๑. ภัทรฆฏเภทกชาดก

สุปตฺตวคฺควณฺณนา

ภทฺรฆฏเภทกชาตกํ

สพฺพกามททํ กุมฺภนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อนาถปิณฺฑิกสฺส ภาคิเนยฺยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร มาตาปิตูนํ สนฺตกา จตฺตาลีสหิรญฺญโกฏิโย ปานพฺยสเนน นาเสตฺวา เสฏฺฐิสฺส สนฺติกํ อคมาสิ ฯ โสปิสฺส โวหารํ กโรหีติ สหสฺสํ อทาสิ ฯ ตมฺปิ นาเสตฺวา ปุน อคมาสิ ฯ ปุนสฺส ปญฺจสตานิ ทาเปสิ ฯ ตานิ นาเสตฺวา ปุน อาคตสฺส เทฺว ถูลสาฏเก ทาเปสิ ฯ เตปิ นาเสตฺวา อาคตํ คีวายํ คาหาเปตฺวา นีหราเปสิ ฯ โส อนาโถ หุตฺวา ปรกุฑฺฑํ นิสฺสาย กาลมกาสิ ฯ ตเมตํ กฑฺฒิตฺวา พหิ ฉฑฺเฑสุํ ฯ อนาถปิณฺฑิโก วิหารํ คนฺตฺวา สพฺพนฺตํ ภาคิเนยฺยสฺส ปวุตฺตึ ตถาคตสฺส อาโรเจสิ ฯ สตฺถา กึ ตฺวํ เอตํ สนฺตปฺเปสฺสสิ ยมหํ ปุพฺเพ สพฺพกามททํ กุมฺภํ ทตฺวาปิ สนฺตปฺเปตุํ นาสกฺขินฺติ วตฺวา เตน ยาจิโต อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต เสฏฺฐิกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ปิตุ อจฺจเยน เสฏฺฐิฏฺฐานํ ลภิ ฯ ตสฺส เคเห ภูมิคตเมว จตฺตาลีสโกฏิธนํ อโหสิ ฯ ปุตฺโต ปนสฺส เอโกเยว ฯ โพธิสตฺโต ทานาทีนิ ปุญฺญานิ กตฺวา กาลกโต สกฺโก เทวราชา หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ อถสฺส ปุตฺโต กิญฺจิ ทานวตฺตํ อวิจาเรตฺวา มณฺฑปํ กาเรตฺวา มหาชนปริวุโต นิสีทิตฺวา สุรํ ปาตุํ อารภิ ฯ โส ลงฺฆนธาวนนจฺจคีตาทีนิ กโรนฺตานํ สหสฺสํ สหสฺสํ ททมาโน อิตฺถีโสณฺฑสุราโสณฺฑมํสโสณฺฑาทิภาวํ อาปชฺชิตฺวา ตฺวํ คีตํ ตฺวํ นจฺจํ ตฺวํ วาทิตนฺติ สมชฺชตฺถิโกว ปมตฺโต หุตฺวา อาหิณฺฑนฺโต นจิรสฺเสว จตฺตาลีสโกฏิธนํ อุปโภคปริโภคุปกรณานิ จ นาเสตฺวา ทุคฺคโต กปโณ ปิโลติกํ นิวาเสตฺวา วิจรติ ฯ สกฺโก อาวชฺเชนฺโต ตสฺส ทุคฺคตภาวํ ญตฺวา ปุตฺตเปเมนาคนฺตฺวา สพฺพกามททํ กุมฺภํ ทตฺวา ตาต ยถา อยํ กุมฺโภ น ภิชฺชติ ตถา นํ รกฺข อิมสฺมิญฺจ เต สติ ธนสฺเสว ปริจฺเฉโท นาม น ภวิสฺสติ อปฺปมตฺโต โหหีติ โอวทิตฺวา เทวโลกเมว คโต ฯ โส ตโต ปฏฺฐาย สุรํ ปิวนฺโต วิจรติ ฯ อเถกทิวสํ อติมตฺโต ตํ กุมฺภํ อากาเส ขิปิตฺวา สมฺปฏิจฺฉนฺโต เอกวารํ วิรชฺฌิ ฯ กุมฺโภ ภูมิยํ ปติตฺวา ภิชฺชิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย ปุน ทลิทฺโท หุตฺวา ปิโลติกํ นิวาเสตฺวา กปาลหตฺโถ ภิกฺขํ จรนฺโต ปรกุฑฺฑํ นิสฺสาย กาลมกาสิ ฯ สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา

สพฺพกามททํ กุมฺภํ กูฏํ ลทฺธาน ธุตฺตโก

ยาว นํ อนุปาเลติ ตาว โส สุขเมธติ

ยทา มตฺโต จ ทิตฺโต จ ปมาทา กุมฺภมพฺภิทา

ตโต นคฺโค จ โปตฺโถ จ ปจฺฉา พาโล วิหญฺญติ

เอวเมว ธนํ ลทฺธา ปมตฺโต ๑- ปริภุญฺชติ

ปจฺฉา ตปฺปติ ทุมฺเมโธ กูฏํ ภิตฺวาว ธุตฺตโกติ

@เชิงอรรถ: ๑ อมตฺโต ฯ อิมา อภิสมฺพุทฺธคาถา วตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ

ตตฺถ สพฺพกามททนฺติ สพฺเพ วตฺถุกาเม ทาตุํ สมตฺถํ กุมฺภํ ฯ กูฏนฺติ กุมฺภเววจนํ ฯ ยาวาติ ยตฺตกํ กาลํ ฯ อนุปาเลตีติ โยโกจิ เอวรูปํ ลภิตฺวา ยาว รกฺขติ ตาว โส สุขเมธตีติ อตฺโถ ฯ มตฺโต จ ทิตฺโต จาติ สุรามเทน มตฺโต ทปฺเปน ทิตฺโต จ ฯ ปมาทา กุมฺภมพฺภิทาติ ปมาเทน กุมฺภํ ภินฺทิ ฯ นคฺโค จ โปตฺโถ จาติ กทาจิ นคฺโค กทาจิ โปตฺถกปิโลติกาย นิวตฺถตฺตา โปตฺโถ ฯ เอวเมวาติ เอวเมว ฯ ปมตฺโตติ ปมาเทน ๑- ฯ ตปฺปตีติ โสจติ ฯ

ตทา ภทฺรฆฏเภทโก ธุตฺโต เสฏฺฐิภาคิเนยฺโย อโหสิ สกฺโก ปน อหเมวาติ ฯ

ภทฺรฆฏเภทกชาตกํ ปฐมํ