๖. ชรูทปานชาดก

jarūdapānajātakaṃ

jarūdapānaṃ khaṇamānāti idaṃ satthā jetavane viharanto sāvatthīvāsino vāṇije ārabbha kathesi.

Te kira sāvatthiyaṃ bhaṇḍaṃ gahetvā sakaṭāni pūretvā vohāratthāya gamanakāle tathāgataṃ nimantetvā mahādānaṃ datvā saraṇāni Gahetvā sīlesu patiṭṭhāya satthāraṃ vanditvā mayaṃ bhante vohāratthāya dīghamaggaṃ gamissāma bhaṇḍaṃ visajjetvā siddhiyātrā sotthinā paccāgantvā puna tumhe vandissāmāti vatvā maggaṃ paṭipajjiṃsu. Te kantāramaggesu purāṇaṃ udapānaṃ disvā imasmiṃ udapāne pānīyaṃ natthi mayañca pipāsitā khaṇissāma nanti khaṇantā paṭipāṭiyā bahuṃ ayasaṃ lohaṃ veḷuriyaṃ labhiṃsu. Te teneva santuṭṭhā hutvā tesaṃ ratanānaṃ sakaṭāni pūretvā sotthinā sāvatthiyaṃ paccāgamiṃsu. Te ābhatadhanaṃ paṭisāmetvā siddhiyātrā dānaṃ dassāmāti tathāgataṃ nimantetvā dānaṃ datvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā attano dhanassa laddhakāraṇaṃ satthu ārocesuṃ. Satthā tumhe kho upāsakā tena dhanena santuṭṭhā hutvā pamāṇaññutāya dhanañca jīvitañca labhittha porāṇakā pana asantuṭṭhāva amattaññuno paṇḍitānaṃ vacanaṃ akatvā jīvitakkhayaṃ pattāti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto bārāṇasiyaṃ vāṇijakule nibbattetvā vayappatto satthavāhajeṭṭhako ahosi. So bārāṇasiyaṃ bhaṇḍaṃ gahetvā sakaṭāni pūretvā bahū vāṇije ādāya tameva kantāraṃ paṭipanno tameva udapānaṃ addasa. Tattha te vāṇijā pānīyaṃ pivissāmāti taṃ udapānaṃ khaṇantā paṭipāṭiyā bahūni veḷuriyādīni labhiṃsu. Te bahumpi ratanaṃ labhitvā tena asantuṭṭhā aññampi ettha itopi sundarataraṃ Bhavissatīti bhiyyoso mattāya taṃ khaṇiṃsuyeva. Atha te bodhisatto āha bho vāṇijā lobho nāmesa vināsamūlo amhehi bahu dhanaṃ laddhaṃ ettakena santuṭaṭhā hotha mā ca atikkhaṇitthāti. Tena te vāriyamānāpi khaṇiṃsuyeva. So ca udapāno nāgapariggahito. Athassa heṭṭhā vasanakanāgarājā attano vimāne bhijjante leḍḍūsu ca paṃsūsu ca opattamānesu kuddho hutvā bodhisattaṃ ṭhapetvā anavasese sabbepi nāsikavātena paharitvā jīvitakkhayaṃ pāpetvā nāgabhavanā nikkhamma sakaṭāni yojāpetvā sattaratanānaṃ pūretvā bodhisattaṃ sukhayānake nisīdāpetvā nāgamāṇavakehi sakaṭāni pājāpento bodhisattaṃ bārāṇasiṃ netvā gharaṃ pavesetvā dhanaṃ paṭisāmetvā attano nāgabhavanameva gato. Bodhisatto taṃ dhanaṃ visajjetvā sakalajambūdīpaṃ unnaṅgalaṃ katvā dānaṃ datvā sīlaṃ samādiyitvā uposathakammaṃ katvā jīvitapariyosāne saggapadaṃ pūresi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā abhisambuddho hutvā imā gāthā avoca

jarūdapānaṃ khaṇamānā vāṇijā udakatthikā

ajjhaggaṃsu ayolohaṃ tipusīsañca māṇayo

rajaṭaṃ jātarūpañca muttā veḷuriyā bahū

te ca tena asantuṭṭhā bhiyyo bhiyyo khaṇiṃsu te

tatthapāsīviso ghoro tejasī tejasā hani

tasmā khaṇe nātikkhaṇe atikkhātamhi pāpakaṃ

Khaṇanena dhanaṃ laddhaṃ atikkhātena nāsitanti.

Tattha ayanti kāḷalohaṃ. Lohanti tambalohaṃ. Muttāti muttādayo. Te ca tena asantuṭṭhāti te ca vāṇijā tena dhanena asantuṭṭhā. Te tatthāti te vāṇije tasmiṃ udakapāne. Tejasīti visatejena samannāgato. Tejasā hanīti visatejena ghātesi. Atikkhātena nāsitanti atikkhaṇanena tañca dhanaṃ jīvitañca nāsitaṃ.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā nāgarājā sārīputto ahosi satthavāhajeṭṭhako pana ahamevāti.

Jarūdapānajātakaṃ chaṭṭhaṃ