สมตฺถํ, โก หิ นาม ลาภุปฺปาทกญาณสมฺปยุตฺตกุสลวิริยสมนฺนาคโต อาจาร- ขนฺติสมฺปนฺโน มิตฺเต สุขาเปตุํ อมิตฺเต วา ทุกฺขาเปตุํ น สกฺโกตีติ ฯ

เอวํ โพธิสตฺโต ปุตฺตสฺส ปญฺหํ กเถสิ ฯ โส ปิตรา กถิตนเยเนว อตฺตโน อตฺถํ สาธยิตฺวา ยถากมฺมํ คโต ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน ปิตาปุตฺตา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐิตา ฯ ตทา ปุตฺโต อยเมว อโหสิ, พาราณสิเสฏฺฐี ปน อหเมวาติ ฯ

เอกปทชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ