๑๐. ทูตชาดก

ทูตชาตกํ

ยสฺสตฺถา ทูรมายนฺตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ โลลภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ นวกนิปาเต กากชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ สตฺถา ปน ตํ ภิกฺขุํ อามนฺเตตฺวา นโข ภิกฺขุ อิทาเนว ปุพฺเพปิ ตฺวํ โลโล โลลฺยการเณน ปน อสินา สีสจฺเฉทํ ลภสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส ปุตฺโต หุตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา ปิตุ อจฺจเยน รชฺเช ปติฏฺฐาย โภชนสุทฺธิโก อโหสิ ฯ เตนสฺส โภชนสุทฺธิกราชาเตฺวว นามํ ชาตํ ฯ โส กิร ตถารูเป วิธาเน ฐตฺวา ตํ ภตฺตํ ภุญฺชติ ยโต ตสฺส เอกิสฺสา ภตฺตปาฏิยา สตสหสฺสคฺฆวโย โหติ ฯ ภุญฺชนฺโต ปน อนฺโตเคเห น ภุญฺชติ อตฺตโน โภชนวิธานํ โอโลเกนฺตํ มหาชนํ ปุญฺญานิ กาเรตุกามตาย ราชทฺวาเร รตนมณฺฑปํ การาเปตฺวา โภชนเวลาย ตํ อลงฺการาเปตฺวา กาญฺจนมเย สมุสฺสิตเสตจฺฉตฺเต ราชปลฺลงฺเก นิสีทิตฺวา ขตฺติยกญฺญาหิ ปริวุโต สตสหสฺสคฺฆนิกาย สุวณฺณปาติยา สตสหสฺสคฺฆนิกรสโภชนํ ภุญฺชติ ฯ

อเถโก โลลปุริโส ตสฺส โภชนวิธานํ โอโลเกตฺวา ตํ โภชนํ ภุญฺชิตุกาโม หุตฺวา ปิปาสํ สนฺธาเรตุํ อสกฺโกนฺโต อตฺเถโก อุปาโยติ ทฬฺหํ นิวาเสตฺวา หตฺถํ อุกฺขิปตฺวา โภ อหํ ทูโตติ อุจฺจาสทฺทํ กโรนฺโต ราชานํ อุปสงฺกมิ ฯ เตน จ สมเยน ตสฺมึ ชนปเท ทูโตมฺหีติ วทนฺเต น นิวาเรนฺติ ตสฺมา มหาชโน ทฺวิธา ภินฺทิตฺวา โอกาสํ อทาสิ ฯ โส เวเคน คนฺตฺวา รญฺโญ สุวณฺณปาติโต เอกํ ภตฺตปิณฺฑํ คเหตฺวา มุเข ปกฺขิปิ ฯ อถสฺส สีสํ ฉินฺทิสฺสามีติ อสิคฺคาโห อสึ อพฺพาเหสิ ฯ ราชา มา ปหรีติ นิวาเรตฺวา มา ภายิ ภุญฺชสฺสูติ หตฺถํ โธวิตฺวา นิสีทิ ฯ โภชนปริโยสาเน จสฺส อตฺตโน ปิวนปานียญฺเจว ตมฺพุลญฺจ ทาเปตฺวา ราชา โภ ปุริส ตฺวํ ทูโตมฺหีติ วเทสิ กสฺส ทูโตสีติ ปุจฺฉิ ฯ มหาราช อหํ ตณฺหาทูโต ตณฺหา มํ ทูตํ กตฺวา อาณาเปตฺวา ตฺวํ คจฺฉาหีติ เปเสสีติ วตฺวา ปุริมา เทฺว คาถา อโวจ

ยสฺสตฺถา ทูรมายนฺติ อมิตฺตมปิ ยาจิตุํ

ตสฺสูทรสฺสหํ ทูโต มา เม กุชฺฌ รเถสภ

ยสฺส ทิวา จ รตฺโต จ วสมายนฺติ มาณวา

ตสฺสูทรสฺสหํ ทูโต มา เม กุชฺฌ รเถสภาติ ฯ

ตตฺถ ยสฺสตฺถา ทูรมายนฺตีติ ยสฺสตฺถาย อิเม สตฺตา ตณฺหาวสิกา หุตฺวา ทูรมฺปิ คจฺฉนฺติ ฯ รเถสภาติ รถโยธเชฏฺฐก ฯ

ราชา ตสฺส วจนํ สุตฺวา สจฺจเมตํ อิเม สตฺตา อุทรทูตา ตณฺหาวเสน วิจรนฺติ ตณฺหา จ อิเม สตฺเต วิจาเรติ ยาว มนาปํ วต อิมินา กถิตนฺติ ตสฺส ปุริสสฺส ตุสิตฺวา ตติยํ คาถมาห

ททามิ เต พฺราหฺมณ โรหิณีนํ

ควํ สหสฺสํ สห ปุงฺคเวน

ทูโต หิ ทูตสฺส กถํ น ทชฺชํ

มยมฺปิ ตสฺเสว ภวาม ทูตาติ ฯ

ตตฺถ พฺราหฺมณาติ อาลปนมตฺตเมตํ ฯ โรหิณีนนฺติ รตฺตวณฺณานํ ฯ สห ปุงฺคเวนาติ ยูถปริณายเกน อุปทฺทวรกฺขเกน อุสเภน สทฺธึ ฯ มยมฺปีติ อหญฺจ อวเสสา จ สพฺพสตฺตา ตสฺเสว อุทรสฺส ทูตา ภวาม ตสฺมา อหํ อุทรทูโต สมาโน อุทรทูตสฺส ตุยฺหํ กสฺมา น ทชฺชนฺติ ฯ

เอวญฺจ ปน วตฺวา อิมินา จ ตุมฺหาทิเสน ปุริเสน อสฺสุตปุพฺพํ การณํ สาวิตนฺติ ตุฏฺฐจิตฺโต ตสฺส มหนฺตํ ยสํ อทาสิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน โลลภิกฺขุ อนาคามิผเล ปติฏฺฐหิ ฯ พหู โสตาปนฺนาทโย อเหสุํ ฯ ตทา โลลปุริโส เอตรหิ โลลภิกฺขุ ฯ โภชนสุทฺธิกราชา ปน อหเมวาติ ฯ

ทูตชาตกํ ทสมํ ฯ

สงฺกปฺปวคฺโค ปฐโม ฯ