๕. ขุรัปปชาดก

khurappajātakaṃ

disvā khurappeti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ osaṭṭhaviriyaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Taṃ hi satthā dhammasabhāyaṃ ānītaṃ saccaṃ kira tvaṃ osaṭṭhaviriyoti vatvā saccaṃ bhanteti vutte bhikkhu kasmā tvaṃ evaṃ niyyānike sāsane pabbajitvā viriyaṃ osajji porāṇakapaṇḍitā aniyyānikaṭṭhānepi viriyaṃ na osajjentīti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto Ekasmiṃ aṭavīārakkhikakule nibbattitvā vayappatto pañcapurisasataparivāro aṭavīārakkhikesu sabbajeṭṭhako hutvā aṭavīmukhe ekasmiṃ gāme vāsaṃ kappesi. So pana bhatiṃ gahetvā manusse aṭaviṃ atikkāmeti. Athekasmiṃ divase bārāṇaseko 1- satthavāhaputto pañcahi sakaṭasatehi taṃ gāmaṃ patvā taṃ pakkosāpetvā samma sahassaṃ gahetvā maṃ aṭaviṃ atikkāmehīti āha. So sādhūti sampaṭicchitvā tassa hatthato sahassaṃ gaṇhi bhatiṃ gaṇhantoyeva tassa jīvitaṃ pariccaji. So taṃ ādāya aṭaviṃ pāvisi. Aṭavīmajjhe pañcasatā corā uṭṭhahiṃsu. Core disvāva sesapurisā urena nipajjiṃsu. Ārakkhikajeṭṭhako ekova nadanto vagganto paharitvā pañcasatacore palāpetvā satthavāhaputtaṃ sotthinā kantāraṃ tāresi. Satthavāhaputto pana parakantāre satthaṃ nivesetvā ārakkhikajeṭṭhakaṃ nānaggarasabhojanaṃ bhojetvā sayampi bhuttapātarāso sukhanisinno tena saddhiṃ sallapanto samma tathādāruṇānaṃ nāma corānaṃ āvudhāni gahetvā avattharaṇakāle kena nukho kāraṇena cittutrāsamattampi na uppannanti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha

disvā khurappe dhanuveganuṇṇe 2-

khagge gahite tikkhiṇe teladhote

tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viruḷhe

kasmā nu te nāhu chambhitattanti.

@Footnote: 1 bārāṇaseyyako. 2 dhanuveganunne.

Tattha dhanuveganuṇṇeti dhanuvegena visaṭṭhe. Khagge gahiteti tharudante suggahite khagge. Maraṇe viruḷheti maraṇe paccupaṭṭhite. Kasmā nu te nāhati kena nukho kāraṇena te nāhosi. Chambhitattanti sarīracalanaṃ.

Taṃ sutvā ārakkhikajeṭṭhako itarā dve gāthā abhāsi

disvā khurappe dhanuveganuṇṇe

khagge gahite tikkhiṇe teladhote

tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viruḷhe

vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ

so vedajāto ajjhabhaviṃ amitte

pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ

na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno

sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācīti.

Tattha vedaṃ alatthanti tuṭṭhiñceva somanassañca paṭilabhiṃ. Vipulanti bahuṃ. Uḷāranti uttamaṃ. Ajjhabhavinti jīvitaṃ pariccajitvā abhibhaviṃ. Pubbeva me jīvitamāsi cattanti mayā hi pubbeva tava hatthato bhatiṃ gaṇhantena jīvitaṃ cattamāsi. Na hi jīvite ālayaṃ kubbamānoti jīvitasmiṃ sinehaṃ nikantiṃ kurumāno sūro sūrakiccaṃ kadācipi na hi karoti.

Evaṃ so paravase visajjante jīvite nikantiyā visaṭṭhattā attano sūrakiccassa katabhāvaṃ ñāpetvā satthavāhaputtaṃ uyyojetvā Sakagāmameva paccāgantvā dānādīni puññāni katvā yathākammaṃ gato.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne osaṭṭhaviriyo bhikkhu arahatte patiṭṭhahi. Tadā ārakkhikajeṭṭhako pana ahamevāti.

Khurappajātakaṃ pañcamaṃ

-------